Επόμενη ΚΑΠ: Το Ευρωκοινοβούλιο ζητά «κλειδωμένο» προϋπολογισμό 433 δισ. ευρώ
Με σαφή πολιτική αιχμή υπέρ της διατήρησης ισχυρής χρηματοδότησης για την Κοινή Αγροτική Πολιτική μετά το 2027, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζητά να προβλεφθεί στο επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της ΕΕ ειδικός και στιβαρός προϋπολογισμός για την ΚΑΠ, ύψους 433,01 δισ. ευρώ σε τρέχουσες τιμές, ποσό που αντιστοιχεί σε 385,12 δισ. ευρώ σε σταθερές τιμές 2025.
Η θέση αυτή περιλαμβάνεται στο ψήφισμα που ενέκρινε το Ευρωκοινοβούλιο την περασμένη Τρίτη για τον μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης την περίοδο 2028-2034. Οι ευρωβουλευτές εκφράζουν ρητά τη λύπη τους για την προτεινόμενη μείωση της χρηματοδότησης της ΚΑΠ μετά το 2027 και ζητούν να μπει σαφές δημοσιονομικό όριο υπέρ της ευρωπαϊκής γεωργίας, ώστε οι αγρότες να έχουν προβλεψιμότητα, σταθερότητα και επαρκή μέσα στήριξης στη νέα προγραμματική περίοδο.
Η διατύπωση του Κοινοβουλίου έχει ιδιαίτερη πολιτική σημασία, καθώς έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η συζήτηση για τον νέο προϋπολογισμό της ΕΕ μετατοπίζεται όλο και περισσότερο σε νέες προτεραιότητες, όπως η άμυνα, η ανταγωνιστικότητα, η καινοτομία, η πράσινη και ψηφιακή μετάβαση. Το Ευρωκοινοβούλιο δηλώνει ότι οι νέες ανάγκες πρέπει να χρηματοδοτηθούν, αλλά όχι με αποδυνάμωση των παραδοσιακών ευρωπαϊκών πολιτικών, όπως η ΚΑΠ και η πολιτική συνοχής.
Η ΚΑΠ ως γραμμή άμυνας για επισιτιστική ασφάλεια και αγροτικό εισόδημα
Στο επίκεντρο του ψηφίσματος βρίσκεται η ανάγκη να διασφαλιστεί ότι η ΚΑΠ θα παραμείνει αυτόνομη, επαρκώς χρηματοδοτημένη και αναγνωρίσιμη μέσα στο επόμενο ΠΔΠ. Το Ευρωκοινοβούλιο συνδέει άμεσα τον προϋπολογισμό των 433,01 δισ. ευρώ με την επισιτιστική ασφάλεια και κυριαρχία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, την ανταγωνιστικότητα του αγροτικού τομέα και τη διασφάλιση δίκαιου βιοτικού επιπέδου για τους γεωργούς.
Η αναφορά αυτή δεν είναι τυπική. Αντανακλά την ανησυχία ότι, χωρίς επαρκείς και προβλέψιμους πόρους, οι Ευρωπαίοι παραγωγοί θα κληθούν να ανταποκριθούν σε αυξανόμενες περιβαλλοντικές, κλιματικές και οικονομικές απαιτήσεις, με λιγότερα μέσα στη διάθεσή τους.
Σύμφωνα με το ψήφισμα, η ΚΑΠ πρέπει να δώσει στους αγρότες τη δυνατότητα να μεταβούν σε πιο βιώσιμες πρακτικές, συμπεριλαμβανομένης της βιώσιμης διαχείρισης της γης και των υδάτων. Η παράμετρος αυτή έχει ιδιαίτερη βαρύτητα για τις μεσογειακές καλλιέργειες, όπως η ελιά, όπου η πίεση από την ξηρασία, την κλιματική μεταβλητότητα, το αυξημένο κόστος παραγωγής και την ανάγκη επενδύσεων σε ανθεκτικά συστήματα καλλιέργειας καθιστά κρίσιμη τη συνέχεια της ευρωπαϊκής στήριξης.
Όχι στη «διάχυση» των αγροτικών πόρων
Πέρα από το ύψος του προϋπολογισμού, οι ευρωβουλευτές δίνουν έμφαση και στη δομή της χρηματοδότησης. Ζητούν χωριστή, επαρκή και σαφώς οριοθετημένη χρηματοδότηση για την ΚΑΠ, την κοινή αλιευτική πολιτική, την πολιτική συνοχής και το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο.
Το μήνυμα είναι σαφές: οι πόροι της γεωργίας δεν πρέπει να χαθούν μέσα σε ευρύτερα εθνικά ή περιφερειακά σχέδια, ούτε να αποδυναμωθεί η ενιαία ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική της ΚΑΠ. Το Ευρωκοινοβούλιο αντιτίθεται σε μια λογική «à la carte» και προειδοποιεί ότι το μοντέλο «ένα σχέδιο ανά κράτος μέλος», όπως προτείνεται από την Επιτροπή, μπορεί να αποδυναμώσει τις ευρωπαϊκές πολιτικές, να μειώσει τη διαφάνεια και να δημιουργήσει ανταγωνισμό μεταξύ δικαιούχων.
Η ανησυχία αυτή αφορά ευθέως τον αγροτικό κόσμο. Εάν η ΚΑΠ ενσωματωθεί σε ευρύτερα εθνικά πακέτα χωρίς διακριτή χρηματοδότηση και κοινούς κανόνες, τότε αυξάνεται ο κίνδυνος διαφορετικών επιπέδων στήριξης μεταξύ κρατών μελών, διοικητικής ασάφειας και άνισων όρων ανταγωνισμού για τους παραγωγούς.
Γι’ αυτό το Ευρωκοινοβούλιο υπογραμμίζει την ανάγκη να διαφυλαχθεί πλήρως η ακεραιότητα της εσωτερικής αγοράς και να εξασφαλιστούν ισότιμοι όροι ανταγωνισμού μεταξύ των γεωργών στα διάφορα κράτη μέλη.
Προϋπολογισμός 1,27% του ΑΕΕ της ΕΕ
Στο ευρύτερο δημοσιονομικό πλαίσιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζητά ο επόμενος μακροπρόθεσμος προϋπολογισμός της ΕΕ για την περίοδο 2028-2034 να ανέλθει στο 1,27% του Ακαθάριστου Εθνικού Εισοδήματος της Ένωσης.
Παράλληλα, οι ευρωβουλευτές ζητούν οι δαπάνες εξυπηρέτησης του χρέους του Ταμείου Ανάκαμψης NextGenerationEU, που υπολογίζονται στο 0,11% του ΑΕΕ, να μείνουν εκτός των δημοσιονομικών ορίων του νέου ΠΔΠ. Με τον τρόπο αυτό, επιχειρούν να αποτρέψουν τη συμπίεση των βασικών πολιτικών της ΕΕ από το κόστος αποπληρωμής του κοινού ευρωπαϊκού δανεισμού.
Η θέση του Κοινοβουλίου εγκρίθηκε με 370 ψήφους υπέρ, 201 κατά και 84 αποχές. Οι ευρωβουλευτές προτείνουν αύξηση περίπου 10% σε σχέση με την πρόταση που παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Ιούλιο του 2025. Σε απόλυτους αριθμούς, η πρόταση του Κοινοβουλίου αντιστοιχεί σε συνολικό προϋπολογισμό 1,78 τρισ. ευρώ σε σταθερές τιμές 2025 ή 2,01 τρισ. ευρώ σε τρέχουσες τιμές.
Η αύξηση έναντι της πρότασης της Επιτροπής υπολογίζεται σε 175,11 δισ. ευρώ σε σταθερές τιμές 2025 ή 197,30 δισ. ευρώ σε τρέχουσες τιμές, χωρίς να περιλαμβάνεται η αποπληρωμή του NextGenerationEU.
Νέες προτεραιότητες, αλλά όχι εις βάρος της γεωργίας
Το Ευρωκοινοβούλιο αναγνωρίζει ότι η Ένωση χρειάζεται αυξημένους πόρους για νέες προτεραιότητες, όπως η ανταγωνιστικότητα, η άμυνα, η καινοτομία, οι υποδομές, η υγεία, η εκπαίδευση, ο πολιτισμός και η πράσινη και ψηφιακή μετάβαση.
Οι ευρωβουλευτές χαιρετίζουν την πρόταση της Επιτροπής για διπλασιασμό της χρηματοδότησης σε αυτούς τους τομείς, ζητώντας παράλληλα ενισχυμένη στήριξη για προγράμματα όπως το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας, το Horizon Europe, το Connecting Europe Facility, το Erasmus+, το AgoraEU, ο μηχανισμός πολιτικής προστασίας, καθώς και ειδική χρηματοδότηση για δράσεις που συνδέονται με την υγεία και το περιβάλλον.
Ωστόσο, η πολιτική ισορροπία που επιχειρεί να χαράξει το Κοινοβούλιο είναι σαφής: οι νέες προτεραιότητες δεν πρέπει να χρηματοδοτηθούν με αποδυνάμωση της ΚΑΠ, της συνοχής ή των κοινωνικών πολιτικών.
Η συνεισηγήτρια του Ευρωκοινοβουλίου Carla Tavares, από την ομάδα των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών, ανέφερε χαρακτηριστικά ότι η ΚΑΠ, τα ταμεία συνοχής, το Horizon Europe και το Erasmus+ «δεν είναι κατάλοιπα του παρελθόντος, αλλά η ραχοκοκαλιά της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης και διαμορφωτές του μέλλοντός μας».
Αντίστοιχα, ο συνεισηγητής Siegfried Mureşan, από το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα, δήλωσε ότι με την ψήφο του το Ευρωκοινοβούλιο θέτει τον τόνο ως προς τη φιλοδοξία και το χρονοδιάγραμμα, υιοθετώντας μια ισχυρή θέση για τον επόμενο προϋπολογισμό με ισορροπία ανάμεσα στις νέες και τις παραδοσιακές προτεραιότητες.
Αγροτικές περιοχές, νέοι και επενδύσεις
Στο αγροτικό σκέλος του ψηφίσματος, το Ευρωκοινοβούλιο δεν περιορίζεται στο αίτημα για περισσότερα κονδύλια. Ζητά τη συνέχιση και ενίσχυση των μέτρων που εγγυώνται τη βιωσιμότητα των αγροτικών περιοχών, μεταξύ άλλων μέσω του LEADER και της τοπικής ανάπτυξης με πρωτοβουλία των τοπικών κοινοτήτων.
Παράλληλα, υπογραμμίζει ότι η αντιμετώπιση των προκλήσεων που σχετίζονται με το κλίμα, το περιβάλλον, την απώλεια βιοποικιλότητας και άλλες πιέσεις που επηρεάζουν τις αγροτικές περιοχές, τον γεωργικό τομέα και την επισιτιστική ασφάλεια, συνδέεται άμεσα με την οικονομική βιωσιμότητα και την ανταγωνιστικότητα της γεωργίας.
Το Κοινοβούλιο ζητά επίσης στήριξη προσαρμοσμένων επενδύσεων, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που προωθούν την κοινωνική ένταξη και καθιστούν τη γεωργία ελκυστικότερη για τους νέους, τις γυναίκες και τους νέους γεωργούς.
Η αναφορά αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για χώρες όπως η Ελλάδα, όπου η ανανέωση των γενεών, η πρόσβαση σε επενδυτικά εργαλεία, η ανθεκτικότητα των εκμεταλλεύσεων και η προσαρμογή στην κλιματική πίεση αποτελούν βασικές προκλήσεις για τον πρωτογενή τομέα.
Διαφάνεια, έλεγχος και κράτος δικαίου
Ένα ακόμη κρίσιμο σημείο του ψηφίσματος αφορά τη διακυβέρνηση των ευρωπαϊκών κονδυλίων. Το Ευρωκοινοβούλιο τονίζει ότι η απλοποίηση των διαδικασιών δεν πρέπει να υπονομεύσει τη διαφάνεια, τη λογοδοσία και τον δημοκρατικό έλεγχο.
Οι ευρωβουλευτές προειδοποιούν ότι η εκτεταμένη χρήση χρηματοδότησης που δεν συνδέεται με πραγματικά κόστη μπορεί να δυσκολέψει τον ουσιαστικό έλεγχο των δαπανών. Παράλληλα, επαναλαμβάνουν ότι ο σεβασμός στις ευρωπαϊκές αξίες και στο κράτος δικαίου πρέπει να αποτελεί προϋπόθεση για την πρόσβαση στα ευρωπαϊκά κονδύλια, χωρίς όμως να τιμωρούνται οι τελικοί δικαιούχοι για παραβιάσεις που οφείλονται στις κυβερνήσεις τους.
Στην πράξη, το Κοινοβούλιο ζητά ένα πλαίσιο που θα συνδυάζει μεγαλύτερη ευελιξία με καθαρούς κανόνες, ώστε να αποφεύγεται ο κατακερματισμός και να διατηρείται η συνοχή των ευρωπαϊκών πολιτικών.
Ζητούνται νέοι ίδιοι πόροι ύψους 60 δισ. ευρώ ετησίως
Για να χρηματοδοτηθεί ο αυξημένος προϋπολογισμός, το Ευρωκοινοβούλιο επαναφέρει στο προσκήνιο την ανάγκη θέσπισης νέων ιδίων πόρων της ΕΕ.
Οι ευρωβουλευτές στηρίζουν την προσέγγιση της Επιτροπής για ένα «καλάθι» νέων εσόδων, ζητώντας οι νέες πηγές χρηματοδότησης να εγκριθούν μαζί με το επόμενο ΠΔΠ και να αποφέρουν περίπου 60 δισ. ευρώ ετησίως.
Σε περίπτωση που ορισμένες προτάσεις απορριφθούν, το Κοινοβούλιο ζητά να εξεταστούν εναλλακτικές επιλογές, όπως φόρο στις ψηφιακές υπηρεσίες των μεγάλων τεχνολογικών κολοσσών (Big Tech), τέλος στον διαδικτυακό τζόγο, επέκταση του μηχανισμού συνοριακής προσαρμογής άνθρακα ή εισφορά στα κεφαλαιακά κέρδη από κρυπτονομίσματα.
Το ζήτημα των εσόδων είναι καθοριστικό, καθώς από αυτό θα κριθεί κατά πόσο η ΕΕ θα μπορέσει να χρηματοδοτήσει ταυτόχρονα τις νέες γεωπολιτικές και οικονομικές προτεραιότητες, αλλά και τις παραδοσιακές πολιτικές που στηρίζουν αγρότες, περιφέρειες, επιχειρήσεις και κοινωνία των πολιτών.
Η επόμενη μάχη περνά στο Συμβούλιο
Με την έγκριση του ψηφίσματος, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει πλέον διαμορφώσει τη θέση του για τη δομή και τα βασικά μεγέθη του προϋπολογισμού 2028-2034. Ωστόσο, η τελική μάχη δεν έχει ακόμη κριθεί.
Ο κανονισμός για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο απαιτεί τη σύμφωνη γνώμη του Κοινοβουλίου, ενώ οι διαπραγματεύσεις μπορούν να ξεκινήσουν ουσιαστικά όταν τα κράτη μέλη καταλήξουν σε πλήρη κοινή θέση.
Για τον αγροτικό κόσμο, το κρίσιμο ερώτημα είναι αν η θέση του Ευρωκοινοβουλίου για ειδικό προϋπολογισμό ΚΑΠ ύψους 433,01 δισ. ευρώ θα επιβιώσει στη διαπραγμάτευση με το Συμβούλιο και την Επιτροπή.
Το μήνυμα, πάντως, έχει ήδη σταλεί: Η ΚΑΠ μετά το 2027 δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως δευτερεύον κονδύλι μέσα σε έναν γενικό ευρωπαϊκό προϋπολογισμό. Για το Ευρωκοινοβούλιο, η γεωργία παραμένει κεντρικός πυλώνας της ευρωπαϊκής ασφάλειας, της συνοχής και της ανθεκτικότητας — και ζητά να χρηματοδοτηθεί ανάλογα.
Διαβάστε ολόκληρο το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στα ελληνικά
Οι απόψεις που εκφράζονται στα σχόλια των άρθρων δεν απηχούν κατ’ ανάγκη τις απόψεις της ιστοσελίδας μας, το οποίο ως εκ τούτου δεν φέρει καμία ευθύνη. Για τα άρθρα που αναδημοσιεύονται εδώ με πηγή, ουδεμία ευθύνη εκ του νόμου φέρουμε καθώς απηχούν αποκλειστικά τις απόψεις των συντακτών τους και δεν δεσμεύουν καθ’ οιονδήποτε τρόπο την ιστοσελίδα.
