Ελληνική πατέντα για σιτηρέσιο μηρυκαστικών • Έλληνας Αγρότης
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ «ΕΛΛΗΝΑΣ ΑΓΡΟΤΗΣ»
Η ερευνητική ομάδα της Ελένης Τσιπλάκου, κοσμήτορα της Σχολής Επιστημών των Ζώων του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών, βρίσκεται σε συζητήσεις με γαλακτοβιομηχανία για την αξιοποίησή του.
Το σιτηρέσιο των ζώων είναι ένα από τα καυτά ζητήματα του τομέα της κτηνοτροφίας, καθώς αφενός συμβάλλει στη διατήρηση της υγείας και της παραγωγικότητας του ζώου, αφετέρου είναι ένας κρίκος της διατροφικής αλυσίδας, η οποία έχει ως τελικό αποδέκτη τον άνθρωπο. Τα οφέλη των ω-3 λιπαρών οξέων είναι αποδεδειγμένα από διαφορετικές έρευνες, όπως για παράδειγμα η σύνδεσή τους με την περίοδο της εγκυμοσύνης, αλλά και την υγεία του κυκλοφορικού συστήματος.
ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΜΟΥΡΑΤΙΔΗ
[email protected]
Η βιομηχανία έχει δημιουργήσει μια σχετικά νέα κατηγορία τροφίμων, γνωστή ως «βιολειτουργικά τρόφιμα» (functional foods), στα οποία γίνεται προσθήκη συστατικών που είναι ωφέλιμα για την υγεία, με την πιο σύγχρονη τάση, αυτήν της πρωτεΐνης. Ωστόσο, έχει αποδειχτεί ότι η απορροφητικότητα των συστατικών αυτών από τον ανθρώπινο οργανισμό είναι μεγαλύτερη, όταν αποτελούν δομικά στοιχεία του πρωτογενούς προϊόντος, όπως το κρέας και το γάλα.
Με αυτό το σκεπτικό, η ερευνητική ομάδα της Ελένης Τσιπλάκου, κοσμήτορα της Σχολής Επιστημών των Ζώων του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών, επέλεξε να εστιάσει την έρευνά της σε ένα πλήρες σιτηρέσιο, το οποίο θα προσέθετε τα ω-3 λιπαρά οξέα στη διατροφή των μηρυκαστικών.
Γιατί υπάρχει ανάγκη για ένα διαφορετικό σιτηρέσιο; Αφορά την ποιότητα ή την αύξηση της παραγωγικότητας;
Σήμερα η παραγωγή γάλακτος δεν αξιολογείται μόνο με βάση την ποσότητα, αλλά όλο και περισσότερο με βάση τη διατροφική του αξία. Οι καταναλωτές αναζητούν τρόφιμα με θρεπτικά συστατικά, όπως τα ω-3 λιπαρά οξέα, που έχουν θετική επίδραση στην ανθρώπινη υγεία. Τα συμβατικά σιτηρέσια έχουν σχεδιαστεί κυρίως για να καλύπτουν τις ενεργειακές και πρωτεϊνικές ανάγκες των ζώων. Η δική μας προσέγγιση είναι διαφορετική, καθώς στοχεύει επιπλέον στην ποιότητα του προϊόντος, και συγκεκριμένα στην παραγωγή γάλακτος εμπλουτισμένου με ω-3 λιπαρά οξέα, τα οποία είναι γνωστό ότι προσφέρουν σημαντικά οφέλη για την υγεία του ανθρώπου.
Επομένως, ο βασικός στόχος της πατέντας δεν είναι απλώς η αύξηση της παραγωγικότητας, αλλά κυρίως η βελτίωση της διατροφικής ποιότητας του γάλακτος.
Τι κάνει την πατέντα σας μοναδική;
Η πατέντα βασίζεται σε μια συγκεκριμένη διατροφική στρατηγική (ολικό πρόγραμμα διατροφής) για μηρυκαστικά, η οποία επιτρέπει την παραγωγή γάλακτος με αυξημένη περιεκτικότητα σε ω-3 λιπαρά οξέα.
Η πατέντα είναι το αποτέλεσμα πολυετούς ερευνητικής προσπάθειας δικής μου και της ερευνητικής μου ομάδας, η οποία επικεντρώνεται στη διατροφή των μηρυκαστικών και στις δυνατότητες βελτίωσης της διατροφικής ποιότητας του παραγόμενου γάλακτος. Αυτό που την κάνει ιδιαίτερα σημαντική είναι ότι δεν πρόκειται για μια απλή ιδέα ή θεωρητική προσέγγιση. Είναι το αποτέλεσμα, όπως προανέφερα, πολλών ετών επιστημονικής έρευνας στον τομέα της διατροφής των μηρυκαστικών ζώων.
Η κορύφωση αυτής της ερευνητικής προσπάθειας έγινε στο πλαίσιο του εθνικού ερευνητικού προγράμματος «Ερευνώ – Δημιουργώ – Καινοτομώ», μέσα από το οποίο προέκυψαν τα δεδομένα που οδήγησαν και στην κατοχύρωση της πατέντας.
Πόσο σημαντική είναι η αύξηση των ω-3 στο γάλα; Είναι αρκετή ώστε να έχει διατροφική αξία;
Το σιτηρέσιο εφαρμόστηκε σε πειραματικές συνθήκες (πιλοτικές κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις) και τα αποτελέσματα έδειξαν σαφή εμπλουτισμό του γάλακτος με ω-3 λιπαρά οξέα. Η βασική μεταβολή που παρατηρήθηκε ήταν η αύξηση της συγκέντρωσης των ω-3 λιπαρών οξέων στο παραγόμενο γάλα, γεγονός που βελτιώνει σημαντικά τη διατροφική του αξία.
Ταυτόχρονα, δεν παρατηρήθηκαν επιπτώσεις στην υγεία των ζώων καθώς και στη χημική σύσταση και την παραγωγή του γάλακτος, κάτι που είναι ιδιαίτερα σημαντικό για την πρακτική εφαρμογή της μεθόδου-πατέντας στην κτηνοτροφία (πρωτογενής τομέας/κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις). Η αύξηση των ω-3 λιπαρών οξέων στο γάλα είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς τα συγκεκριμένα λιπαρά οξέα συνδέονται με θετικές επιδράσεις επί της υγείας του ανθρώπου. Σκοπός της πατέντας είναι να συμβάλει στην παραγωγή γάλακτος με υψηλότερη περιεκτικότητα σε ω-3 λιπαρά οξέα σε σχέση με το συμβατικό γάλα, μέσω μιας φυσικής προσέγγισης που βασίζεται στη διατροφή των ζώων. Με αυτόν τον τρόπο μπορεί να δημιουργηθεί ένα βιολειτουργικό γαλακτοκομικό προϊόν (functional food), όπως π.χ. το γιαούρτι με βελτιωμένη διατροφική αξία, χωρίς καμία τροποποίηση του ίδιου του προϊόντος μετά την παραγωγή του.
Γιατί να μην προστεθούν απλώς ω-3 στο γάλα κατά την επεξεργασία του;
Υπάρχουν ήδη τρόποι εμπλουτισμού τροφίμων μετά την παραγωγή τους. Ωστόσο, η προσέγγιση της πατέντας είναι διαφορετική, γιατί ο εμπλουτισμός γίνεται φυσικά, στο στάδιο της παραγωγής του γάλακτος, μέσω της διατροφής των ζώων. Αυτό σημαίνει ότι τα ω-3 λιπαρά οξέα ενσωματώνονται στο γάλα από τη στιγμή που παράγεται, δηλαδή κατά την πρωτογενή διαδικασία, χωρίς καμία προσθήκη ή επεξεργασία.
Πώς σκέφτεστε από την πατέντα να περάσετε στο προϊόν και από εκεί στο εμπόριο; Εχετε κάνει συνεργασίες;
Η πατέντα αφορά ένα πλήρες διατροφικό σχήμα για μηρυκαστικά. Το επόμενο βήμα είναι η πιλοτική εφαρμογή του σιτηρεσίου σε παραγωγικές κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις, ώστε να δημιουργηθεί ένα σύστημα παραγωγής γάλακτος με αυξημένη διατροφική αξία. Ηδη βρισκόμαστε σε συζητήσεις με γαλακτοβιομηχανία, με στόχο να διερευνηθούν οι δυνατότητες αξιοποίησης αυτής της καινοτομίας και η ανάπτυξη γαλακτοκομικών προϊόντων που θα βασίζονται σε γάλα εμπλουτισμένο με ω-3 λιπαρά οξέα. Η προοπτική είναι να δημιουργηθεί μια αλυσίδα αξίας από τη διατροφή των ζώων μέχρι το τελικό προϊόν που φτάνει στον καταναλωτή. Η συνεργασία μεταξύ έρευνας και βιομηχανίας είναι βασική προϋπόθεση για να μετατραπεί μια πατέντα σε πραγματικό προϊόν στην αγορά.
Πόσο εύκολο είναι για έναν κτηνοτρόφο να εφαρμόσει αυτό το σιτηρέσιο;
Η προσέγγιση της πατέντας έχει σχεδιαστεί ώστε να μπορεί να ενσωματωθεί στην πρακτική της σύγχρονης κτηνοτροφίας. Ο στόχος είναι να δημιουργηθεί ένα σιτηρέσιο που μπορεί να εφαρμοστεί σε πραγματικές συνθήκες παραγωγής/εκτροφής, χωρίς να απαιτείται ριζική αλλαγή στη λειτουργία μιας μονάδας. Η πρακτική εφαρμογή είναι άλλωστε βασική προϋπόθεση, ώστε μια επιστημονική καινοτομία να αξιοποιηθεί στην παραγωγή.
Θα μπορούσε αυτή η τεχνολογία να εφαρμοστεί και σε άλλα γαλακτοκομικά προϊόντα;
Η πατέντα αφορά την παραγωγή γάλακτος εμπλουτισμένου με ω-3 λιπαρά οξέα μέσω της διατροφής των ζώων. Επομένως, το γάλα αυτό μπορεί στη συνέχεια να χρησιμοποιηθεί ως πρώτη ύλη για την παραγωγή διαφόρων γαλακτοκομικών προϊόντων, όπως τυριών ή γιαουρτιού, τα οποία θα διατηρούν χαρακτηριστικά της πρώτης ύλης. Αυτό δημιουργεί ενδιαφέρουσες προοπτικές για την ανάπτυξη βιολειτουργικών γαλακτοκομικών προϊόντων με αυξημένη διατροφική αξία.
Η γενετική βελτίωση των ζώων μπορεί να λειτουργήσει συμπληρωματικά με εξελιγμένα σιτηρέσια, όπως το δικό σας;
Η γενετική βελτίωση και η διατροφή είναι δύο παράγοντες που λειτουργούν συμπληρωματικά στη σύγχρονη κτηνοτροφία. Η γενετική καθορίζει το παραγωγικό δυναμικό των ζώων, ενώ η διατροφή επηρεάζει σημαντικά τη σύσταση και τη διατροφική ποιότητα του γάλακτος. Έτσι, η χρήση ενός εξειδικευμένου σιτηρεσίου, όπως αυτό που περιγράφεται στην πατέντα, μπορεί να αξιοποιήσει καλύτερα το γενετικό δυναμικό των ζώων και να συμβάλει στην παραγωγή γάλακτος με αυξημένη περιεκτικότητα σε ω-3 λιπαρά οξέα.
Εξαρτημένη η Ευρώπη από ζωοτροφές τρίτων χωρών
Τα επιχειρησιακά προγράμματα της ΚΑΠ και τα Ταμεία Αγροτικής Ανάπτυξης θα μπορούσαν να στηρίξουν περαιτέρω τους αγρότες και την αγροδιατροφική αλυσίδα, ώστε να επενδύσουν σε εναλλακτικές λύσεις
Σε μια μελέτη που παρουσίασε η Ε.Ε. με τίτλο «Πρωτεΐνες ζωοτροφών: Επισκόπηση της παραγωγής της Ε.Ε. και επιλογές για τη διαφοροποίηση των πηγών» γίνεται σαφές ότι υπάρχει εξάρτηση από εισαγόμενες ζωοτροφές και πρέπει να αναζητηθούν λύσεις ώστε η κατάσταση αυτή να αλλάξει. Ηδη, σε σχέση με παρόμοια μελέτη που είχε δημοσιευτεί πριν από μια τριετία, η εικόνα είναι καλύτερη. Συγκεκριμένα, η παραγωγή πλούσιων σε πρωτεΐνες φυτών στην Ε.Ε. (ελαιούχοι σπόροι και ξηρά όσπρια) ανήλθε σε 7,2 εκατομμύρια τόνους ακατέργαστης πρωτεΐνης το 2024, ποσότητα που αντιπροσωπεύει αύξηση 28% τα τελευταία 15 έτη.
Δεδομένης της εξάρτησης από τις εισαγωγές, το διεθνές εμπόριο είναι σημαντικό για να διασφαλιστεί η στρατηγική αυτονομία της Ε.Ε. όσον αφορά τις πρωτεΐνες. Η Mercosur, οι ΗΠΑ και η Ουκρανία αποτελούν σημαντικές πηγές πρωτεϊνών για ζωοτροφές. Ο πόλεμος Ρωσίας – Ουκρανίας και οι πρόσφατες γεωπολιτικές εξελίξεις κλονίζουν τις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού και κάνουν την εύρεση λύσεων αυτάρκειας περισσότερο επείγουσες.
Στήριξη δημόσιας και ιδιωτικής έρευνας
Μεταξύ των προτεινόμενων δράσεων, η μελέτη αναφέρει τη στήριξη της δημόσιας και ιδιωτικής έρευνας για την επιλογή αποδοτικότερων ποικιλιών, με σκοπό τη βελτίωση των αποδόσεων και την καλύτερη χρήση της θρεπτικής αξίας των πρώτων υλών, καθώς και τη χρηματοδότηση της κατάρτισης των γεωργών.
Σε επίπεδο πολιτικής της Ε.Ε., η μελέτη συνιστά την προσωρινή αύξηση της συνδεδεμένης εισοδηματικής στήριξης στο πλαίσιο της ΚΑΠ για την καλλιέργεια φυτικών πρωτεϊνών. Αναφέρει, επίσης, ότι τα επιχειρησιακά προγράμματα της ΚΑΠ και τα Ταμεία Αγροτικής Ανάπτυξης θα μπορούσαν να στηρίξουν περαιτέρω τους αγρότες και την αγροδιατροφική αλυσίδα, ώστε να επενδύσουν σε εναλλακτικές λύσεις, ενώ τονίζεται ότι η ανάληψη δράσης σε εθνικό επίπεδο είναι απαραίτητη σε επίπεδο Ε.Ε. Σύμφωνα με τη μελέτη, τα κράτη-μέλη θα μπορούσαν να συμπεριλάβουν συστηματικά μέτρα για τη στήριξη της καλλιέργειας φυτικών πρωτεϊνών στα στρατηγικά τους σχέδια για την ΚΑΠ, αλλά και να καταρτίσουν εθνικά σχέδια για τις πρωτεΐνες.
Η εξάρτηση αυξάνει και τον κίνδυνο για την υγεία των πολιτών
Μπορεί η τεχνολογία να είναι ένα χρήσιμο εργαλείο στον έλεγχο των εισαγόμενων ζωοτροφών, όμως η διαδικασία ελέγχου δεν γίνεται αυτόματα, οπότε συχνά το ανθρώπινο δυναμικό δεν επαρκεί. Σε συζήτηση που είχαμε πρόσφατα σχετικά με το εισαγόμενο ρύζι, εκπρόσωπος συνεταιρισμού άφησε να εννοηθεί ότι το ρύζι που εισάγεται από τρίτες χώρες έχει πιο «χαλαρούς» ελέγχους από όσο χρειάζεται και επιπλέον η καλλιέργειά του γίνεται με λιγότερο αυστηρά κριτήρια σε σχέση με αυτά που εφαρμόζει η Ε.Ε.
Παρότι δεν απαγορεύεται, μεγάλο ποσοστό της σόγιας που χρησιμοποιείται για ζωοτροφές είναι γενετικά τροποποιημένη, ενώ τα γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα είναι «κόκκινο πανί» για την Ε.Ε. Θεωρητικά, η μείωση των εισαγωγών θα μπορούσε να περιορίσει την ανάγκη ελέγχων, αλλά και τις πιθανότητες το προϊόν που φτάνει στο πιάτο του καταναλωτή να είναι πιο ασφαλές για την υγεία του.
Οι απόψεις που εκφράζονται στα σχόλια των άρθρων δεν απηχούν κατ’ ανάγκη τις απόψεις της ιστοσελίδας μας, το οποίο ως εκ τούτου δεν φέρει καμία ευθύνη. Για τα άρθρα που αναδημοσιεύονται εδώ με πηγή, ουδεμία ευθύνη εκ του νόμου φέρουμε καθώς απηχούν αποκλειστικά τις απόψεις των συντακτών τους και δεν δεσμεύουν καθ’ οιονδήποτε τρόπο την ιστοσελίδα.
