Ξεκίνησαν διαδικασίες για επαναφορά ΠΟΠ «Αρνάκι» και «Κατσικάκι Ελασσόνας» – Ευκαιρίες και προβλήματα • Έλληνας Αγρότης

Ελπίδες για αναβίωση της πιστοποίησης ΠΟΠ, αλλά με σοβαρά εμπόδια λόγω της αλλαγής φυσιογνωμίας της αιγοπροβατοτροφίας στην επαρχία Ελασσόνας.

Τις δυνατότητες επαναφοράς της πιστοποίησης των ΠΟΠ προϊόντων «Αρνάκι Ελασσόνας» και «Κατσικάκι Ελασσόνας», έπειτα από 15 χρόνια ουσιαστικής αδράνειας, εξέτασε ενημερωτική εκδήλωση που διοργάνωσε την Κυριακή 25 Ιανουαρίου 2026 ο Δήμος Ελασσόνας. Στόχος της πρωτοβουλίας ήταν η ενίσχυση της αιγοπροβατοτροφίας, η αύξηση της προστιθέμενης αξίας για τους παραγωγούς και η ουσιαστική προβολή των τοπικών προϊόντων στις εγχώριες και διεθνείς αγορές.

Επιστημονική τεκμηρίωση και θεσμική παρουσία

Κεντρικοί εισηγητές της εκδήλωσης ήταν ο ομότιμος καθηγητής και επίτιμος διδάκτορας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, Παναγιώτης Γούλας, ο οποίος ανέπτυξε τη διαδικασία έγκρισης πώλησης αρνιών και κατσικιών γάλακτος ως ΠΟΠ, καθώς και ο διευθυντής του Κέντρου Γενετικής Βελτίωσης Καρδίτσας, Αθανάσιος Χόντος, που εστίασε στη σημασία της γενετικής βελτίωσης των ζώων.

Στην εκδήλωση παρέστησαν, μεταξύ άλλων, ο δήμαρχος Ελασσόνας Νίκος Γάτσας, ο πρόεδρος της ΑΕΝΟΛ Γιώργος Μαυρίδης, ο βουλευτής Λάρισας του ΣΥΡΙΖΑ Βασίλης Κόκκαλης, καθώς και εκπρόσωποι συνεταιρισμών και κτηνοτροφικών συλλόγων.

Τα οφέλη από την επαναπιστοποίηση ΠΟΠ

Σύμφωνα με τους διοργανωτές, η ολοκλήρωση της διαδικασίας πιστοποίησης μπορεί να αποφέρει πολλαπλά οφέλη:

• αύξηση του εισοδήματος των αιγοπροβατοτρόφων μέσω προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας,
• προσέλκυση νέων ανθρώπων στην αιγοπροβατοτροφία,
• ισχυρή σύνδεση της Ελασσόνας με την παραγωγή ποιοτικών ΠΟΠ προϊόντων (φέτα, τυριά και κρέατα γάλακτος),
• προβολή του τόπου στις μεγάλες αγορές της Ελλάδας και του εξωτερικού.

Η μεγάλη πρόκληση: αλλαγή μοντέλου κτηνοτροφίας

Ωστόσο, αυτό που ανέδειξε με σαφήνεια η συζήτηση είναι ότι η επαναπιστοποίηση μόνο αυτονόητη δεν είναι. Τα τελευταία χρόνια, στην επαρχία Ελασσόνας έχει αλλάξει ριζικά η φυσιογνωμία της αιγοπροβατοτροφίας:

η εκτατική βόσκηση και οι εγχώριες φυλές έχουν σε μεγάλο βαθμό αντικατασταθεί από ενσταβλισμένα συστήματα και εισαγόμενες φυλές, γεγονός που δεν συνάδει με τις αυστηρές προδιαγραφές των ΠΟΠ προϊόντων.

Χαρακτηριστικό είναι ότι, με ανεπίσημα στοιχεία, μόλις περίπου 40 εκμεταλλεύσεις στην περιοχή διατηρούν παραδοσιακές εγχώριες φυλές, απαραίτητη προϋπόθεση για το ΠΟΠ «Αρνάκι» και «Κατσικάκι Ελασσόνας».

Απαρέγκλιτες προδιαγραφές και αυστηρός έλεγχος

Όπως τόνισε στο Thessalikigi.gr ο γεωπόνος ζωικής παραγωγής Δημήτρης Κουλουκτσής, εκ των βασικών συντελεστών της αρχικής αναγνώρισης των ΠΟΠ, οι προδιαγραφές που έχουν εγκριθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση και τον AGROCERT είναι εξαιρετικά συγκεκριμένες και δεν επιδέχονται «εκπτώσεις».

Αφορούν, μεταξύ άλλων, τη ζώνη προέλευσης, τις επιτρεπόμενες φυλές, τις συνθήκες εκτροφής, τη διατροφή, τη σφαγή, την πλήρη ιχνηλασιμότητα και τη διάθεση του κρέατος αποκλειστικά ως νωπού. Οποιαδήποτε απόκλιση ακυρώνει αυτομάτως τη χρήση της ονομασίας ΠΟΠ.

Δήμαρχος Ελασσόνας: Στόχος η πραγματική προστιθέμενη αξία

Ο δήμαρχος Ελασσόνας Νίκος Γάτσας χαρακτήρισε επιτυχημένη την εκδήλωση, υπογραμμίζοντας ότι η πιστοποίηση μπορεί να αποτελέσει εργαλείο ανάπτυξης, ενίσχυσης της απασχόλησης και ουσιαστικής στήριξης των τοπικών παραγωγών, εφόσον υπάρξει συλλογική προσπάθεια και συμμόρφωση με τους κανόνες.

ΠΟΠ χωρίς κανόνες δεν υπάρχουν

Όπως κατέληξε ο κ. Κουλουκτσής, οι καταναλωτές είναι διατεθειμένοι να πληρώσουν υψηλότερες τιμές για πιστοποιημένα προϊόντα ποιότητας, υπό έναν απαράβατο όρο: να μην παραπλανώνται. Αυτό προϋποθέτει αυστηρούς ελέγχους, τήρηση των προδιαγραφών και ξεκάθαρο πλαίσιο διακίνησης. Μόνο τότε τα ΠΟΠ προϊόντα μπορούν να στηρίξουν πραγματικά τους παραγωγούς και να δικαιώσουν τις προσδοκίες της αγοράς.

Οι προδιαγραφές που πρέπει να τηρούνται απαρέγκλιτα  

Oι προδιαγραφές σύμφωνα με τις οποίες τα δύο παραπάνω τοπικά προϊόντα καταχωρίστηκαν στο μητρώο των Προστατευόμενων Ονομασιών Προέλευσης (ΠΟΠ) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αλλά και σύμφωνα με τον κανονισμό του AGROCERT και τις οποίες τόσο οι αιγοπροβατοτρόφοι παραγωγοί, αλλά και τα σφαγεία και οι έμποροι θα πρέπει να τηρούν απαρέγκλιτα είναι οι παρακάτω:

• Ζώνη προέλευσης κρέατος: α) Η περιοχή του Δήμου Ελασσόνας  β) Η περιοχή της Τοπικής Κοινότητας Δαμασίου, του Δήμου Τυρνάβου.
• Φυλή Προέλευσης: Οι πληθυσμοί των προβάτων που ανήκουν  στις αυτόχθονες ηπειρωτικές Ελληνικές φυλές όπως Καραγκούνικη, Βλάχικη, Σαρακατσάνικη και Μπούτσικο, είτε προέρχονται από διασταυρώσεις αυτών των φυλών μεταξύ τους ή και με άλλες Ελληνικές φυλές, όπως Χιώτικο, Σερρών, Μυτιλήνης και Φριζάρτας.
• Αποκλείονται ρητώς αρνιά γάλακτος τα οποία προέρχονται από : α) ξένες φυλές προβάτων που διαβιούν στην Ελλάδα όπως είναι οι φυλές Λακών, Φρισλανδίας  Ασάφ, Αβάσι και οποιασδήποτε άλλης καθαρόαιμης ξένης φυλής προκύψει εισαγωγή στο μέλλον, β) τις καθαρόαιμες Ελληνικές φυλές προβάτων, Χιώτικης και Φριζάρτας.
• Συνθήκες διαβίωσης: Εκτατικές ή ημιεκτατικές
• Περιοχή Διαβίωσης: Ορεινοί βοσκότοποι σε υψόμετρα μεγαλύτερα από 250μ στον Όλυμπο και στα λοιπά βουνά της πρώην Επαρχίας Ελασσόνας.
• Χαρακτηριστικά σφάγιου αρνιών: Νωπό κρέας αρνιών γάλακτος 30-45 ημερών, βάρους 6,5 έως 10,5 κιλών ( με κεφαλή και εντόσθια), τα οποία θηλάζουν το μητρικό γάλα της μητέρας τους και δεν τρέφονται σε καμία περίπτωση με τεχνητό θηλασμό με γάλα σκόνη.
• Διατροφή των προβατίνων: η τροφή των προβατίνων πρέπει να συμπεριλαμβάνει μόνο προϊόντα που προέρχονται από δημητριακά ( κριθάρι, σιτάρι, καλαμπόκι, κλπ), ψυχανθή (βίκος, ρεβίθια, μπιζέλια, κουκιά, κλπ), λαχανικά, άχυρο, τριφύλλι, προϊόντα ελαιούχων σπερμάτων ( σογιάλευρο μη μεταλλαγμένο, βαμβακόπιτα, ηλιάλευρο κλπ), βιταμίνες και ιχνοστοιχεία.
• Τήρηση αρχείων κτηνοτρόφων : Οι προβατοτρόφοι, στο βιβλίο αγορών πρώτων υλών πρέπει: α) να γράφουν τον προμηθευτή ζωοτροφών, β) την ποσότητα αγοράς, γ) την ημερομηνία αγοράς των ζωοτροφών, δ) την περιοχή παραγωγής των, και ε) τέλος το έτος γίνεται το ισοζύγιο των ζωοτροφών (αγοράς και αναγκών).
• Διατροφή των αρνιών: Τα αρνιά από την ημέρα της γέννησης τους μέχρι τη σφαγή ( ηλικίας 30 έως 40 ημερών), τρέφονται αποκλειστικά και μόνο με το μητρικό γάλα, θηλάζουν τη μητέρα τους, μέχρι τη σφαγή. Αρνιά πέρα των 45 ημερών δεν ονομάζονται « Αρνάκι Ελασσόνας » ακόμη και αν θηλάζουν τη μητέρα τους.

Απαγορεύεται η χρήση:

α) Γάλακτος σκόνης στα αρνιά, ως υποκατάστατο του μητρικού γάλακτος

β) Η χρήση προϊόντων τροφής  Ζωϊκής Προέλευσης, στα αρνιά και στις προβατίνες

γ) Η χρήση ορμονών

δ) Η χρήση αυξητικών παραγόντων

ε) Η χρήση αντιβιοτικών, στα αρνιά για την ταχύτερη πάχυνση τους.

στ) Η χρήση προϊόντων που μπορούν να αλλάξουν τον κανονικό ρυθμό ανάπτυξης του ζώου, και τα προϊόντα από ζωική προέλευση.

ζ) Η χρήση φαρμακευτικών ουσιών στις ζωοτροφές εκτός αν το επιτρέπει η Ελληνική και η Ευρωπαϊκή Νομοθεσία και γίνεται για θεραπευτικούς σκοπούς, μετά από συνταγή κτηνιάτρου.

θ) Η χρήση μεταλλαγμένων ζωοτροφών,

ι) Οι τεχνητοί λειμώνες θα πρέπει να λιπαίνονται με φυσική κοπριά ζώων, απαγορεύεται η χρήση εντομοκτόνων, ζιζανιοκτόνων & λιπασμάτων.

• Ιχνηλασιμότητα για το « Αρνάκι Ελασσόνας »: Τηρούνται:
• Αρχεία γεννήσεων των αρνιών από την γέννησή τους ( συμπεριλαμβανομένης και της αναγνώρισης της μητέρας και πατέρα αυτών).
• Ιχνηλασιμότητα σε ζώντα ζώα με την τοποθέτηση των προβλεπομένων από την νομοθεσία ενωτίων.
• Δελτία διακίνησης ή /και τιμολόγια πώλησης

– Υποβολή υπεύθυνης δήλωσης κτηνοτρόφου για κάθε νέο προμηθευτή, καθώς και κάθε φορά που αλλάζουν τα στοιχεία του, στην οποία θα αναγράφονται τα στοιχεία της εκμετάλλευσής του και οι φυλές των προβάτων που εκτρέφει.

– Τα αρνιά σφάζονται σε διαπιστευμένα σφαγεία με κωδικό Ε.Ε της περιοχής του Δήμου Ελασσόνας. Η διαδικασία αναισθητοποίησης, σφαγής, αφαίμαξης, εκδοράς, εκσπλαχνισμού, κτηνιατρικής επιθεώρησης και συντήρησης των σφάγιων από « Αρνάκι Ελασσόνας » στα ψυγεία γίνεται σύμφωνα με όσα προβλέπονται στην Ελληνική και Ευρωπαϊκή Νομοθεσία.

• Ιχνηλασιμότητα κρέατος από « Αρνάκι Ελασσόνας»: Τήρηση των κάτωθι αρχείων:

α) των σφάγιων του κρέατος από « Αρνάκι Ελασσόνας ». Η συνέχιση της ιχνηλασιμότητας στο κρέας από « Αρνάκι Ελασσόνας » επιτυγχάνεται με την μεταφορά των στοιχείων του ενωτίου στα σφάγια, σε πλαστική ετικέτα η οποία φέρει:

1) ραβδωτό κωδικό ( bar code )που αντιστοιχεί στην εκμετάλλευση παραγωγής των ζώων,

2) την ένδειξη  « Αρνάκι Ελασσόνας »

3) τον κωδικό που παραπέμπει στην ταυτοποίηση του ζωντανού ζώου από το οποίο προήλθε το σφάγιο,

4) την ημερομηνία και αύξοντα αριθμό σφαγής των ζώων.

β) των τεμαχίων του κρέατος από « Αρνάκι Ελασσόνας ».

Στην περίπτωση τεμαχισμού και συσκευασίας του κρέατος από « Αρνάκι Ελασσόνας » η επισήμανση της προηγούμενης παραγράφου μεταφέρεται στον εξωτερικό περιέκτη του κρέατος κατά τρόπο ώστε η πληροφορία να δίδεται στον τελικό καταναλωτή. Ο κωδικός που θα αναγράφεται στον περιέκτη με τα τεμάχια του κρέατος, μπορεί να είναι ένας νέος κωδικός που «γεννιέται» στο σημείο αυτό και αντιστοιχεί σε έναν συγκεκριμένο αριθμό σφάγιων με τους κωδικούς τους, που καταγράφεται σε ειδικά έντυπα.

γ) Τιμολόγια αγοράς των ετικετών που αντικαθιστούν τα ενώτια στο σφαγείο, τα αρχεία κωδικοποίησης και μεταφοράς του ενωτίου στην πλαστική ετικέτα του σφάγιου, τα τιμολόγια πώλησης και τα λοιπά έγγραφα σφαγής και θανάτων των ζώων.

– Πώληση Κρέατος « Αρνάκι Ελασσόνας»: Το κρέας από«Αρνάκι Ελασσόνας»    

πωλείται μόνο φρέσκο (νωπό) ως : α) ολόκληρο, β) σε ημιμόρια & γ) σε τεμάχια (ελεύθερα ή σε πλαστική σακούλα με κενό αέρος ).

– Απαγορεύεται να χρησιμοποιείται η ονομασία « Αρνάκι Ελασσόνας » για:

1)κατεψυγμένο κρέας ,

2) σφάγια αμνών βάρους μεγαλυτέρου των 10,5 κιλών

3) σφάγια από ξένες φυλές προβάτων (εισαγόμενες ), ή από Ελληνικές ενσταβλισμένες,

4) σφάγια από αρνιά που τους χορηγείται γάλα σκόνη αντί του μητρικού γάλακτος

5) κάθε σφάγιο που δεν είναι πιστοποιημένο με την προβλεπόμενη σήμανση, έστω και αν παράγεται στην περιοχή Ελασσόνας.

– Τα εργαστήρια τεμαχισμού, συσκευασίας και τυποποίησης των κρεάτων από

« Αρνάκι Ελασσόνας », πρέπει να βρίσκονται στην οριοθετημένη γεωγραφική ζώνη.

• Οργανοληπτικά χαρακτηριστικά κρέατος :
• Τρυφερό,
• Χυμώδες,
• Απαλό
• Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό άρωμα με ευχάριστη οσμή και γεύση
• Ph 7,1-7-3
• Χρώμα λευκό έως απαλό ροζ

– Χημικά χαρακτηριστικά κρέατος του « Αρνάκι Ελασσόνας » σε μέσες τιμές Αμνός γάλακτος Π.ΟΠ.

• Υγρασία % Μέση τιμή 76,7
• Πρωτεϊνες % Μέση τιμή 20,13
• Λίπος % Μέση τιμή 1,36
• Τέφρα % Μέση τιμή 1,2
• Meat color ( χρώμα κρέατος )
• Φωτεινότητα L = 38,32 + 0,32

a= 13,40 + 0,319 κόκκινο

b= 10,39 + 0,28 κίτρινο

– Υποχρεωτική αναγραφή στα μέσα συσκευασίας των ενδείξεων :

• ΑΡΝΑΚΙ ΕΛΑΣΣΟΝΑΣ
• ΠΟΠ
• Επωνυμία και έδρα παραγωγού- συσκευαστή
• Βάρος περιεχομένου
• Ημ/νία παραγωγής
• Η ένδειξη ΠΟΠ δύναται να αντικατασταθεί από το Κοινοτικό σήμα (κόκκινο- κίτρινο)

Στην επισήμανση αναγράφεται:

• Η καταχωρισμένη ονομασία
  • Το σήμα του AGROCERT και ο αριθμός Πιστοποιητικού(σε έλεγχο επιτήρησης)

Πέραν της Εθνικής και Κοινοτικής νομοθεσίας τίθεται και το σήμα « Αρνάκι Ελασσόνας ». Στην περίπτωση υποσυσκευασίας, αναγράφονται σ΄αυτή τα στοιχεία που αναφέρονται στη συσκευασία από την οποία προέρχεται καθώς και:

• η ημερομηνία υποσυσκευασίας
• τα στοιχεία της επιχείρησης που την πραγματοποιεί

Σημείωση: ο υποσυσκευαστής δύναται να αντικαθιστά τον αύξοντα αριθμό συσκευασίας με τον αύξοντα αριθμό υποσυσκευασίας.

Υποχρεωτική αναγραφή ( τουλάχιστον στην ελληνική γλώσσα ), σε κάθε συνοδευτικό έγγραφο κατά τη διακίνηση του « ΑΡΝΑΚΙ ΕΛΑΣΣΟΝΑΣ » των ενδείξεων:

• ΑΡΝΑΚΙ ΕΛΑΣΣΟΝΑΣ
• ΠΟΠ
• Επωνυμία και έδρα παραγωγού – συσκευαστή
• Βάρος περιεχομένου
• Ημ/νία παραγωγής

Οι πιο σημαντικοί στόχοι της προστασίας των ονομασιών προέλευσης είναι:

• Η βελτίωση του γεωργικού εισοδήματος και η συγκράτηση του αγροτικού πληθυσμού στις ορεινές, μειονεκτικές και απομακρυσμένες περιοχές.
• Η ικανοποίηση των παραγωγών σε ανταπόδοση των προσπαθειών που κάνουν για την παραγωγή ποιοτικών και ασφαλών προϊόντων.
• Η διάθεση σύντομων και σαφών πληροφοριών στον καταναλωτή.
• Η ικανοποίηση των καταναλωτών που αναζητούν ποιοτικά προϊόντα με εγγυήσεις για τη μέθοδο παρασκευής και την καταγωγή τους.

ΠΗΓΗ: thessalikigi.gr

Σχετικά άρθρα:

Μάντσεστερ: Επίθεση με μαχαίρι σε συναγωγή – Τέσσερις τραυματίες Πολεμικό Ναυτικό: Φρεγάτες, υποβρύχια και ιπτάμενα σε άσκηση σε Αιγαίο και Μυρτώο Παρελθόν ο Ιγκόρ Τούντορ από τη Γιουβέντους Ευρωπαϊκό πρωτάθλημα πόλο: Νίκη, 23-8 με την Σλοβενία και τώρα ο «τελικός» με την Κροατία