Η Τυνησία διεκδικεί

Σύμφωνα με το Τυνησιακό Πρακτορείο Ειδήσεων η Τυνησία διεκδικεί τον σχεδόν διπλασιασμό της Quota, της μέγιστης ποσότητας αδασμολόγητων εξαγωγών προς τις χώρες μέλη της Ε.Ε., από τους 57.600 στους 100.000 τόνους. Πρόκειται για μια πολιτική που υιοθετήθηκε σε πολύ υψηλό κυβερνητικό επίπεδο με δηλώσεις του υπουργού Εξωτερικών Mohamed Ali Nafti μετά από συνεργασία με τους υπουργούς Οικονομικών, καθώς και του Εμπορίου, ενώ η τυνησιακή Βουλή ψήφισε σχετικό νόμο για την έναρξη διαπραγματεύσεων με την Ε.Ε., δείγματα όλα αυτά της προτεραιότητας που αποδίδει η Τυνησία στο ελαιόλαδό της. Στην πραγματικότητα η Τυνησία επαναφέρει το αίτημα, το οποίο είχε θέσει και στις αρχές του 2025 (βλ.  Πιέζει για αδασμολόγητες εξαγωγές η Τυνησία. Αντιδρούν οι Ιταλοί.)

Επαναδιαπραγμάτευση και με τις ΗΠΑ

Εκτός όμως από την ΕΕ, η τυνησιακή Βουλή εξουσιοδότησε για την έναρξη ενός κύκλου επαναδιαπραγμάτευσης με τις ΗΠΑ διεκδικώντας την αναθεώρηση των δασμών Τραμπ. Όπως είναι γνωστό στον τομέα του ελαιολάδου η Ουάσιγκτων επέβαλε στην Τυνησία τον υψηλότερο δασμό 25% εν σχέσει με το 15% στην Ε.Ε. και στην Τουρκία, αλλά και το 10% στο Μαρόκο, (βλέπε Οι δασμοί Τραμπ βλάπτουν πολλούς, ελιές και ελαιόλαδα σίγουρα). Σημειώνουμε ότι στην αγορά των ΗΠΑ το τυνησιακό ελαιόλαδο βρίσκεται στην 3η θέση, περίπου με 57 χιλ. τόνους και μερίδιο 15%, πίσω από την Ισπανία και την Ιταλία, (η Ελλάδα στην 6η θέση με 12 χιλ.τόνους). ( βλέπε Η ασφυξία του 3% των ελληνικών εξαγωγών ελαιολάδου στις ΗΠΑ). Άρα την Τυνησία την ενδιαφέρει πάρα πολύ να μην είναι σε δυσμενέστερη θέση με υψηλότερο δασμό από τις άλλες ανταγωνίστριες χώρες (η Τουρκία 4η).

Άνοιγμα στην Ασία

Πέραν της επαναδιαπραγμάτευσης των δασμών σε Ε.Ε. και ΗΠΑ, δόθηκε από την τυνησιακή Βουλή κατεύθυνση για ενίσχυση των εξαγωγικών προσπαθειών σε χώρες της Ασίας, όπως Ινδονησία, Ιαπωνία, Κορέα, Ινδία.

Ολοκληρωμένη ελαϊκή πολιτική εξωστρέφειας

Βλέπουμε λοιπόν την Τυνησία να ακολουθεί, και μάλιστα καθοδηγούμενη από ανώτατο κυβερνητικό επίπεδο, μια συνδυασμένη πολιτική εξωστρέφειας. Σε πρώτη φάση είχε αυξήσει και συνεχίζει να αυξάνει το παραγωγικό της δυναμικό παρά τις φυσικές αντιξοότητες. Η δεύτερη φάση έχει στόχο την εξωστρέφεια, τις εξαγωγές, ώστε να διοχετεύεται στη διεθνή αγορά το πλεόνασμα του παραγόμενου ελαιολάδου με όρους επικερδείς, σε τιμές ανώτερες του κόστους.

Πρόκειται για την ίδια ακριβώς στρατηγική που ακολούθησε και η Ισπανία, η οποία πρώτα αύξησε την παραγωγή της -από 500 χιλ. περίπου όταν μπήκε στην ΕΟΚ/ΕΕ στους 1,4 εκ. τόνους- και στη συνέχεια άρχισε να «απλώνεται» παντού, από την Ιταλία (350 χιλ. τν) μέχρι την Αμερική (120 χιλ.τν) κ.ο.κ.

Η αύξηση της παραγωγής ως αναγκαία προϋπόθεση

Στο κεφ. 38 της Εγκυκλοπαίδειας Ελαιοκομίας,  Διαπιστώσεις και Προτάσεις Ελαϊκής Πολιτικής, σελ 645, αλλά και σε πολλές άλλες ευκαιρίες που έχουν δοθεί έχω εξηγήσει γιατί η αύξηση της παραγωγής αποτελεί αναγκαία αν και όχι από μόνη της ικανή προϋπόθεση για την επιβίωση και ανάπτυξη. Χωρίς προϊόν δεν υπάρχει τίποτα, ούτε τιμές, ούτε εισόδημα, ούτε ελαιοπαραγωγοί, ούτε ελαιώνες, τίποτα. Αυτός ο βασικός «σιδερένιος» νόμος, στην Ελλάδα δεν έγινε κατανοητός. Η κυριαρχούσα εν τη πράξει ελαϊκή πολιτική επαναπαύθηκε στα «πανωγραψίματα», επιδοτήσεων και προγραμμάτων, και εμπορικά στο χύμα, με τον 16κιλο τενεκέ στο εσωτερικό και τα βυτία -καράβια στο παρελθόν- προς το εξωτερικό.

Τυνησία, ταραξίας και αποδιοπομπαίος τράγος ή παράδειγμα προς μίμηση;

Η Τυνησία, το Τούνεζι των ναυτικών, η μικρή σε έκταση, 163.610 χλμ.² και σε πληθυσμό 12,8 εκ. κατοίκων χώρα, βρίσκεται τον τελευταίο καιρό στο επίκεντρο του ελαιοκομικού ενδιαφέροντος.

Με μία παραγωγή ρεκόρ φέτος περί τους 430 χιλ. τόνους -που παραδόξως αμφισβητήθηκε από την Κομισιόν, η οποία έδωσε πρόβλεψη για 270 χιλ.τόνους- πουλώντας στη διεθνή αγορά σε ιδιαίτερα χαμηλές – ανταγωνιστικές τιμές (έως και 3,3 €/κιλό)- και τώρα διεκδικώντας αύξηση των αδασμολόγητων εξαγωγών της προς την Ε.Ε., είναι «λογικό» να έχει προκαλέσει ισχυρές αντιδράσεις στις αγροτοσυνδικαλιστικές οργανώσεις των Ιταλών κυρίως αλλά και των Ισπανών ελαιοπαραγωγών.

Αν είχαμε στην Ελλάδα ένα φόρουμ συζήτησης θα άξιζε πραγματικά να εξετάσουμε την περίπτωση της Τυνησίας με το ερώτημα, ταραξίας και αποδιοπομπαίος τράγος ή παράδειγμα προς μίμηση;

Καταθέτουμε ορισμένα γεγονότα και σκέψεις:

α. Πώληση σε τιμές ντάμπινγκ, αθέμιτος ανταγωνισμός;

Φέτος, την 2025/26, η Τυνησία πρέπει πάνω απ΄όλα να πουλήσει, να «διώξει» την υπερπαραγωγή της, να μην της μείνει στις δεξαμενές απούλητη, έστω κι αν έχει ένα μικρό, οριακό ανά κιλό κέρδος. Ντάμπινγκ θα ήταν αν πουλούσε σε τιμές κάτω του κόστους.

Το olivenews.gr αναζήτησε σε αξιόπιστες πηγές ποιο είναι το πραγματικό κόστος (βυτίο, ex-factory).

τύπος ελαιώνων
αναλογία στο σύνολο
κόστος (€/κιλό)

παραδοσιακός
89%
3,0

εντατικός
9%
1,85

υπερεντατικός
2%
1,55

Μέσο κόστος = 2,86 €/κιλό

Άρα η Τυνησία με 3,30 €/κιλό πουλά με ένα «αξιοπρεπές», λογικό κέρδος της τάξης του 15%. Κανείς δεν μπορεί να την κατηγορήσει γιαυτό. Εργάζονται σκληρά, καλλιεργούν και συγκομίζουν τις ελιές μόνοι τους χωρίς πανάκριβους ξένους εργάτες. Σέβονται απόλυτα το περιβάλλον, ελάχιστοι (μόνο 2%) είναι οι υπερεντατικοί μηχανοποιημένοι ελαιώνες, ενώ κυριαρχούν οι παραδοσιακοί σε αναλογία 89%. Κανείς δεν μπορεί να την κατηγορήσει για την ποιότητά της, όχι μόνο γιατί η αναλογία του έξτρα υπερβαίνει το 80% αλλά έχει παγκοσμίως τη μεγαλύτερη αναλογία βιολογικών (έξτρα παρθένων) ελαιολάδων.

β. Οι δασμοί της Ε.Ε.

Το ερώτημα των δασμών είναι μάλλον «ηθικού» περιεχομένου και όχι αριθμητικού όπως το κόστος.

Οι Τυνήσιοι, διεκδικώντας αύξηση του «πλαφόν» των αδασμολόγητων εξαγωγών επικαλούνται ορισμένα επιχειρήματα:

– Η Ευρωμεσογειακή συμφωνία μεταξύ Τυνησίας και Ε.Ε. αναφέρει για «προοδευτική απελευθέρωση των συναλλαγών αγαθών, υπηρεσιών και κεφαλαίων». Έτσι άλλωστε η Quota των αρχικών 30.000 τόνων αυξήθηκε το 2005 στους 56.700 τόνους. Η Ευρώπη διατήρησε την αδασμολόγητη ποσόστωση ως υποστήριξη της Τυνησίας μετά το πλήγμα που είχε δεχθεί ο τουρισμός της από την τρομοκρατική επίθεση στο Sousse το 2015 αναγνωρίζοντας πως το ελαιόλαδο αποτελεί για την χώρα την κύρια εξαγωγική της δραστηριότητα.

– Οι αδασμολόγητες ποσοστώσεις δεν παραχωρήθηκαν (στην Τυνησία και άλλες 3ες χώρες) μόνο για λόγους ανθρωπιστικούς και αλληλεγγύης αλλά και οικονομικού συμφέροντος μια και η Ιταλία ιδίως είναι ελλειμματική και η βιομηχανία της για να καλύψει τη μεγάλη εγχώρια ζήτηση και τις εξαγωγές χρειάζεται εισαγωγές περίπου στο 50% των αναγκών της. Αυτή η πραγματικότητα αποτελεί τη βάση του Made in Italy, που επιτρέπει στους Ιταλούς ελαιοπαραγωγούς να πουλάνε το (έξτρα παρθένο) ελαιολάδό τους με ένα σημαντικό premium από 50 έως και 100% πάνω από τη διεθνή τιμή των ισπανικών, ελληνικών κ.λπ. ελαιολάδων.

– Οι δασμοί αποτελούν μια στρέβλωση του ανοιχτού και ελεύθερου διεθνούς εμπορίου. Σε συζητήσεις συγκρίνουν τη νομιμότητα των δασμών Τραμπ -η Τυνησία υπόκειται στον υψηλότερο δασμό 25% έναντι 15% της ΕΕ, της Τουρκίας και 10% του Μαρίκου- με εκείνη που έχει επιβάλει η ΕΕ στην Τυνησία και σε άλλες 3ες χώρες. Επισημαίνουν με νόημα πως η ΚΑΠ υποστηρίζει ποικιλοτρόπως τα αγροτικά προϊόντα, το ελαιόλαδο μεταξύ αυτών.

Η Ελλάδα

Τα ελληνικά σύνορα είναι de facto  και όχι de jure κλειστά για το τυνησιακό ελαιόλαδο. Όχι μόνο των αδασμολόγητων εισαγωγών αλλά και του καθεστώτος της Ενεργητικής Τελειοποίησης (ΤΡΑ). Αν το βασικό εμπόδιο των εξαγωγών επώνυμων τυποποιημέων ελαιολάδων ήταν η υψηλή τιμή της πρώτης ύλης τότε θα μπορούσε να εξετασθεί η λύση της ΤΡΑ, όμως το ελληνικό ελαιόλαδο εδώ και πολλά χρόνια είναι φθηνότερο του ισπανικού. Άρα η όποια συζήτηση περί Τυνησίας έχει μάλλον φιλολογικό ενδιαφέρον. Θα άξιζε πραγματικά να γίνει μόνο αν είχαμε τη δυνατότητα μιας σε βάθος ανάλυσης του τυνησιακού υποδείγματος.

Το επιχείρημα του 1,5%

Last but not least, έσχατο αλλά όχι λιγότερο σημαντικό για την εξέταση όλων των παραπάνω ενδοοικογενειακών προβλημάτων το γεγονός πως στο σύνολο της παγκόσμιας παραγωγής (και κατανάλωσης) όλων των διαφόρων λιπών και ελαίων, το ελαιόλαδο, πάσης μορφής και προέλευσης, αντιστοιχεί σε λιγότερο από το 1,5% του παγκόσμιου συνόλου. Ας θέσουν λοιπόν όλες μαζί οι ελαιοπαραγωγικές χώρες να φτάσουν στο 1,65% το 2035, που θάλεγαν και οι τεχνοκράτες της Κομισιόν  . Θα είμαστε όλοι αρκετά πιο πλούσιοι κι ευτυχισμένοι.

Πρόσφατη αρθρογραφία για την Τυνησία:

Το παράδοξο του ελαιολάδου: Η Τυνησία προστατεύει παραγωγούς και πολίτες της, η Ιταλία την αγορά

Ελαιοτουρισμός, όχι μόνο σε Ιταλία και Ισπανία αλλά και σε Τυνησία! Σε Ελλάδα;

Το τυνησιακό ελαιόλαδο απειλεί με χαμηλές τιμές

195.000 τόνοι τυνησιακού ελαιολάδου σε πάνω από 60 χώρες το πρώτο εξάμηνο του 2025

Τυνησία: Αποδιοπομπαίος τράγος ή παράδειγμα προς μίμηση;

Αρχαίο ελαιοτριβείο 2.000 ετών «μιλά» για την ελαιοκαλλιέργεια στη ρωμαϊκή Τυνησία

Τυνησία: Ο 4ος μεγαλύτερος εξαγωγέας ξεκινά πρόγραμμα προώθησης στις διεθνείς αγορές

Τυνησία: Ο 4ος μεγαλύτερος εξαγωγέας ξεκινά πρόγραμμα προώθησης στις διεθνείς αγορές

Τυνησία, η ανερχόμενη ελαιοκομική δύναμη, 3η στον κόσμο

Σχετικά άρθρα:

Κόμματα: ΑΚΚΕΛ: Η Ελλάδα δεν είναι πειραματόζωο – Η ελαιοπαραγωγή δεν θα πεθάνει με QR code Πειραιώς και Unicef ενώνουν τις δυνάμεις τους για πρόληψη του σχολικού εκφοβισμού Αυτοκίνητα: Audi: Η τεχνολογία ψηφιακού φωτισμού ανοίγει νέο κεφάλαιο στην οδική ασφάλεια Rebranding και νέα εποχή για το τσάι Tuvunu