Αρ. Ζέρβα στον «Έλληνα Αγρότη»: «Έμφαση στην αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου ανάπτυξης» • Έλληνας Αγρότης
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ «ΕΛΛΗΝΑΣ ΑΓΡΟΤΗΣ»
«Δίνουμε προτεραιότητα σε παρεμβάσεις για την προσαρμογή στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και τη μεταφορά της καινοτομίας, της γνώσης και των νέων τεχνολογιών στη γεωργική πρακτική και εν γένει στο αγροδιατροφικό μας σύστημα», επισημαίνει μεταξύ άλλων στον «Έλληνα Αγρότη» η Γενική Γραμματέας Ενωσιακών Πόρων και Υποδομών του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Αργυρώ Ζέρβα.
Το νέο Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης έχει αρχίσει να ωριμάζει και είναι η κατάλληλη στιγμή να μιλήσουμε με την, Γενική Γραμματέα Ενωσιακών Πόρων και Υποδομών του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, η οποία ανέλαβε τη θέση αυτή τον περασμένο Ιούλιο.
ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΜΟΥΡΑΤΙΔΗ
[email protected]
Όπως επισημαίνει στον «Ε.Α.» οι ουσιαστικές διαφορές που εντοπίζονται στο νέο Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης αφορούν κυρίως στην περαιτέρω έμφαση στην αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου ανάπτυξης του αγροδιατροφικού συστήματος σε συνδυασμό με την μεγαλύτερη προτεραιότητα σε παρεμβάσεις για την προσαρμογή στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και τη μεταφορά της καινοτομίας, της γνώσης και των νέων τεχνολογιών στη γεωργική πρακτική.
Ολόκληρη η συνέντευξη της κας Αργυρούς Ζέρβα στον «Ε.Α.»:
Έχουμε μπει ήδη στο επόμενο Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης με ορίζοντα το 2027, στην πράξη όμως το 2029. Τι έχει γίνει μέχρι τώρα και ποιες δράσεις είναι κοντά στο να ξεκινήσουν;
«Είναι πολύ σημαντικό ότι καταφέραμε μεγάλο ποσοστό των δράσεων του νέου Προγράμματος (ΣΣ ΚΑΠ 2023-2027) να έχει την απαιτούμενη θεσμική ωριμότητα και να έχει ήδη προκηρυχθεί, γεγονός που διασφαλίζει ουσιαστικά την ομαλή μετάβαση από την προηγούμενη στη νέα προγραμματική περίοδο χωρίς χρηματοδοτικό κενό.
Έτσι, μέχρι σήμερα ενεργοποιήθηκαν σημαντικές νέες αναπτυξιακές κυρίως παρεμβάσεις, οι οποίες προσελκύουν μεγάλο επενδυτικό ενδιαφέρον, όπως:
- Τα Σχέδια Βελτίωσης για την κατασκευή και τον εκσυγχρονισμό θερμοκηπίων με επενδυτικές προτάσεις ύψους 480 εκ. €, ενώ προδημοσιεύτηκε και νέα πρόσκληση 260 εκ. € για επενδύσεις εκσυγχρονισμού των γεωργικών και κτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων.
- Η στήριξη επενδύσεων στη Μεταποίηση Γεωργικών Προϊόντων, με συνολικό ύψος επενδυτικών προτάσεων 872 εκ. €.
- Η δράση ενθάρρυνσης σύστασης Συλλογικών Σχημάτων με αιτήσεις ύψους 58 εκ. €.
- Η παρέμβαση Συνεργασίας μέσω Επιχειρησιακών Ομάδων για την προώθηση της καινοτομίας στη Γεωργία με προτάσεις 355 εκ. €.
- Οι δημόσιες Εγγειοβελτιωτικές Υποδομές με προτάσεις έργων 2,8 δις €.
- Η αγροτική οδοποιία με προτάσεις έργων 575 εκ. €.
- Η προδημοσίευση της πρόσκλησης της γεωργοπεριβαλλοντικής δράσης για τη Μείωση του Αποτυπώματος Άνθρακα καλλιεργειών, όπως το βαμβάκι και η βιομηχανική ντομάτα με 96 εκ. €.
- Η υπογραφή της Συμφωνίας Χρηματοδότησης με την Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα με πόρους 160 εκ. € για την ενεργοποίηση τριών νέων Χρηματοδοτικών Εργαλείων διευκόλυνσης πρόσβασης της αγροτικής επιχειρηματικότητας σε ρευστότητα για επενδύσεις και κεφάλαιο κίνησης.
- Οι προσκλήσεις από τις Ομάδες Τοπικής Δράσης για δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις των Τοπικών Προγραμμάτων LEADER».
Όσον αφορά στο Leader που έχει έναν πιο διττό χαρακτήρα και τα όργανα υλοποίησης του είναι κυρίως οι Αναπτυξιακές, θεωρείτε ότι πηγαίνει καλά αυτό;
Τα προγράμματα LEADER στην χώρα μας εφαρμόζονται για περισσότερο από τρεις δεκαετίες. Αποτελούν ίσως τα πιο γνωστά και αγαπητά προγράμματα για την ανάπτυξη της μικρομεσαίας επιχειρηματικότητας στις αγροτικές περιοχές. Αυτό συμβαίνει λόγω της αξιοπιστίας τους και της αμεσότητας τους με τον τοπικό πληθυσμό. Οι Αναπτυξιακές εταιρείες που υλοποιούν τοπικές στρατηγικές LEADER επιλέγονται μέσω ανταγωνιστικής διαδικασίας με αυστηρά κριτήρια. Οι υπηρεσίες της Γενικής Γραμματείας Ενωσιακών Πόρων και Υποδομών φέρουν την ευθύνη για την ετοιμασία του πλαισίου εφαρμογής των τοπικών στρατηγικών και του ευρύτερου πλαισίου λειτουργείας των Αναπτυξιακών Εταιρειών. Καθ’ όλη τη διάρκεια υλοποίησης των τοπικών προγραμμάτων υπάρχει συνεχής παρακολούθηση και έλεγχος ώστε να αποφεύγονται αστοχίες και παρατυπίες. Παράλληλα, πέρα από τη συνεχή επίβλεψη παρέχουμε και εκπαίδευση προς τα στελέχη των Αναπτυξιακών Εταιρειών ώστε να επιτυγχάνονται οι στόχοι με το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα. Βασικό στοιχείο στο πλαίσιο υλοποίησης αποτελούν οι όροι που διασφαλίζουν την αντικειμενική και ίση μεταχείριση των πολιτών. Κατά αυτόν τον τρόπο οι Αναπτυξιακές Εταιρείες παρέχουν υψηλού επιπέδου υπηρεσίες στον τοπικό πληθυσμό χωρίς αποκλεισμούς και διακρίσεις.
Παρατηρείτε κάποιες ουσιώδεις διαφορές στο χαρακτήρα του προγράμματος σε σχέση με το προηγούμενο;
Οι ουσιαστικές διαφορές που εντοπίζονται στο νέο Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης αφορούν κυρίως στην περαιτέρω έμφαση που αποδίδουμε στην αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου ανάπτυξης του αγροδιατροφικού μας συστήματος σε συνδυασμό με την μεγαλύτερη προτεραιότητα σε παρεμβάσεις για την προσαρμογή στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και τη μεταφορά της καινοτομίας, της γνώσης και των νέων τεχνολογιών στη γεωργική πρακτική.
Ζητούμενο συνιστά η μετάβαση σε μια Γεωργία ανθεκτική, πράσινη και ψηφιακή, με χαμηλό αποτύπωμα άνθρακα και περιορισμό των εισροών για μείωση του κόστους παραγωγής με ταυτόχρονη προστασία του περιβάλλοντος, σε εναρμόνιση με τις δύο εξειδικευμένες στρατηγικές της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας για τον αγροδιατροφικό τομέα «Από το Αγρόκτημα στο Πιάτο» και «Βιοποικιλότητα», καθώς και με τους στόχους της νέας Πράσινης Αρχιτεκτονικής της ΚΑΠ. Σε αυτό το πνεύμα, το νέο Πρόγραμμα καλείται αφενός να διασφαλίσει μεγαλύτερα επίπεδα συνεργειών και συμπληρωματικότητας με ομοειδείς φιλοπεριβαλλοντικές παρεμβάσεις του Πυλώνα Ι, τα επονομαζόμενα οικολογικά σχήματα, υπό το ενιαίο πλέον Εθνικό Στρατηγικό Σχέδιο της ΚΑΠ και αφετέρου να διαμορφώσει ακόμη πιο ευνοϊκούς όρους ενσωμάτωσης νέων αγροτών, νέας γνώσης και νέων τεχνολογιών στην παραγωγική διαδικασία.
«Μεγάλη επιτυχία η πλήρης απορρόφηση των διαθέσιμων πόρων»
«Επικεντρωθήκαμε κύρια σε δράσεις με σημαντικό αναπτυξιακό και περιβαλλοντικό πρόσημο, στη βάση συγκεκριμένου μεσοπρόθεσμου σχεδιασμού, δίνοντας αποτελεσματικές λύσεις και απαντήσεις σε μια σειρά από μεγάλες προκλήσεις, όπως η οικονομική, το Brexit, η πανδημία, η Ουκρανία, η κλιματική αλλαγή, κλπ»
Τι συμπεράσματα αποκομίσατε από το προηγούμενο πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης που παραλάβατε σχεδόν στη λήξη του;
«Το κλείσιμο του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης (ΠΑΑ) στο τέλος του προηγούμενου έτους ήταν μια μεγάλη πρόκληση που συνέπεσε χρονικά με την ανάληψη των καθηκόντων μου στη Γενική Γραμματεία Ενωσιακών Πόρων και Υποδομών. Μια πρόκληση που απαίτησε μεθοδικές και συντονισμένες προσπάθειες από το σύνολο των εμπλεκόμενων υπηρεσιών και φορέων ώστε να διασφαλιστεί η πλήρης απορρόφηση των διαθέσιμων πόρων, γεγονός που συνιστά μια μεγάλη επιτυχία.
Μπορούμε πλέον να πούμε με βεβαιότητα ότι η προσπάθεια που καταβλήθηκε άξιζε τον κόπο, καθώς η απορρόφηση των σημαντικών κονδυλίων του Προγράμματος πραγματοποιήθηκε κύρια σε δράσεις με σημαντικό αναπτυξιακό και περιβαλλοντικό πρόσημο, στη βάση συγκεκριμένου μεσοπρόθεσμου σχεδιασμού, δίνοντας αποτελεσματικές λύσεις και απαντήσεις σε μια σειρά από μεγάλες προκλήσεις και κρίσεις της περιόδου που εφαρμόστηκε, όπως η οικονομική κρίση, το Brexit, η πανδημία, η ουκρανική κρίση, η κλιματική αλλαγή, κλπ. Η αποτελεσματικότητα ενός Προγράμματος διαφαίνεται από τα έργα, και στην περίοδο αυτή ένας μεγάλος αριθμός έργων ξεκίνησαν και ολοκληρώθηκαν, ή βρίσκονται σε εξέλιξη και μεταφέρθηκαν στο νέο Πρόγραμμα αγροτικής ανάπτυξης, σε καίριους τομείς ανάπτυξης, όπως, για παράδειγμα, η διαχείριση των υδατικών πόρων.
Υπάρχουν κάποιες δράσεις που θεωρείτε πιο εμβληματικές στο πρόγραμμα που ολοκληρώθηκε;
Θα μπορούσαμε να αναφερθούμε σε ορισμένες εμβληματικές παρεμβάσεις με σημαντική προστιθέμενη αξία και μεγάλη χρηματοδοτική βαρύτητα που ξεχωρίζουν λόγω της σημαντικής αναπτυξιακής και κοινωνικής συμβολής τους, όπως αυτές των νέων γεωργών, των σχεδίων βελτίωσης, της μεταποίησης γεωργικών προϊόντων, των δημοσίων εγγειοβελτιωτικών και αρδευτικών υποδομών, καθώς και των τοπικών προγραμμάτων LEADER.
Πρόκειται για επενδυτικές κυρίως δράσεις ιδιωτικού και δημόσιου χαρακτήρα, στις οποίες δίνουμε ιδιαίτερη έμφαση καθώς μπορούν να συνεισφέρουν αποτελεσματικά στη διαμόρφωση του νέου παραγωγικού προτύπου που επιδιώκουμε. Ένα πρότυπο που προτεραιοποιεί την υγιή επιχειρηματικότητα και προωθεί τη γνώση, την καινοτομία και τις νέες ψηφιακές τεχνολογίες για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας και την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, διαμορφώνοντας ταυτόχρονα ευνοϊκούς όρους απασχόλησης για τους νέους που επιθυμούν να δραστηριοποιηθούν στις ελληνική ύπαιθρο και στον πρωτογενή τομέα, ενθαρρύνοντας τη συμμετοχή σε συνεργατικά σχήματα και επιδιώκοντας την απεξάρτηση από τις επιδοτήσεις που θα πρέπει να λειτουργούν ως δίχτυ ασφαλείας απέναντι στις κρίσεις, και όχι ως αντικίνητρο παραγωγικότητας και εκσυγχρονισμού.
«Διαχρονικές παθογένειες στην υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ»
«Σήμερα, από κοινού με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εφαρμόζεται ένα πλάνο αναθεώρησης και εκσυγχρονισμού του μηχανισμού καταβολής των γεωργικών ενισχύσεων»
«Τα Χρηματοδοτικά Εργαλεία που υλοποιούνται στο Στρατηγικό Σχέδιο της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής στοχεύουν στην ευκολότερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση των αγροδιατροφικών επιχειρήσεων, με όρους ευνοϊκότερους από τους όρους χρηματοδότησης της αγοράς»
Είχαν όλες οι ελληνικές περιφέρειες και νομοί ισορροπημένη συμμετοχή στις δράσεις; Ή μήπως είχαμε κάποιους πρωταθλητές απορροφητικότητας;
«Η συμμετοχή των Περιφερειών στις επιμέρους δράσεις του ΠΑΑ εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από μια σειρά παραγόντων που έχουν να κάνουν με την οικονομική τους διάρθρωση και την βαρύτητα του πρωτογενή τομέα σε αυτή, την ηλικιακή σύνθεση του παραγωγικού τους δυναμικού, την γονιμότητα και διαθεσιμότητα των εδαφών τους για καλλιέργεια, το ποσοστό των περιοχών τους με φυσικούς και άλλους περιορισμούς, την ανάπτυξη του μεταποιητικού τους τομέα, τη διασύνδεση του πρωτογενή τομέα με τον τουρισμό, κλπ.
Οι παράγοντες αυτοί λαμβάνονται υπόψη ασφαλώς και στην κατανομή των πόρων του Προγράμματος στις Περιφέρειες ώστε να διασφαλίζεται η αποτελεσματικότερη και δικαιότερη εφαρμογή του. Επόμενο είναι συνεπώς, Περιφέρειες όπως η Κεντρική Μακεδονία, η Θεσσαλία, η Δυτική Ελλάδα, η ΑΜΘ και η Κρήτη με σημαντική ανάπτυξη του αγροδιατροφικού τους τομέα να λαμβάνουν υψηλότερες κατανομές και κατ΄ επέκταση να συμβάλλουν περισσότερο στην απορρόφηση των πόρων του Προγράμματος».
Αρκετά συμβάντα έχουν σπιλώσει την εικόνα μας, εδώ και δεκαετίες, στα μάτια των Ευρωπαίων ετέρων μας. Μπορεί να αλλάξει αυτό;
Η υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ αποτέλεσε την αφορμή να έρθουμε κατάματα με διαχρονικές παθογένειες στον τρόπο με τον οποίο καταβάλλονταν και αξιοποιούνταν τα κοινοτικά κονδύλια της ΚΑΠ από την 1η ημέρα που η χώρα μας ήταν αποδέκτης ευρωπαϊκών ενισχύσεων. Όπως ανέφερε επανειλημμένα και ο Πρωθυπουργός υπήρξαν διαχρονικές ευθύνες και λάθη τα τελευταία 45 χρόνια από όλες τις κυβερνήσεις. Σήμερα, από κοινού με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εφαρμόζεται ένα πλάνο αναθεώρησης και εκσυγχρονισμού του μηχανισμού καταβολής των γεωργικών ενισχύσεων. Η μεταφορά του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ είναι η αρχή του νέου σχεδίου με το οποίο ήδη κατορθώσαμε να καταβάλουμε 3,8 δις € στους παραγωγούς μας το 2025, διασφαλίζοντας ότι κατευθύνονται στους πραγματικούς αγρότες.
Όσον αφορά στο χαμηλό δείκτη εκπαίδευσης των αγροτών που αναφέρατε, αυτό είναι κάτι που αλλάζει τα τελευταία χρόνια. Στην προηγούμενη προγραμματική περίοδο του ΠΑΑ, πραγματοποιήθηκαν συνολικά 694 προγράμματα κατάρτισης νέων αγροτών στο πλαίσιο δράσεων μεταφοράς γνώσεων και ενημέρωσης, ενώ παρόμοιες δράσεις δρομολογούνται στην τρέχουσα περίοδο του ΣΣ ΚΑΠ, μέσω παρεμβάσεων που αφορούν σε Εκπαίδευση-Κατάρτιση και Συμβουλευτικές Υπηρεσίες γεωργών και δασοκόμων.
Συνολικά, η ΕΕ δεν είναι απέναντί μας σε αυτή την προσπάθεια εκσυγχρονισμού, αλλά αντιθέτως το τελευταίο διάστημα βρισκόμαστε σε πλήρη συνεργασία ώστε να περάσουμε στην επόμενη μέρα προς όφελος των πραγματικών αγροτών μας.
Θα πρέπει τελικά ο αγρότης να γίνει περισσότερο επιχειρηματίας τα ερχόμενα χρόνια;
«Σε αυτήν την κατεύθυνση στοχεύουν τα Χρηματοδοτικά Εργαλεία (ΧΕ) που υλοποιούνται στο Στρατηγικό Σχέδιο της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΣΣ ΚΑΠ), στοχεύουν στην ευκολότερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση των αγροδιατροφικών επιχειρήσεων, με όρους ευνοϊκότερους από τους όρους χρηματοδότησης της αγοράς.
Οι αγροδιατροφικές επιχειρήσεις, ανεξαρτήτως μεγέθους, οι οποίες μπορούν να λάβουν στήριξη από τα ΧΕ είναι οι επιχειρήσεις του πρωτογενούς τομές (επαγγελματίες αγρότες, νομικά πρόσωπα με κύρια δραστηριότητα τη γεωργία, συλλογικά σχήματα του αγροτικού συνεταιριστικού δικαίου, κλπ) και οι επιχειρήσεις μεταποίησης γεωργικού προϊόντος, όπου το τελικό προϊόν της μεταποίησης είναι και αυτό γεωργικό προϊόν. Τα ΧΕ που υλοποιούνται είναι (α) το ΧΕ εγγυήσεων πρώτης ζημίας χαρτοφυλακίου με ανώτατο όριο, με το οποίο θα χορηγούνται δάνεια από 25.000,00 € έως 3.500.000,00 € και θα παρέχονται με πολύ μειωμένες έως και μηδενικές εξασφαλίσεις και με μία μικρή μείωση του επιτοκίου δανεισμού (β) το ΧΕ μικρών δανείων με επιμερισμό του κινδύνου, το οποίο θα παρέχει δάνεια από 10.000,00 € έως 50.000,00 € και το 50% του δανείου θα χορηγείται άτοκα από το ΣΣ ΚΑΠ, ενώ για το υπόλοιπο 50% του δανείου (το οποίο θα χορηγείται από την τράπεζα), το ΣΣ ΚΑΠ θα παρέχει για τα δύο πρώτα χρόνια επιδότηση για ολόκληρο το επιτόκιο δανεισμού και (γ) το ΧΕ εγγυήσεων για γεωργούς νεαρής ηλικίας, όπου το δάνειο που θα παρέχεται από τις συνεργαζόμενες τράπεζες θα ανέρχεται έως τις 50.000 € και θα συνδυάζεται με μη επιστρεπτέα ενίσχυση (θα ανέρχεται στο 80% του ύψους του δανείου) από το ΣΣ ΚΑΠ».
*Η Αργυρώ Ζέρβα είναι Γενική Γραμματέας Ενωσιακών Πόρων και Υποδομών του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων
Οι απόψεις που εκφράζονται στα σχόλια των άρθρων δεν απηχούν κατ’ ανάγκη τις απόψεις της ιστοσελίδας μας, το οποίο ως εκ τούτου δεν φέρει καμία ευθύνη. Για τα άρθρα που αναδημοσιεύονται εδώ με πηγή, ουδεμία ευθύνη εκ του νόμου φέρουμε καθώς απηχούν αποκλειστικά τις απόψεις των συντακτών τους και δεν δεσμεύουν καθ’ οιονδήποτε τρόπο την ιστοσελίδα.
