Τι είναι η ανθρακοδεσμευτική γεωργία και πώς σχετίζεται με την ελαιοκομία

Η ανθρακοδεσμευτική γεωργία (carbon farming) είναι μια σειρά από γεωργικές πρακτικές που στοχεύουν στην απορρόφηση του διοξειδίου του άνθρακα (CO₂) από την ατμόσφαιρα και στην αποθήκευσή του στο έδαφος και στη βλάστηση. Αυτές οι πρακτικές όχι μόνο μειώνουν τις εκπομπές CO₂, αλλά ενισχύουν τη βιοποικιλότητα και την ανθεκτικότητα των αγροτικών οικοσυστημάτων, συμβάλλοντας στην καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής. Ο στόχος είναι να βελτιωθούν οι γεωργικές εκτάσεις ώστε να απορροφούν περισσότερα αέρια του θερμοκηπίου, ενισχύοντας έτσι τη βιωσιμότητα της γεωργίας.

Οι βασικές πρακτικές της ανθρακοδεσμευτικής γεωργίας περιλαμβάνουν:

• Αγροδασοκομία (Agroforestry): Ο συνδυασμός γεωργίας και δασοπονίας με στόχο την αποθήκευση του άνθρακα στα δέντρα και την προστασία του εδάφους.
• Καλλιέργειες κάλυψης (Cover crops): Συγκαλλιέργεια φυτών ή καλλιέργεια κατά τη διάρκεια περιόδων αναμονής, τα οποία βοηθούν στην απορρόφηση CO₂ από την ατμόσφαιρα.
• Οργανικά βελτιωτικά (κοπριές, κομπόστ, βιοάνθρακας): Η προσθήκη οργανικών ουσιών στο έδαφος ενισχύει την αποθήκευση άνθρακα και βελτιώνει τη γονιμότητα του εδάφους.
• Ελάχιστη διατάραξη του εδάφους : Μείωση της έντασης της άροσης για τη διατήρηση του άνθρακα στο έδαφος.
• Διαδοχική βόσκηση: Η εναλλαγή βοσκής ζώων σε διαφορετικά τμήματα των αγρών για την ενίσχυση της οργανικής ύλης στο έδαφος.

Η ελαιοκομία, και ειδικότερα οι ελαιώνες της Μεσογείου, διαθέτουν σημαντικό δυναμικό για την εφαρμογή ανθρακοδεσμευτικών πρακτικών. Οι ελαιοπαραγωγοί μπορούν να αξιοποιήσουν τις παρακάτω πρακτικές για να βελτιώσουν τη βιωσιμότητα της παραγωγής τους και να συμβάλουν στην καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής:

• Αγροδασοκομία: Η φύτευση δέντρων ή άλλων φυτών ανάμεσα στα ελαιόδεντρα ενισχύει τη δέσμευση άνθρακα και προστατεύει το έδαφος από τη διάβρωση.
• Καλλιέργειες κάλυψης: Η συγκαλλιέργεια φυτών στους ελαιώνες, κυρίως ψυχανθών για δεύσμευση αζώτου, σιτηρών για χλωρή λίπανση αλλά και φαρμακευτικών φυτών για αύξηση του εισοδήματος,  μπορεί να ενισχύσει την απορρόφηση του CO₂ και να βελτιώσει την υγεία του εδάφους.
• Οργανικά βελτιωτικά: Η χρήση κοπριάς, κομπόστ και βιοάνθρακα αυξάνει την οργανική ύλη του εδάφους, ενισχύοντας την απορρόφηση CO₂ και βελτιώνοντας τη γονιμότητα του εδάφους.
• Ελάχιστη διατάραξη του εδάφους: Η εφαρμογή μεθόδων ελάχιστης άροσης βοηθά στην αύξηση της αποθήκευσης άνθρακα στο έδαφος.

Στις 23 Ιανουαρίου 2026, η ΕΕ δημοσίευσε μια ανακοίνωση που καλεί τους γεωργούς, περιλαμβανομένων των ελαιοπαραγωγών, να συμμετάσχουν σε μια δημόσια διαβούλευση για την ανάπτυξη μεθοδολογιών πιστοποίησης για την ανθρακοδεσμευτική γεωργία. Η ανακοίνωση αυτή προωθεί τη δημιουργία ενός ενιαίου ευρωπαϊκού συστήματος για την πιστοποίηση των δράσεων ανθρακοδεσμευτικής γεωργίας και την αποθήκευση άνθρακα σε προϊόντα, δίνοντας οικονομικά κίνητρα στους παραγωγούς που εφαρμόζουν βιώσιμες γεωργικές πρακτικές.

Αυτή η πρωτοβουλία έχει ιδιαίτερη σημασία για την ελαιοκομία, καθώς η Ελλάδα και οι άλλες χώρες της Μεσογείου διαθέτουν μια από τις μεγαλύτερες ελαιοκαλλιέργειες στην Ευρώπη. Οι ελαιοπαραγωγοί θα έχουν την ευκαιρία να πιστοποιήσουν τις κλιματικές τους δράσεις, να λάβουν πληρωμές για την απορρόφηση του CO₂ και να ενισχύσουν τη βιωσιμότητά τους.

Αξιοποιώντας την ανακοίνωση της ΕΕ, οι ελαιοπαραγωγοί μπορούν να:

• Εφαρμόσουν πρακτικές ανθρακοδεσμευτικής γεωργίας που αυξάνουν την απορρόφηση CO₂
• Λάβουν οικονομικά κίνητρα μέσω του συστήματος πιστοποίησης για την απορρόφηση του CO₂
• Συμβάλλουν στην επίτευξη των κλιματικών στόχων της ΕΕ και να ενισχύσουν τη βιωσιμότητα της παραγωγής τους.

Η ανθρακοδεσμευτική γεωργία προσφέρει στους παραγωγούς τη δυνατότητα να πωλούν πιστώσεις άνθρακα, οι οποίες αντιστοιχούν στον τόνο CO₂ που δεσμεύεται ή “αποφεύγεται” από την ατμόσφαιρα. Η πώληση αυτών των πιστώσεων μέσω εθελοντικών ή υποχρεωτικών αγορών άνθρακα ενισχύει την οικονομική βιωσιμότητα των γεωργικών δραστηριοτήτων, ειδικά για μικρούς και μεσαίους παραγωγούς.

Έτσι, οι ελαιοπαραγωγοί μπορούν να επωφεληθούν από τα εξής:

• Πιστοποίηση των δράσεων τους για την απορρόφηση CO₂,
• Δημιουργία νέων πηγών εισοδήματος μέσω της εμπορίας πιστώσεων άνθρακα,
• Συμμετοχή σε ένα ευρωπαϊκό σύστημα που προσφέρει διαφάνεια και αξιοπιστία στην αγορά άνθρακα.

Στρατηγικές συλλογικής πιστοποίησης και συνεργασίας

Οι ομάδες παραγωγών μπορούν να λειτουργήσουν ως φορείς συγκέντρωσης των πιστώσεων άνθρακα, ειδικά σε περιοχές όπως η Ανδαλουσία. Αυτή η συλλογική πιστοποίηση μειώνει το κόστος για κάθε παραγωγό και διευκολύνει τη συμμετοχή των μικρών παραγωγών στην αγορά άνθρακα. Αυτή η συσπείρωση των παραγωγών ενισχύει την ανταγωνιστικότητα και την αξιοπιστία των έργων ανθρακοδεσμευτικής γεωργίας στην ευρωπαϊκή αγορά.

Πηγές

Ευρωπαϊκή Επιτροπή (2026). Commission invites public input on future voluntary certification for carbon farming. [online] Available at: https://europa.eu/consultations
[Accessed 30 January 2026].

Gattinger, A., et al. (2021). Mitigation potential of the European Union’s agricultural land: a modeling approach of carbon farming measures. Science of The Total Environment, 779, 146347. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2021.146347

Σχετικά άρθρα:

Τσένταρ και μοτσαρέλα οδηγούν την παγκόσμια αγορά του τυριού – Τυροκόμος Εγκρίθηκαν 10 εκατ. ευρώ για τις πιστώσεις στα παλιά Leader Δυναμική φέτας και ευλογιά μάλλον διευκολύνουν φέτος 1,60 ευρώ στο πρόβειο γάλα – Τυροκόμος Ανεμοθύελλες κατέστρεψαν το 50% παραγωγής πορτοκαλιών σε Μακρίσια και Καλυβάκια