ΣτΕ: Συνταγματικός ο γάμος και η υιοθεσία από ομόφυλα ζευγάρια

Με τη «σφραγίδα» της Ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ) αναγνωρίζεται το δικαίωμα υιοθεσίας ανηλίκου από ομόφυλα έγγαμα ζευγάρια, ενώ παράλληλα κρίνεται ότι ο γάμος μεταξύ προσώπων του ιδίου φύλου είναι σύμφωνος με το Σύνταγμα και την ΕΣΔΑ. Το Ανώτατο Δικαστήριο δημοσίευσε την απόφαση με την οποία απορρίφθηκαν οι προσφυγές που αφορούσαν τη συνταγματικότητα των διατάξεων τις οποίες προβλέπει ο επίδικος νόμος.

Το θέμα έφτασε στην Ολομέλεια του ΣτΕ μετά από προσφυγή δύο σωματείων και μιας μη αστικής κερδοσκοπικής εταιρείας, οι οποίες αμφισβητούσαν τη συνταγματικότητα των ρυθμίσεων του ν. 5089/2024. Με τις ρυθμίσεις αυτές θεσπίζεται η δυνατότητα σύναψης πολιτικού γάμου μεταξύ ομοφύλων και, ως αυτόθροη συνέπεια, το δικαίωμα των ομόφυλων έγγαμων ζευγαριών για υιοθεσία ανηλίκου, κατά τα ισχύοντα περί εγγάμων ετεροφύλων.

Συγκεκριμένα, με την απόφαση 392/2026 της Ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας απορρίφθηκε αίτηση ακυρώσεως κατά απόφασης της υπουργού Εσωτερικών, με αντικείμενο την προσαρμογή του τρόπου αποτύπωσης των στοιχείων των συζύγων και γονέων επί των ληξιαρχικών πράξεων γάμου και γέννησης, σε συμφωνία προς τις διατάξεις του νόμου αυτού.

Η Ολομέλεια για τα ζητήματα συνταγματικότητας έκρινε κατά πλειοψηφία τα εξής:

Ι. Ως προς το δικαίωμα σύναψης πολιτικού γάμου από ομόφυλα ζευγάρια

Οι θεσμοί του γάμου και της οικογένειας δεν παραμένουν στατικοί και αναλλοίωτοι στη διαδρομή του χρόνου, αλλά υπόκεινται σε εξέλιξη και αναπροσδιορισμούς. Η συνταγματική κατοχύρωσή τους δεν κωλύει τον κοινό νομοθέτη να θεσπίζει τις κατά την κρίση του τροποποιήσεις των κανόνων που ρυθμίζουν την εν γένει λειτουργία τους. Ο έλεγχος του ακυρωτικού δικαστή, ως έλεγχος ορίων, δεν εκτείνεται στην ορθότητα των ουσιαστικών εκτιμήσεων των επιλογών του νομοθέτη, εφόσον αυτές ευρίσκονται εντός του πλαισίου που θέτει το άρθρο 21 παρ. 1 του Συντάγματος.

Με τις επίδικες ρυθμίσεις του ν. 5089/2024 διευρύνεται ο κύκλος των προσώπων που δύνανται να δεσμευθούν δημοσίως ενώπιον της Πολιτείας σε ισόβια συμβίωση. Με την επέκταση του δικαιώματος σύναψης πολιτικού γάμου σε πρόσωπα του ιδίου φύλου δεν περιορίζεται το δικαίωμα προσώπων διαφορετικού φύλου να συνάπτουν γάμο και να δημιουργούν οικογένεια με την παραδοσιακή έννοια του όρου. Εξάλλου, η συνταγματική προστασία της οικογένειας, της μητρότητας και της παιδικής ηλικίας αφορά όλες τις μορφές οικογενειακής ζωής που απαντώνται στη σύγχρονη κοινωνία. Επομένως, η επίδικη ρύθμιση δεν αναιρεί τον συνταγματικό σκοπό του γάμου ούτε αντιτίθεται στο άρθρο 21 παρ. 1 του Συντάγματος.

ΙΙ. Ως προς το δικαίωμα υιοθεσίας τέκνων από ομόφυλα ζευγάρια

Η αναγνώριση δικαιώματος από κοινού υιοθεσίας ανηλίκου τέκνου από ομόφυλα έγγαμα ζευγάρια αποτελεί αυτόθροη συνέπεια της αναγνώρισης του δικαιώματος σύναψης γάμου. Η διαδικασία υιοθεσίας διέπεται από εγγυήσεις που αποβλέπουν στο βέλτιστο συμφέρον του παιδιού, με την πρόβλεψη διεξαγωγής έρευνας από κοινωνική υπηρεσία και ακροαματικής διαδικασίας ενώπιον δικαστηρίου. Με τα δεδομένα αυτά, η υιοθεσία από ομόφυλα ζευγάρια δεν προσβάλλει τη συνταγματική προστασία της παιδικής ηλικίας. Δεν απαιτείται, άλλωστε, κατά συνταγματική επιταγή, να μιμείται η υιοθεσία τη βιολογική σχέση του παιδιού με δύο ετερόφυλους γονείς.

ΙΙΙ. Συμπέρασμα

Κατ’ ακολουθίαν, η Ολομέλεια έκρινε ότι οι επίδικες ρυθμίσεις δεν αντίκεινται στο Σύνταγμα. Τελούν σε συμφωνία προς τις αρχές του σεβασμού της αξίας του ανθρώπου, της ελεύθερης ανάπτυξης της προσωπικότητας και της ισότητας ενώπιον του νόμου. Η επιλογή αυτή του νομοθέτη δεν υπόκειται σε περαιτέρω έλεγχο από τον ακυρωτικό δικαστή.

Γνώμη της μειοψηφίας

Κατά τη γνώμη της μειοψηφίας, οι διατάξεις για τον γάμο ομοφύλων αντίκεινται στο Σύνταγμα, καθώς ο γάμος στη χώρα μας έχει δεδομένο ιστορικό και νομικό περιεχόμενο ως ένωση ετεροφύλων. Επιπλέον, υποστηρίχθηκε ότι δεν προκύπτει η ύπαρξη εμπεριστατωμένων μελετών για τη μακροπρόθεσμη επίδραση της υιοθεσίας από ομόφυλα άτομα στην ανάπτυξη των παιδιών.

Σχετικά άρθρα:

Ολοκλήρωση Συνεδρίου «Διασύνδεση bio-παραγωγής, bio-μεταποίησης και bio-τουρισμού» Μεταβαίνει στο Λουξεμβούργο για το Συμβούλιο Γεωργίας και Αλιείας ο Κ. Τσιάρας Τρεις συλλήψεις στο Κιλκίς για κυκλοφορία πλαστών χαρτονομισμάτων των 20 ευρώ «Καλλιέργεια φασολιού και κλιματική αλλαγή στην Πρέσπα»: Ενημερωτική συνάντηση και συζήτηση με τους αγρότες της περιοχής