Πώς και γιατί το κρητικό αιγοπρόβειο γάλα μπήκε στο «στόχαστρο» των γαλακτοβιομηχανιών • Έλληνας Αγρότης
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ «ΕΛΛΗΝΑΣ ΑΓΡΟΤΗΣ»
Το αιγοπρόβειο γάλα που παράγεται στην Κρήτη βρίσκεται εδώ και μερικά χρόνια στο στόχαστρο μεγάλων γαλακτοβιομηχανιών από την ηπειρωτική χώρα.
«Πριν 2-3 χρόνια μιλούσαμε πράγματι για κάποιου είδους ‘εισβολής’ των εταιρειών της ηπειρωτικής Ελλάδας στην Κρήτη προκειμένου να προμηθευτούν γάλα. Την πρώτη χρονιά αυτής της ‘καθόδου’, την περίοδο 2022-202, ο κλάδος στην Κρήτη ήταν απροετοίμαστος. Τα τυροκομεία δεν είχαν τη δυνατότητα να προσαρμοστούν στην πραγματικότητα που είχε διαμορφωθεί κι επόμενο ήταν να βρεθούμε εκτεθειμένοι. Αναγκαστήκαμε να εισκομίζουμε γάλα σε πάρα πολύ υψηλή τιμή διότι οι μεγάλες εταιρείες για πάρουν γάλα από την Κρήτη έδωσαν μια πολύ υψηλή τιμή, η οποία δεν συνέφερε ούτε τις ίδιες» μάς εξηγεί ο Σπύρος Μπαλαντίνος.
ΤΟΥ ΘΑΝΑΣΗ ΑΝΤΩΝΙΟΥ
[email protected]
Αυτή η κατάσταση έχει σταθεροποιηθεί. Σήμερα, στην Κρήτη υπάρχει αυξημένη δυναμική της κτηνοτροφίας γι’ αυτό και οι Κρητικοί επιμένουν ότι κακώς στοχοποιείται ο κλάδος για το σκάνδαλο του ΟΚΕΠΕΠΕ σε τέτοιο βαθμό. Η δυναμική της κρητικής κτηνοτροφίας φάνηκε με την αύξηση της παραγωγής. Η κατάσταση εξομαλύνθηκε, τα τυροκομεία συνέχισαν το έργο τους.
Η παραγωγή πρόβειου γάλακτος στην Κρήτη ανέρχεται σε περίπου 70.000 τόνους και περίπου 20.000 τόνοι είναι το γίδινο. Το 2025 περίπου το ένα τρίτο της παραγόμενης ποσότητας έφυγε εκτός Κρήτης. «Είναι πάρα πολύ μεγάλο το ποσοστό αυτό αλλά δεν έχει δημιουργήσει προβλήματα για δύο λόγους: α) διότι η αύξηση των τιμών προκάλεσε χαμηλότερη δυναμική για τα προϊόντα μας και τα κρητικά τυροκομεία δεν εμφανίζουν ελλείψεις προϊόντων και β) διότι η παραγωγή αυξήθηκε τα τελευταία χρόνια ακριβώς για να καλύψει την πώληση κρητικού γάλακτος εκτός νησιού» μας εξηγεί ο τυροκόμος από τα Χανιά.
Το γεγονός ότι οι τυροκόμοι του νησιού έχουν μειωμένη παραγωγή τα τελευταία χρόνια – βολικό από μια άποψη διότι δεν υπάρχουν προϊόντα στα ψυγεία τους- είναι κάτι που προβληματίζει διότι όπως γίνεται αντιληπτό μειωμένη παραγωγή σημαίνει μειωμένα έσοδα. «Η μείωση των εσόδων στα κρητικά τυροκομεία αυξάνει την πίεση σε μια ήδη πιεσμένη αγορά. Πρέπει λοιπόν να δούμε τι θα κάνουμε με αυτή την παράμετρο» λέει προβληματισμένος ο Σπ. Μπαλαντίνος.
Πως προέκυψε όμως αύξηση της γαλακτοκομικής παραγωγής στην Κρήτη; Μεγάλο ποσοστό του ζωικού κεφαλαίου στην Κρήτη οδηγείται κάθε χρόνο στο σφαγείο γιατί οι ανάγκες στο νησί είναι μεγάλες- γάμοι, πανηγύρια, εκδηλώσεις και τουρισμός είναι σημαντικοί πελάτες.
Κάθε χρόνο στο νησί υπάρχουν σε αναμονή για τα σφαγεία αρκετά ζώα, μάλιστα τη χρονιά της πανώλης που απαγορεύτηκε η σφαγή των ντόπιων υπήρχαν σε αναμονή περίπου 15.000 αιγοπρόβατα μόνο σε ένα σφαγείο στον νομό Ρεθύμνου!
Σύμφωνα με τον Σπ. Μπαλαντίνο, «η ζήτηση είναι πολύ μεγάλη οπότε κάποια από αυτά τα ζώα ’ανακυκλώθηκαν’, μπήκαν στην γαλακτοπαραγωγή με αποτέλεσμα την αύξηση της παραγωγής γάλακτος στην Κρήτη. Το γεγονός αυτό αποδεικνύει την ετοιμότητα στην οποία βρίσκεται συνολικά ο κτηνοτροφικός κλάδος προκειμένου να παράγει – αν χρειαστεί- μεγαλύτερες ποσότητες γάλακτος. Οι τοπικοί τυροκόμοι πρέπει να ωφεληθούμε από αυτή την ‘ετοιμότητα’ εφόσον η ατμομηχανή μας, η πρωτογενής παραγωγή, μπορεί να παράγει εύκολα ποιοτική πρώτη ύλη. Πρέπει κι εμείς από την πλευρά μας να αυξήσουμε τη δυναμική της κρητικής τυροκομίας για να πάρει όλη η Κρήτη την προστιθέμενη αξία που έχει ανάγκη».
Κρήτη άνευ εκσυγχρονισμού…
Ζητάμε από τον Σπ. Μπαλαντίνο να μας σχολιάσει το επίπεδο της τεχνολογικής επάρκειας στην Κρήτη καθώς είναι διάχυτη η εντύπωση ότι στο νησί δεν έχουν γίνει τα αναγκαία, τα απαραίτητα κατά κάποιο τρόπο, τεχνολογικά βήματα για τον εκσυγχρονισμό της τυροκομικής παραγωγής. «Αυτή η εντύπωση έχει δημιουργηθεί σε μεγάλο βαθμό από το γεγονός ότι δεν υπάρχει επαρκής εκπαίδευση των τυροκόμων. Χρειάζονται ερεθίσματα από νέες αγορές, χρειάζεται ανοικτή ματιά προς τα έξω. Από την άλλη πλευρά, η δυναμική μας είναι ιδιαίτερα ενισχυμένη γιατί, όπως γνωρίζετε, παράγουμε ένα προϊόν με παραδοσιακές τεχνικές και συχνά με διαχρονικά εργαλεία».
…με χειρωνακτική εργασία
Ο πρόεδρος της Ένωσης Τυροκόμων Νομού Χανίων μας εκμυστηρεύεται ότι Ακόμα κι αυτός, που διαθέτει ένα σύγχρονο τυροκομείο, πραγματοποιεί ακόμα καθημερινά μεγάλο μέρος της δουλειάς με παραδοσιακό τρόπο και χειρωνακτικά. Κι αυτό γιατί το προϊόν είναι τέτοιο που ‘απαιτεί’ μια ιδιαίτερη διαχείριση. «Στην Κρήτη δεν έχουμε να κάνουμε π.χ. με τη βιομηχανία της φέτας η οποία έχει αυτοματοποιηθεί σήμερα σε πολύ μεγάλο ποσοστό ή τη βιομηχανία του στραγγιστού γιαουρτιού που έχει αυτοματοποιηθεί κατά 100%. Η παραγωγή π.χ. της γραβιέρας ή του πηχτόγαλου απαιτεί χειρωνακτική εργασία, την εμπλοκή του ίδιου του τυροκόμου…».
Πρόγραμμα χαρτογράφησης της τυροκομίας του νησιού
Το επόμενο διάστημα αναμένεται να ξεκινήσει στην Κρήτη ένα σημαντικό πρόγραμμα για την τοπική τυροκομία το οποίο στηρίζει η Περιφέρεια Κρήτης.
«Παρουσιάσαμε όλα τα δεδομένα στην Περιφέρεια κι ο Σταύρος Αρναουτάκης ανταποκρίθηκε άμεσα. Όλοι αντιλαμβανόμαστε ότι η μείωση της παραγωγής είναι πρόβλημα, οπότε ξεκινάμε ένα καινοτόμο πρόγραμμα για την ανάδειξη της κρητικής τυροκομίας» μας ενημέρωσε ο Σπ. Μπαλαντίονος.
Το πρόγραμμα θα το διαχειριστεί η Περιφερειακή Αναπτυξιακή Εταιρεία Κρήτης- ΠΑΝΕΤΑΙΚ στα Χανιά και αναπτύσσεται σε τρεις άξονες.
Α. Ο κλάδος και Living Lab
«Ο πρώτος άξονας είναι η χαρτογράφηση του κλάδου για να ξέρουμε ποιος παράγει τι και ποιοι είναι οι ‘παίκτες’ της αγοράς. Από πού έρχονται οι ζωοτροφές και ποιοι είναι οι κύριοι εισαγωγείς τους. Στόχος είναι να συγκεντρωθούν δεδομένα και να δημιουργηθούν υποομάδες που θα δουλέψουν για το καλό του κλάδου» μας εξηγεί ο Σπ. Μπαλαντίνος.
Μια ομάδα είναι οι εταιρείες που έχουν δυνατότητες εξαγωγών με στόχο να δημιουργηθεί cluster εταιρειών με εξαγωγικές προοπτικές. «Μέχρι σήμερα προωθούσαμε όλες τις επιχειρήσεις προς το εξωτερικό κι αυτό είναι λανθασμένη πολιτική γιατί δεν μπορούν όλες οι εταιρείες να εξάγουν. Πρέπει λοιπόν να διακριβώσουμε ποιες εταιρείες μπορούν και να τις στηρίξουμε» μας λέει.
Ο Σπύρος Μπαλαντίνος προσανατολίζεται στη δημιουργία ενός living lab, στο οποίο θα ενταχθούν έμπειροι τυροκόμοι, πανεπιστημιακοί καθηγητές και αιρετοί, ένας φορέας ο οποίος εξετάζει διαρκώς τα νέα δεδομένα, εξελίσσεται και ο ίδιος και δίνει ανατροφοδότηση και στις υπόλοιπες πλευρές της κρητικής τυροκομίας για το πώς πρέπει να κινηθούν.
Β. Αναβάθμιση των προϊόντων
Ο δεύτερος άξονας του προγράμματος είναι η αναβάθμιση των κρητικών προϊόντων με σκοπό να αποκτήσουν, επιτέλους, την προστιθέμενη αξία που όλοι αναμένουν. Θα γίνει σχετική μελέτη και στοιχεία της θα αξιοποιηθούν από το μάρκετινγκ.
Γ. Το απαραίτητο μάρκετινγκ
Εδώ το πρόγραμμα προβλέπει τη δημιουργία και αξιοποίηση social media κι έντυπου υλικού το οποίο σε πρώτη φάση θα απευθύνεται στην εγχώρια αγορά καθώς κι εκεί τα κρητικά προϊόντα χρειάζονται ‘επανατοποθέτηση’. Μέσω του προγράμματος θα αναζητηθούν αγοραστές κρητικών προϊόντων στο εξωτερικό και σε αυτούς θα γίνει μελέτη προκειμένου να συναχθούν συμπεράσματα για την υστέρηση που παρουσιάζει η κρητική τυροκομία στις μεγάλες διεθνείς αγορές
Η διασύνδεση του τουρισμού με τον πρωτογενή τομέα δεν είναι αυτή που θα ήθελαν οι αγρότες της Κρήτης, η δυναμική είναι χαμηλή και περιστασιακή. Υπάρχει όμως μια σημαντική ευκαιρία: Η Κρήτη έχει χαρακτηριστεί «Γαστρονομική Πρωτεύουσα της Ευρώπης 2026». Στο πλαίσιο αυτό αναμένονται δεκάδες εκδηλώσεις κατά τη διάρκεια της χρονιάς και μια από αυτές είναι η διαμόρφωση κι ένταξη ειδικών μενού στα ξενοδοχεία του νησιού τα οποία θα προωθούν κορυφαία κρητικά προϊόντα.
Οι τυροκόμοι της Κρήτης συναντούν τους πολιτικούς συνήθως όταν αυτοί ‘κατεβαίνουν’ στην Κρήτη σε περιόδους όξυνσης των κτηνοτροφικών ζητημάτων. Ο Σπ. Μπαλαντίνος αναγνωρίζει ότι η επικοινωνία των τυροκόμων με την κεντρική εξουσία πρέπει να γίνει πιο άμεση και πιο συχνά. «Σαν κλάδος δεν έχουμε την επικοινωνία που θα θέλαμε με το κεντρικό κράτος, ευελπιστούμε όμως ότι στην πορεία θα το κατακτήσουμε κι αυτό» υποστηρίζει ο τυροκόμος από τα Χανιά.
Επισκέψιμα τυροκομεία
Στην Κρήτη δυστυχώς δεν έχει αναπτυχθεί ο θεσμός των επισκέψιμων τυροκομείων, είναι χαρακτηριστικό μάλιστα ότι τη στιγμή που συζητούσαμε με τον Σπ. Μπαλαντίνο, στα τέλη του 2025, δεν υπήρχε κρητικό τυροκομείο με πιστοποίηση στο σχετικό πρόγραμμα του ΥπΑΑΤ. «Αυτό που θέλουμε να πετύχουμε είναι η δημιουργία ενός ‘cluster επισκέψιμων τυροκομείων’ το οποίο θα προωθήσει σωστά και συνολικά το μήνυμα που θέλουμε να δώσουμε προς τα έξω. Θέλουμε τυροκομεία που να μπορούν να γίνουν ‘μικροί διαφημιστές’ εντός των τειχών, σε ανθρώπους που ερχόμενοι από το εξωτερικό δείχνουν το ενδιαφέρον τους επισκεπτόμενοι τα τυροκομεία αυτά» μας λέει.
Είναι 4ης γενιάς τυροκόμος
Είναι τέταρτη γενιά τυροκόμος κι απασχολείται στην οικογενειακή επιχείρηση παραγωγής παραδοσιακών κρητικών τυροκομικών προϊόντων. Από το 2013 είναι υπεύθυνος Παραγωγής και Ποιοτικού Ελέγχου στο τυροκομείο της οικογένειας στο Βαρύπετρο Χανίων. Από το 2006 δραστηριοποιείται στον τουριστικό κλάδο, έχοντας αναλάβει τη διοίκηση του ξενοδοχείου Porto Kalamaki στα Χανιά. Έχει λάβει πτυχίο από το Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων και Marketing από το Nottingham Trent University και είναι κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου MBA International Business από το University of East London. Έχει πιστοποιηθεί ως επικεφαλής επιθεωρητής συστημάτων ποιότητας (FSSC 22000 και ISO 22000). Το 2021 εξελέγη πρόεδρος στην Ένωση Τυροκόμων Ν. Χανίων και είναι μέλος του Cluster Κρητικού Τυριού. Είναι Περιφερειακός Σύμβουλος στην Περιφερειακή Ενότητα Χανίων.
Οι απόψεις που εκφράζονται στα σχόλια των άρθρων δεν απηχούν κατ’ ανάγκη τις απόψεις της ιστοσελίδας μας, το οποίο ως εκ τούτου δεν φέρει καμία ευθύνη. Για τα άρθρα που αναδημοσιεύονται εδώ με πηγή, ουδεμία ευθύνη εκ του νόμου φέρουμε καθώς απηχούν αποκλειστικά τις απόψεις των συντακτών τους και δεν δεσμεύουν καθ’ οιονδήποτε τρόπο την ιστοσελίδα.
