Πριμ άνθρακα: Τα σημεία – κλειδιά της προδημοσίευσης και τα ποσά ενίσχυσης • Έλληνας Αγρότης

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ «ΕΛΛΗΝΑΣ ΑΓΡΟΤΗΣ»

Ο προϋπολογισμός ανέρχεται σε 96 εκατ. ευρώ και αφορά το βαμβάκι, τη βιομηχανική ντομάτα και την κινόα, με την ενίσχυση να υπολογίζεται αναλογικά με τα στρέμματα.

Από δύο εδραιωμένες στη χώρα μας καλλιέργειες (βαμβάκι, βιομηχανική ντομάτα) και μία που επιχειρεί αυτό το διάστημα να «χτίσει» τη θέση της στον καλλιεργητικό χάρτη (κινόα) κάνει φέτος πρεμιέρα το πριμ μείωσης αποτυπώματος άνθρακα, προσφέροντας ενίσχυση έως 70 ευρώ/στρέμμα, με συγκεκριμένες ωστόσο υποχρεώσεις από την πλευρά του παραγωγού.

Του Γιάννη Τσατσάκη
[email protected]

Ο τελευταίος καλείται να ζυγίσει τα δεδομένα και να πάρει τις αποφάσεις του, κάτι που θα μπορεί να κάνει με μεγαλύτερη ασφάλεια όταν αποσαφηνιστούν κρίσιμες λεπτομέρειες, όπως, π.χ., αν υπάρχει ζήτημα ασυμβατότητας με τα eco-schemes και το ακριβές ύψος των κυρώσεων/μειώσεων της ενίσχυσης σε περίπτωση που δεν επιτευχθεί ο στόχος για μείωση του αποτυπώματος κατά 20%. Εκτός απροόπτου, αυτά θα ξεκαθαρίσουν με τη δημοσίευση της τελικής μορφής της πρόσκλησης, που αναμένεται το αμέσως επόμενο διάστημα.

Ωστόσο, η προδημοσίευση, που έγινε λίγο πριν από τα Χριστούγεννα, δίνει στους ενδιαφερομένους μια πρώτη και αρκετά κατατοπιστική εικόνα των προϋποθέσεων και των δεσμεύσεων που καλούνται να αναλάβουν σε ορίζοντα τριετίας, ούτως ώστε το αποτύπωμα να μειώνεται κάθε χρονιά κατά 20% σε σύγκριση με την προηγούμενη. Για παράδειγμα, στις «αδιαπραγμάτευτες» καλλιεργητικές πρακτικές, αυτές δηλαδή που υποχρεούνται να ακολουθήσουν άπαντες οι δικαιούχοι, είναι η χλωρή λίπανση (επίσπορη καλλιέργεια με ψυχανθή) και η χρήση λιπασμάτων με παρεμποδιστές.

Η ενίσχυση ανά καλλιέργεια

Αναλυτικά, όπως προκύπτει από την προδημοσίευση, η -πιλοτικού χαρακτήρα- παρέμβαση έχει προϋπολογισμό 96 εκατ. ευρώ και αφορά το βαμβάκι, τη βιομηχανική ντομάτα και την κινόα. Η ενίσχυση ανά προϊόν υπολογίζεται αναλογικά με τις εκτάσεις και διαμορφώνεται σε:

-31,7 ευρώ/στρέμμα ετησίως για το βαμβάκι,

-70,4 ευρώ/στρέμμα ετησίως για τη βιομηχανική ντομάτα,

-42,2 ευρώ/στρέμμα ετησίως για την κινόα.

Τιμή βάσης, έτη αναφοράς και εφαρμογής

Για τον υπολογισμό του ποσοστού ετήσιας μείωσης του αποτυπώματος άνθρακα ορίζεται ένα έτος αναφοράς, που θα αποτελέσει την τιμή βάσης με την οποία θα συγκρίνονται τα επόμενα έτη εφαρμογής. Ως έτος αναφοράς της αίτησης στήριξης για τον υπολογισμό της τιμής βάσης ορίζεται το 2025 και ως έτη εφαρμογής το 2026, το 2027 και το 2028. Μονάδα τιμής βάσης του αποτυπώματος άνθρακα είναι το 1 kg CO2 eq/ha ή το ένα 1 kg CO2 eq/tn παραγόμενου προϊόντος (1 ha= 10 στρέμματα). Οι δικαιούχοι θα έχουν την ευχέρεια να επιλέξουν μία από τις δύο μονάδες.

Δικαιούχοι της ενίσχυσης είναι φυσικά και νομικά πρόσωπα ή ομάδες φυσικών ή νομικών προσώπων που πληρούν τον ορισμό του ενεργού γεωργού.

Κριτήρια επιλεξιμότητας και μίνιμουμ έκταση

Η εκμετάλλευση πρέπει να είναι δηλωμένη στην Ενιαία Αίτηση Ενίσχυσης (ΕΑΕ) του υποψηφίου και τα αγροτεμάχια να κατέχονται νόμιμα κατά την ένταξη, και για κάθε έτος, καθ’ όλη την περίοδο δέσμευσης.

Η συνολική προς ένταξη έκταση καλλιέργειας να είναι τουλάχιστον:

-10 στρέμματα βαμβακιού ή/και

-10 στρέμματα βιομηχανικής ντομάτας ή/και

-5 στρέμματα κινόα.

Κατά το έτος αναφοράς (2025) ο υποψήφιος δικαιούχος πρέπει:

-να τηρεί Μητρώο Εισροών – Εκροών και Ημερολόγιο Εργασιών (ΜΕΕ – ΗΕ) για τις επιλέξιμες καλλιέργειες της εκμετάλλευσης,

-να καλλιεργεί τουλάχιστον 10 στρ. βαμβάκι ή/και 10 στρ. βιομηχανική ντομάτα ή/και 5 στρ. κινόα,

-να υποβάλλει κατ’ έτος ΕΑΕ για όλα τα αγροτεμάχια της εκμετάλλευσης.

Οι αρχές καθορισμού των κριτηρίων επιλογής

-Ενταξη σε συστήµατα πιστοποίησης άνθρακα.

-Γεωργοί νεαρής ηλικίας.

-Εντασσόµενη έκταση, µε προτεραιότητα σε αρδευόµενες περιοχές.

-Συµµετοχή σε συλλογικά σχήµατα, συµπεριλαµβανοµένων των µη τυπικών οµάδων.

Από πιστοποιημένο γεωργικό σύμβουλο το Σχέδιο Περιβαλλοντικής Διαχείρισης και η βεβαίωση

Στα έξοδα που πρέπει να προϋπολογίσει ο ενδιαφερόμενος για το πριμ άνθρακα είναι και η αμοιβή του -απαραίτητου- γεωργικού συμβούλου. Οπως αναφέρεται στην προδημοσίευση, ο γεωργικός σύμβουλος πρέπει να είναι πιστοποιημένος από τον ΕΛΓΟ «Δήμητρα» για το Θεματικό Πεδίο 4 (Θ.Π. 4), «Συμβουλές στον γεωργικό τομέα σχετικά με δράσεις που μετριάζουν το φαινόμενο της κλιματικής αλλαγής και προωθούν την προσαρμογή της γεωργίας», και πρέπει να έχει υπό την επίβλεψή του έως έναν μέγιστο αριθμό παραγωγών (ο οποίος θα οριστεί στην πρόσκληση).

Στις Περιφέρειες στις οποίες δεν υπάρχει επαρκής αριθμός πιστοποιημένων γεωργικών συμβούλων στο προαναφερθέν θεματικό πεδίο, το Σχέδιο Περιβαλλοντικής Διαχείρισης (ΣΠΔ) και τη βεβαίωση μπορεί να τα παρέχει πιστοποιημένος γεωργικός σύμβουλος που βρίσκεται σε όμορη Περιφέρεια.

Απαραίτητη η επιλογή εγκεκριμένου λογισμικού για τον υπολογισμό του άνθρακα σε κάθε καλλιέργεια

Μία από τις δεσμεύσεις που αναλαμβάνουν οι δικαιούχοι είναι η επιλογή ενός από τα εγκεκριμένα λογισμικά υπολογισμού αποτυπώματος άνθρακα σε καθεμιά από τις επιλέξιμες καλλιέργειες.

Στη σχετική ηλεκτρονική πλατφόρμα, με τη βοήθεια του γεωργικού τους συμβούλου, θα πρέπει να συμπληρώνουν στα αντίστοιχα πεδία όλα τα απαιτούμενα στοιχεία. Αυτά πρέπει να είναι σύμφωνα με όσα καταγράφονται στο ημερολόγιο εργασιών κάθε καλλιεργητικού έτους και να επιβεβαιώνονται από τα αντίστοιχα παραστατικά ή έγγραφα. Με βάση τον υπολογισμό του λογισμικού αυτού συντάσσεται η ετήσια έκθεση αποτελέσματος μέτρησης του άνθρακα.

Οι δεσμεύσεις που αναλαμβάνουν για μια τριετία οι δικαιούχοι

«Tα φυτοπροστατευτικά προϊόντα αυξάνουν και αυτά τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα, οπότε η μειωμένη χρήση τους είναι επιβεβλημένη»

Οι δεσμεύσεις που αναλαμβάνουν οι δικαιούχοι του πριμ άνθρακα αφορούν τις ενέργειες που θα πρέπει να πραγματοποιηθούν εκ μέρους των δυνητικά δικαιούχων, προκειμένου να λάβουν τις οικονομικές ενισχύσεις του προγράμματος. Εκκινούν από 1/1/2026 και είναι τριετούς διάρκειας.

Περιβαλλοντικός φάκελος για 3+3 χρόνια

Οι δικαιούχοι πρέπει:

1. Να τηρούν περιβαλλοντικό φάκελο καθ’ όλη τη διάρκεια των δεσμεύσεων και για τρία επιπλέον έτη μετά την ολοκλήρωσή τους. Ο φάκελος αυτός περιλαμβάνει:

1.1 Το Μητρώο Εισροών – Ημερολόγιο Εργασιών (ΜΕΕ – ΗΕ) για τις επιλέξιμες καλλιέργειες της εκμετάλλευσης.

1.2 Το Σχέδιο Περιβαλλοντικής Διαχείρισης (ΣΠΔ) της εκμετάλλευσης, για κάθε έτος εφαρμογής της παρέμβασης, που καταρτίζεται από γεωργικό σύμβουλο και περιγράφει όλες τις γεωργικές πρακτικές που ακολουθούνται για τη μείωση του αποτυπώματος άνθρακα.

1.3 Την ετήσια έκθεση αποτελέσματος μέτρησης του αποτυπώματος άνθρακα για όλα τα έτη εφαρμογής και με έτος αναφοράς (2025), με βάση το αντίστοιχο λογισμικό.

1.4 Τη βεβαίωση γεωργικού συμβούλου για την ορθή υλοποίηση του Σχεδίου Περιβαλλοντικής Διαχείρισης (ΣΠΔ) και την ορθότητα των δεδομένων που εισάγονται στο λογισμικό πρόγραμμα υπολογισμού.

2. Να χρησιμοποιούν ένα από τα εγκεκριμένα λογισμικά υπολογισμού αποτυπώματος του άνθρακα.
3. Να εφαρμόσουν τις καλλιεργητικές πρακτικές μείωσης του αποτυπώματος. Για την επίτευξη του στόχου μείωσης του αποτυπώματος άνθρακα κατά 20%, οι δικαιούχοι μπορούν να εφαρμόσουν μία ή περισσότερες από τις ακόλουθες γεωργικές πρακτικές:

3.1 Ορθολογική χρήση λίπανσης με τη χρήση νέας τεχνολογίας και τεχνικών, όπως η γεωργία ακριβείας, ή/και με την εφαρμογή νέου τύπου λιπασμάτων που περιέχουν παρεμποδιστές για την αργή αποδέσμευση των θρεπτικών στοιχείων, με αποτέλεσμα τη μειωμένη εξάτμιση και έκπλυσή τους, ή/και με τη χρήση οργανικών λιπασμάτων.

3.2 Καλλιεργητικές πρακτικές, όπως αυτές των επίσπορων καλλιεργειών, ιδιαίτερα με ψυχανθή (χλωρή λίπανση), της φυτοκάλυψης και της διαχείρισης των υπολειμμάτων, όπως π.χ. η ενσωμάτωση των υπολειμμάτων της προηγούμενης καλλιέργειας κατά ή μετά τη συγκομιδή, τα οποία θα παραμείνουν εντός του εδάφους, συνεισφέρουν στη μείωση των αζωτούχων λιπάνσεων, στη βελτίωση του εδάφους και την αποθήκευση μεγαλύτερων ποσοτήτων άνθρακα.

3.3 Μειωμένη εδαφική κατεργασία: Η ένταση της εδαφικής κατεργασίας αποτελεί σημαντικό παράγοντα εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα, οπότε συνίστανται περιορισμός του αριθμού των αρόσεων, μειωμένη εδαφική κατεργασία ή εδαφική μη κατεργασία.

«Ναι» σε εδαφοβελτιωτικά και στάγδην άρδευση

3.4 Βελτιστοποίηση της χρήσης νερού και μείωσης της άρδευσης: Με επιλογή του κατάλληλου χρόνου και τρόπου άρδευσης αποφεύγονται προβλήματα, όπως η εξάτμιση και η έκπλυση των θρεπτικών συστατικών από το έδαφος, τα οποία επηρεάζουν τον κύκλο του αζώτου στο έδαφος. Επομένως, πρακτικές όπως η χρήση νέων τεχνολογιών άρδευσης, στάγδην άρδευσης, εδαφοβελτιωτικών, είναι κατάλληλες.

3.5 Μείωση της χρήσης φυτοπροστατευτικών: Τα φυτοπροστατευτικά προϊόντα αυξάνουν και αυτά τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα, οπότε η μειωμένη χρήση τους είναι επιβεβλημένη. Νέες τεχνολογίες έγκαιρης προειδοποίησης και επέμβασης των ψεκασμών μειώνουν τον αριθμό των ψεκασμών, ενώ νέες τεχνολογίες χρήσης ψεκαστήρων μειωμένης διασποράς συμβάλλουν στη μείωση της ποσότητας χρήσης των φυτοπροστατευτικών.

Κάλυψη ενεργειακών αναγκών με ΑΠΕ

3.6 Χρήση Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας/μείωση κατανάλωσης ενέργειας: Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών της εκμετάλλευσης, ακόμη και εν μέρει, με τη χρήση Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, σε αντικατάσταση ορυκτών καυσίμων (πετρέλαιο), μείωση της κατανάλωσης πετρελαίου και ηλεκτρικής ενέργειας.

3.7 Οποιαδήποτε άλλη πρακτική οδηγεί σε μείωση του αποτυπώματος άνθρακα στην καλλιέργεια και τεκμηριώνεται από το ΣΠΔ.

Ωστόσο, όπως προαναφέρθηκε, το ΣΠΔ θα πρέπει να περιλαμβάνει τουλάχιστον την πρακτική της χλωρής λίπανσης (επίσπορη καλλιέργεια με ψυχανθή) και της χρήσης λιπασμάτων με παρεμποδιστές.

Μείωση 20% κάθε έτος

4. Να επιτύχουν μείωση του αποτυπώματος άνθρακα στην καλλιέργειά τους, σε ποσοστό 20%, κατά το πρώτο έτος εφαρμογής της παρέμβασης (2026) σε σχέση με το προηγούμενο έτος αναφοράς (2025), και στη συνέχεια να διατηρήσουν τη μείωση αυτήν στα επόμενα έτη δεσμεύσεων (2027 και 2028).
5. Να εντάξουν στην παρέμβαση το σύνολο της έκτασής τους με την επιλέξιμη καλλιέργεια.
6. Να διατηρήσουν καθ’ όλη τη διάρκεια εφαρμογής του προγράμματος το σύνολο της έκτασης με την εντασσόμενη καλλιέργεια. Αν κατά τη διάρκεια των δεσμεύσεων αυξηθούν οι εκτάσεις με την επιλέξιμη καλλιέργεια, τότε ακολουθούνται οι ίδιες γεωργικές πρακτικές για το σύνολο της έκτασης της επιλέξιμης καλλιέργειας, χωρίς επιπλέον ενίσχυση.
7. Να υποβάλλουν κατ’ έτος Ενιαία Αίτηση Ενίσχυσης (ΕΑΕ).
8. Να δέχονται και να διευκολύνουν όλους τους προβλεπόμενους ελέγχους.

Αγνωστες, προσώρας, οι κυρώσεις

Στις περιπτώσεις που δεν θα επιτευχθεί ο στόχος της μείωσης αποτυπώματος άνθρακα κατά 20% και δεν θα τηρηθούν οι δεσμεύσεις ή/και υποχρεώσεις της παρέμβασης επιβάλλονται αναλογικές κυρώσεις/μειώσεις, οι οποίες ωστόσο δεν αναφέρονται στην προδημοσίευση. Η εξειδίκευσή τους, όπως σημειώνεται, θα γίνει στην επίσημη πρόσκληση της δράσης.

Σχετικά άρθρα:

Ποινική δίωξη στον 17χρονο που άρπαζε βρέφη Ρομά – Στο αυτόφωρο και ο πατέρας του Βορίζια: Αιφνιδιαστική μεταγωγή εκτός Κρήτης των προφυλακισμένων Κλήρωση Τζόκερ: Αυτοί οι αριθμοί κερδίζουν Με κλιμάκωση κινητοποιήσεων απαντούν τα μπλόκα στις ανακοινώσεις Μητσοτάκη – Έρχεται συλλαλητήριο στο Σύνταγμα