Πολυετές Πρόγραμμα αναδιάρθρωσης, αύξησης του ιταλικού ελαιώνα και καταπολέμησης της Xylella fastidiosa

Ο γερουσιαστής, υφυπουργός του Ιταλικού Υπουργείου Γεωργίας (Masaf), Patrizio La Pietra ανακοίνωσε  ότι η ιταλική ελαιοκαλλιέργεια συνιστά εθνική στρατηγική προτεραιότητα και απαιτεί ένα ολοκληρωμένο και σταθερό όραμα με μεσοπρόθεσμο και μακροπρόθεσμο ορίζοντα. Η δήλωση έγινε κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης για την ελαιοκαλλιέργεια που πραγματοποιήθηκε στο Masaf στις 14 Ιανουαρίου, όπου ανακοινώθηκε η οριστικοποίηση του Ιταλικού Προγράμματος Ελαιολάδου για την περίοδο 2026-2031, έπειτα από πολύμηνη διαδικασία διαβουλεύσεων.

Xylella fastidiosa

Η Olimerca αναφέρει πως παράλληλα με αυτό το πολυετές Πρόγραμμα θα υλοποιηθεί και μια ειδική Δράση κατά της Xylella fastidiosa με προβλεπόμενο προϋπολογισμό τουλάχιστον ενός  δισ. ευρώ διάρκειας μιάς δεκαετίας. 

Η Δράση αυτή περιλαμβάνει μια σειρά από επί μέρους παρεμβάσεις στις πληγείσες περιοχές, οι οποίες προβλέπουν μεταξύ άλλων την άμεση οικονομική βοήθεια, την αποζημίωση των ελαιοπαραγωγών, έργα γεωργικής περιβαλλοντικής αναγέννησης, προστασίας της  τουριστικής κληρονομιάς των περιοχών που επλήγησαν από το βακτήριο της Ξυλέλλα. 

Προκειμένου να εφαρμοστούν όλα τα παραπάνω θα δημιουργηθεί μια Ενιαία Αρχή ή ένας Έκτακτος Επίτροπος, ο οποίος θα διαθέτει πλήρεις εξουσίες, επαρκείς πόρους και εξαιρετικά μέσα, ικανός να συντονίζει αποτελεσματικά όλες τις δράσεις που σχετίζονται με την καταπολέμηση της Ξυλέλλα και την ανάκαμψη του ελαιώνα. 

Παράλληλα, καταβάλλονται προσπάθειες για τη χρηματοδότηση προγραμμάτων κατάρτισης και τεχνικής βοήθειας, με ιδιαίτερη έμφαση στη διαχείριση καινοτόμων ελαιώνων, όπως τα υπερεντατικά συστήματα, καθώς και για την υποστήριξη της διαρθρωτικής μετατροπής των φυτωρίων που βρίσκονται στις πληγείσες περιοχές. 

Η έκτακτη ανάγκη για το νερό βρίσκεται στο επίκεντρο του σχεδίου, με προτάσεις για τον συντονισμό της απόκτησης και αποθήκευσης νερού, τις επενδύσεις σε υποδομές εφοδιασμού – όπως μονάδες επαναχρησιμοποίησης και μονάδες αφαλάτωσης – και την απλούστευση των κανονισμών για την κατασκευή πηγαδιών και δεξαμενών άρδευσης. Η έκτακτη ανάγκη για το νερό αποτελεί κεντρικό θέμα του σχεδίου, με προτάσεις για τον συντονισμό της απόκτησης και αποθήκευσης νερού, καθώς και για επενδύσεις σε υποδομές εφοδιασμού.

Επιπλέον, στον εδαφικό τομέα, το Σχέδιο προτείνει μια φιλόδοξη διαδικασία αναδασμού, συμπεριλαμβανομένης της ανάκτησης εγκαταλελειμμένης γης, ακόμη και απαλλοτρίωσης για λόγους δημόσιας ωφέλειας, με στόχο τη δημιουργία βιώσιμων αγροκτημάτων. Προβλέπει επίσης προσωρινές φορολογικές απαλλαγές για την αγορά γεωργικής γης και την χωροθέτηση για τον καθορισμό των μελλοντικών χρήσεων γης και την προώθηση μοντέλων συλλογικής διαχείρισης μέσω κοινών επενδυτικών συστημάτων, μισθώσεων σε οργανώσεις παραγωγών και της ανάπτυξης συνεταιρισμών, ως τρόπων μείωσης του κατακερματισμού της γης και βελτίωσης της οικονομικής βιωσιμότητας. 

Έρευνα και έλεγχος φορέων: βασικοί πυλώνες του μέλλοντος 

Το σχέδιο ενισχύει επίσης τα μέτρα ελέγχου φορέων, απαιτώντας συμμόρφωση με τις υποχρεωτικές γεωργικές πρακτικές προβλέπει οικονομική αποζημίωση, καθώς και εξαιρέσεις από ορισμένα οικολογικά προγράμματα της ΚΑΠ. Στόχος του είναι η δημιουργία ενός διεθνούς δικτύου που ενσωματώνει περιφερειακά, εθνικά και ευρωπαϊκά εργαστήρια, η αύξηση των δημόσιων επενδύσεων και η ιεράρχηση τομέων όπως η έγκαιρη διάγνωση, η αναγνώριση ανθεκτικών ή ανεκτικών ποικιλιών – όπως η Lecciana ή η Leccio del Corno – και η ανάπτυξη βιώσιμων θεραπειών. 

Με αυτό το σύνολο μέτρων, η Ιταλία στοχεύει να διατυπώσει μια διαρθρωτική, συντονισμένη και μακροπρόθεσμη απάντηση σε μία από τις μεγαλύτερες κρίσεις υγείας, παραγωγής και εδαφικής κρίσης που έχουν υποστεί οι ελαιώνες της τις τελευταίες δεκαετίες όπως η Xylella fastidiosa . 

Εθνικό σχέδιο αναβάθμισης ιταλικού ελαιώνα 

Σύμφωνα με το l’OlivoNews, το Εθνικό Πρόγραμμα θέτει ως βασική προτεραιότητα την αύξηση της εγχώριας παραγωγής ελαιολάδου κατά 25%. Το προσχέδιο προβλέπει την αναζωογόνηση του ιταλικού ελαιοκομικού τομέα και την αύξηση της παραγωγής του  εξαιρετικού παρθένου ελαιολάδου ιταλικής προέλευσης (MADE IN ITALY). Όπως επισημαίνει ο υφυπουργός Patrizio La Pietra, το Σχέδιο αποτελεί προϊόν εκτεταμένου διαλόγου με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς και όχι αποτέλεσμα μονομερών αποφάσεων.

Το κείμενο, έκτασης άνω των 70 σελίδων, αποτυπώνει τη σημερινή κατάσταση του κλάδου και προτείνει διαρθρωτικές παρεμβάσεις με στόχο την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της παραγωγικότητας των ελαιώνων. Οι παρεμβάσεις αυτές αφορούν την αναδιάρθρωση ή την επέκταση περίπου 70.000 εκταρίων, που αντιστοιχούν στο 6% της συνολικής ελαιοκομικής έκτασης της χώρας, με έμφαση στην υιοθέτηση σύγχρονων καλλιεργητικών συστημάτων για υψηλότερες και πιο σταθερές αποδόσεις.

Παρότι τα τελικά οικονομικά στοιχεία δεν έχουν ακόμη ανακοινωθεί, το Σχέδιο διαμορφώνει ένα σαφές στρατηγικό πλαίσιο με εκτιμώμενο συνολικό προϋπολογισμό περίπου 370 εκατ. ευρώ. Η χρηματοδότηση νέων φυτεύσεων και εργασιών πύκνωσης προβλέπεται να καλυφθεί έως και κατά 60% μέσω του Εθνικού Επιχειρησιακού Προγράμματος (PON), ενώ η αποζημίωση για απώλεια εισοδήματος θα καλύπτεται πλήρως.

Στο πλαίσιο αυτό, το Σχέδιο προβλέπει:

• τη δημιουργία νέων ελαιώνων σε περίπου 45.000 εκτάρια που σήμερα χρησιμοποιούνται για άλλες καλλιέργειες,
• την εκρίζωση, αναφύτευση και πύκνωση περίπου 15.000 στρεμμάτων παραδοσιακών ελαιώνων σε κατάλληλες περιοχές,
• την εγκατάσταση αρδευτικών συστημάτων σε περίπου 8.000 εκτάρια,
• καθώς και αποζημίωση ύψους 1.000 ευρώ ανά στρέμμα για τρία έτη σε περιπτώσεις εκρίζωσης και αναφύτευσης.

Η πρωτοβουλία αυτή σηματοδοτεί ένα ουσιαστικό βήμα προς τη διαρθρωτική αναδιοργάνωση των ιταλικών ελαιώνων. Παράλληλα, η δημόσια και κλαδική συζήτηση αναμένεται να ενταθεί το επόμενο διάστημα, καθώς οι εμπλεκόμενοι φορείς εξετάζουν τις δυνατότητες εφαρμογής αλλά και τα πιθανά κενά του Σχεδίου. Το μέτρο εκτιμάται ότι μπορεί να συμβάλει στην αντιμετώπιση της κρίσης του αγροδιατροφικού τομέα, η οποία κορυφώθηκε τον περασμένο Δεκέμβριο, επηρεάζοντας ιδιαίτερα τον κλάδο του ελαιολάδου, όπου οι τιμές παραγωγού μειώθηκαν σημαντικά ενώ το κόστος παρέμεινε υψηλό.

Σχετικά άρθρα:

Αγροτικές Ειδήσεις: Δύο νέα κρούσματα ευλογιάς αιγοπροβάτων στην Π.Ε. Καρδίτσας Στην καρδιά του Εμπορικού Φεστιβάλ Κατερίνης τα αγροτικά μηχανήματα Massey Ferguson – Profi Δεν αθροίζονται τα μαθηματικά της Κομισιόν λένε οι αγρότες που ανησυχούν για τις περικοπές ΚΑΠ Το πρώτο τρίμηνο 2026, το πριμ Νέων Αγροτών 8.000 έως 40.000 ευρώ πακέτο με δανεισμό