Ξενικά έντομα απειλούν τα ελληνικά δάση: Η κλιματική κρίση επιταχύνει την εξάπλωσή τους
Αυξανόμενη απειλή για τα δάση της χώρας μας αποτελούν τα εισβολικά είδη εντόμων. Στην Ελλάδα έχουν ήδη καταγραφεί 179 ξενικά είδη, πολλά από τα οποία προκαλούν σοβαρές επιπτώσεις στα δασικά οικοσυστήματα. Η δυναμική τους είναι μεγάλη και ανησυχητική και αποτελεί απόρροια της κλιματικής κρίσης, η οποία μεταβάλλει δραστικά τη φυσιολογία των δέντρων, καθώς και τη συμπεριφορά και την εξάπλωση των εντόμων, οδηγώντας σε φαινόμενα που άλλοτε ήταν σποραδικά, αλλά πλέον εμφανίζονται συχνότερα και με μεγαλύτερη ένταση.
Τα παραπάνω τόνισε ο δρ Δημήτριος Αβτζής, διευθυντής Ερευνών του ΕΛΓΟ–ΔΗΜΗΤΡΑ, σε ανοιχτή εκδήλωση που πραγματοποίησε το Τμήμα Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος του ΑΠΘ, με την ευκαιρία της Παγκόσμιας Ημέρας Δασών. «Οι τελευταίοι χειμώνες είναι από τους θερμότερους που έχουν καταγραφεί, ενώ η διάρκεια χιονοκάλυψης στα δάση έχει μειωθεί κατά περίπου 40%. Αυτές οι συνθήκες αποδυναμώνουν τα οικοσυστήματα και ευνοούν την εξάπλωση εντόμων που μπορούν να προκαλέσουν εκτεταμένες προσβολές, όπως συνέβη στο περιαστικό δάσος της Θεσσαλονίκης», τόνισε ο δρ Αβτζής.
Εισβολή ξενικών ειδών
Το μοτίβο εισβολής των ξενικών εντόμων προς την Ελλάδα ακολουθεί μια σταθερή γεωγραφική διαδρομή: Ασία – Ιταλία – Ευρώπη. Η Ιταλία αποτελεί τον κύριο «προμηθευτή» ξενικών ειδών για τη χώρα μας, όχι λόγω ανεπαρκών ελέγχων, όπως εξήγησε ο δρ Αβτζής, αλλά εξαιτίας του τεράστιου όγκου φυτικού υλικού που εισάγεται και της υποχρέωσης για δειγματοληπτικό έλεγχο μόλις στο 1% των φορτίων. Όπως σημείωσε, όταν φτάνουν στην Ευρώπη εκατομμύρια φυτάρια από την Ασία, οι πιθανότητες να εντοπιστεί εγκαίρως ένα έντομο ή ένας μικροσκοπικός οργανισμός είναι περιορισμένες. Έτσι, η Ιταλία —ως βασική πύλη εισόδου φυτικού υλικού στην ΕΕ— καταλήγει να είναι και η κύρια χώρα από την οποία τα ξενικά είδη «περνούν» στη Μεσόγειο και στη συνέχεια στην Ελλάδα.
Για την αποτροπή νέων εισβολών, λειτουργεί εθνικό πρόγραμμα επισκοπήσεων, με παγίδες και δειγματοληψίες από 1η Μαΐου έως 31 Οκτωβρίου σε όλη τη χώρα. Σύμφωνα με τον διευθυντή Ερευνών του Οργανισμού, υπάρχει στενή συνεργασία με τα τελωνεία, όπου εντοπίζονται συχνά ύποπτα φορτία, όπως πρόσφατα στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης, όπου βρέθηκαν παλέτες με πλακάκια από την Ινδία που έφεραν δύο είδη ξενικών εντόμων. Το φορτίο δεσμεύτηκε και καταστράφηκε σε βάρος του αποστολέα.
Τα φλοιοφάγα έντομα
Ο κύριος ερευνητής του ΕΛΓΟ έκανε εκτενή αναφορά στα φλοιοφάγα έντομα, τα οποία, όπως είπε, δημιουργούν τα περισσότερα προβλήματα. Αναφέρθηκε στη σφήκα της καστανιάς και στις επιπτώσεις που είχε στα δέντρα και στην ελληνική παραγωγή, καθώς και στο πώς τελικά περιορίστηκε αποτελεσματικά. Μίλησε επίσης για ένα εγγενές έντομο που εντοπίστηκε το 2018 στην Κρήτη, εξαπλώθηκε ευρέως και σήμερα καταστρέφει τις μουριές στην περιοχή της Αττικής.
Σύμφωνα με τον ίδιο, καταβάλλεται προσπάθεια ώστε το έντομο αυτό να μην φτάσει στην περιοχή του Σουφλίου, όπου αναπτύσσεται η δραστηριότητα της σηροτροφίας. Για τον λόγο αυτό έχουν τοποθετηθεί παγίδες στην περιοχή, με την ελπίδα, όπως είπε χαρακτηριστικά, ότι εάν πλησιάσει, θα αναχαιτιστεί σε εκείνο το σημείο. Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στο εκτεταμένο πρόβλημα της νέκρωσης των ελάτων στην περιοχή των Καλαβρύτων, αλλά και στο έντομο που καταστρέφει τους φοίνικες στην Κρήτη, προκαλώντας τεράστια οικολογική καταστροφή. «Βάλαμε τριακόσιες παγίδες —που δεν είναι πολλές— οι οποίες συνέλεξαν περίπου 2.500 σκαθάρια σε μία σεζόν», υπογράμμισε.
Την ίδια ώρα, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρέθεσε, η Ελλάδα διαθέτει εξαιρετικά υψηλή εντομοποικιλότητα, με 20 έως 25 νέα είδη εντόμων να ανακαλύπτονται κάθε χρόνο, και πάνω από 4.500 σε όλο τον κόσμο, ενώ ανακαλύπτονται πλέον και νέα γένη. Έκανε ιδιαίτερη αναφορά στον καθοριστικό ρόλο των δασικών εντόμων στη λειτουργία των οικοσυστημάτων, επισημαίνοντας ότι αποτελούν βασικούς ρυθμιστές της υγείας των δασών και ότι δεν συνιστούν, σε καμία περίπτωση, απειλή.
Τέλος, ο δρ Αβτζής απηύθυνε έκκληση προς το κοινό να μην καταστρέφει τις παγίδες που βρίσκονται στα δάση και ζήτησε καλύτερη ενημέρωση γύρω από ζητήματα διαχείρισης των δασών, όπως, για παράδειγμα, οι κοπές δέντρων και οι αραιώσεις, που συχνά προκαλούν εντάσεις.
Οι απόψεις που εκφράζονται στα σχόλια των άρθρων δεν απηχούν κατ’ ανάγκη τις απόψεις της ιστοσελίδας μας, το οποίο ως εκ τούτου δεν φέρει καμία ευθύνη. Για τα άρθρα που αναδημοσιεύονται εδώ με πηγή, ουδεμία ευθύνη εκ του νόμου φέρουμε καθώς απηχούν αποκλειστικά τις απόψεις των συντακτών τους και δεν δεσμεύουν καθ’ οιονδήποτε τρόπο την ιστοσελίδα.
