Ιράν: Πώς Ο Πόλεμος Επηρεάζει Την Ψυχολογία Μας
Η είδηση μιας πολεμικής σύγκρουσης στο Ιράν μπορεί να προκαλέσει έντονη ανησυχία, ακόμη και σε ανθρώπους που ζουν χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από το επίκεντρο των γεγονότων. Πολλοί αναρωτιούνται: «Γιατί με επηρεάζει τόσο κάτι που δεν συμβαίνει δίπλα μου;»
- Γράφει η Κέλλυ Χολέβα (MSc), Κλινική Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια
Η απάντηση βρίσκεται στον τρόπο που λειτουργεί η ανθρώπινη ψυχολογία σε συνθήκες απειλής και αβεβαιότητας. Σε έναν διασυνδεδεμένο κόσμο, οι διεθνείς συγκρούσεις δεν βιώνονται ως «μακρινά γεγονότα». Το Ιράν αποτελεί σημαντικό γεωπολιτικό παράγοντα στη Μέση Ανατολή και κάθε ένταση στην περιοχή εγείρει φόβους για ευρύτερη αποσταθεροποίηση.
Ο ανθρώπινος εγκέφαλος είναι εξελικτικά προγραμματισμένος να ανιχνεύει απειλές. Όταν αντιλαμβάνεται ότι η σταθερότητα διαταράσσεται, ενεργοποιεί μηχανισμούς άγχους, ακόμη κι αν η απειλή δεν είναι άμεση.
Δηλαδή, όταν λαμβάνουμε πληροφορίες για πολεμικές συγκρούσεις, ενεργοποιείται το σύστημα άμυνας του οργανισμού μας, το ίδιο δηλαδή σύστημα που ενεργοποιείται μπροστά σε έναν άμεσο κίνδυνο.
Η διαφορά είναι ότι στη σύγχρονη εποχή οι απειλές δεν περιορίζονται στο άμεσο περιβάλλον μας. Μέσω της τεχνολογίας και των μέσων ενημέρωσης, γινόμαστε μάρτυρες γεγονότων σε πραγματικό χρόνο, ανεξαρτήτως απόστασης.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣΑπώλεια ελέγχου, οικονομική και υπαρξιακή ανασφάλεια
Στον πυρήνα της ανασφάλειας βρίσκεται η απώλεια ελέγχου. Οι γεωπολιτικές εξελίξεις δεν εξαρτώνται από εμάς. Δεν μπορούμε να προβλέψουμε την έκβασή τους, ούτε να επηρεάσουμε άμεσα την πορεία τους. Η αβεβαιότητα αυτή απειλεί μια βασική ανθρώπινη ανάγκη: την ανάγκη για σταθερότητα και προβλεψιμότητα.
Σε κοινωνίες που έχουν ήδη βιώσει διαδοχικές κρίσεις —οικονομική αστάθεια, υγειονομικές απειλές, ενεργειακές αναταράξεις— μια νέα διεθνής ένταση μπορεί να λειτουργήσει ως «συσσωρευτικός στρεσογόνος παράγοντας».
Επιπλέον, οι πολεμικές συγκρούσεις, συχνά, συνδέονται με αυξήσεις τιμών, ενεργειακή αστάθεια και οικονομικές επιπτώσεις. Σε κοινωνίες, λοιπόν με προηγούμενες εμπειρίες οικονομικών κρίσεων ή κοινωνικής αβεβαιότητας, μια νέα διεθνής ένταση μπορεί να λειτουργήσει ως «υπενθύμιση» προηγούμενων τραυματικών εμπειριών.
Το άγχος, σε αυτές τις περιπτώσεις, δεν αφορά μόνο το γεγονός του πολέμου αυτό καθεαυτό, αλλά τον φόβο απώλειας ελέγχου πάνω στη ζωή μας. Δεν φοβόμαστε μόνο το παρόν γεγονός, αλλά και την πιθανότητα νέων αλυσιδωτών συνεπειών.
Ο ρόλος των ΜΜΕ και της ψηφιακής έκθεσης
Η συνεχής ροή ειδήσεων και εικόνων ενισχύει το αίσθημα απειλής. Ο εγκέφαλος δεν διακρίνει πάντα, αν μια απειλή είναι άμεση ή έμμεση. Η επαναλαμβανόμενη έκθεση σε εικόνες, δραματικούς τίτλους και αναλύσεις ειδικών μπορούν να προκαλέσουν σωματικά συμπτώματα άγχους, όπως ένταση, δυσκολία στον ύπνο ή διάχυτη εσωτερική ανησυχία, διατηρώντας το νευρικό σύστημα σε διαρκή εγρήγορση.
Έτσι, δημιουργείται μια συλλογική συναισθηματική φόρτιση, που μεταδίδεται μέσα από τις συζητήσεις και τα κοινωνικά δίκτυα.
Τι είναι το συλλογικό άγχος;
Σε περιόδους κρίσης, το άγχος δεν είναι μόνο ατομικό. Είναι και συλλογικό. Το συλλογικό άγχος είναι ένα κοινωνικό φαινόμενο που αναπτύσσεται, όταν μεγάλος αριθμός ανθρώπων βιώνει ταυτόχρονα φόβο, ανασφάλεια και αβεβαιότητα.
Αυτό συμβαίνει γιατί ο άνθρωπος ρυθμίζει τα συναισθήματά του μέσα από τους άλλους. Συζητήσεις στον εργασιακό χώρο, οικογενειακές κουβέντες και μέσα κοινωνικής δικτύωσης δημιουργούν ένα κοινό συναισθηματικό κλίμα.
Όταν αντιλαμβανόμαστε ότι οι γύρω μας ανησυχούν, ο εγκέφαλός μας «διαβάζει» αυτή την ανησυχία ως ένδειξη κινδύνου. Έτσι, η ανησυχία ενισχύεται και διαχέεται.
Πρόκειται για έναν φυσιολογικό κοινωνικό μηχανισμό, που στο παρελθόν συνέβαλε στην επιβίωση και στην ενίσχυση της συνοχής της ομάδας.
Τέλος, είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι σε περιόδους διεθνούς έντασης, το άγχος είναι μια φυσιολογική αντίδραση σε μια αντιληπτή απειλή.
Το ζητούμενο δεν είναι να μην αγχωνόμαστε, αλλά να μπορούμε να ρυθμίζουμε το άγχος μας, ώστε να μην κατακλύζει την καθημερινότητά μας.
Εξάλλου, η ψυχική ανθεκτικότητα δεν σημαίνει απουσία φόβου. Σημαίνει ικανότητα προσαρμογής μέσα στην αβεβαιότητα.
Δείτε επίσης:
Οι απόψεις που εκφράζονται στα σχόλια των άρθρων δεν απηχούν κατ’ ανάγκη τις απόψεις της ιστοσελίδας μας, το οποίο ως εκ τούτου δεν φέρει καμία ευθύνη. Για τα άρθρα που αναδημοσιεύονται εδώ με πηγή, ουδεμία ευθύνη εκ του νόμου φέρουμε καθώς απηχούν αποκλειστικά τις απόψεις των συντακτών τους και δεν δεσμεύουν καθ’ οιονδήποτε τρόπο την ιστοσελίδα.
