Η στάση της Κομισιόν απέναντι στις απειλές Τραμπ για τη Γροιλανδία

Η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται αντιμέτωπη με μία από τις πιο ασυνήθιστες – και πολιτικά εκρηκτικές – κρίσεις στις διατλαντικές σχέσεις της τελευταίας δεκαετίας. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ απείλησε το Σάββατο 18 Ιανουαρίου να επιβάλει δασμούς 10% σε οκτώ ευρωπαϊκές χώρες – συμπεριλαμβανομένων της Δανίας, Γερμανίας, Γαλλίας, Σουηδίας, Ηνωμένου Βασιλείου, Νορβηγίας, Ολλανδίας και Φινλανδίας – από την 1η Φεβρουαρίου, με την προοπτική αύξησής τους στο 25% τον Ιούνιο, εάν δεν επιτευχθεί συμφωνία για την «πλήρη και ολική αγορά της Γροιλανδίας» από τις ΗΠΑ.

Ανταπόκριση από Βρυξέλλες: Γιώργος Συριόπουλος

Η απάντηση από τις Βρυξέλλες στο σημερινό καθημερινό briefing της Κομισιόν, με εκπρόσωπο Τύπου τον Όλαφ Γκιλ, ήταν προσεκτικά διατυπωμένη και επικεντρώθηκε σε τρία βασικά στοιχεία: αρχές, αυτοσυγκράτηση και ετοιμότητα.

Υπεράσπιση της κυριαρχίας της Δανίας, χωρίς κλιμάκωση

«Η ΕΕ παραμένει απόλυτα προσηλωμένη στην υπεράσπιση της κυριαρχίας και εδαφικής ακεραιότητας της Γροιλανδίας και του Βασιλείου της Δανίας», δηλώνει η Κομισιόν. Ωστόσο, ο εκπρόσωπος υπογράμμισε επανειλημμένα ότι η προτεραιότητά της είναι «ο διάλογος, όχι η κλιμάκωση» (engagement, not escalation), και ότι «η πιο υπεύθυνη μορφή ηγεσίας είναι η αυτοσυγκράτηση» (restraint).

Η στάση αυτή αντανακλά τη θέση της προέδρου της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, που δήλωσε ότι η ΕΕ θα αντιμετωπίσει τις προκλήσεις «με σταθερότητα και αποφασιστικότητα». Ο Γκιλ εξήγησε ότι βρίσκονται σε εξέλιξη εντατικές διαβουλεύσεις μεταξύ των ευρωπαίων ηγετών, με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα να ανακοινώνει την πιθανότητα έκτακτης συνόδου κορυφής εντός της εβδομάδας για το θέμα της Γροιλανδίας.

Το «αντι-εξαναγκαστικό εργαλείο»

Το μεγάλο ερώτημα τώρα είναι εάν η Κομισιόν προτίθεται να ενεργοποιήσει το Anti-Coercion Instrument (ACI), το εργαλείο εμπορικής άμυνας που δεν έχει ποτέ χρησιμοποιηθεί ως τώρα. Το εργαλείο επιτρέπει στην ΕΕ να επιβάλει ένα ευρύ φάσμα αντίμετρων, πέραν των δασμών, όπως περιορισμούς σε υπηρεσίες, επενδύσεις, πνευματική ιδιοκτησία, ή ακόμη και αποκλεισμό πρόσβασης σε δημόσιες συμβάσεις ύψους άνω των 2 τρισεκατομμυρίων ευρώ ετησίως.

«Η ΕΕ διαθέτει εργαλεία στη διάθεσή της και είναι έτοιμη να απαντήσει, εάν οι απειλούμενοι δασμοί επιβληθούν πράγματι», δηλώνει η Κομισιόν, τονίζοντας  ότι ο πρωταρχικός στόχος του εργαλείου είναι η αποτροπή (deterrence), και ότι «μερικές φορές, η απλή αναφορά στη δυνατότητα χρήσης ισχυρότερων εργαλείων μπορεί να επιτύχει το επιθυμητό αποτέλεσμα». 

Ο εκπρόσωπος δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο χρήσης του ACI, αλλά άφησε να εννοηθεί ότι η Κομισιόν δεν επιθυμεί να το «τραβήξει από τη θήκη του» προτού εξαντληθούν οι διπλωματικοί διάδρομοι. Ωστόσο, η Γαλλία, με τον πρόεδρο Μακρόν να ζητά την ενεργοποίηση του «εμπορικού μπαζούκα», πιέζει για πιο σκληρή γραμμή, ενώ άλλα κράτη-μέλη φαίνονται πιο επιφυλακτικά.

Ένα σημαντικό τεχνικό ζήτημα που ανέδειξε ο Γκιλ είναι ότι η ενεργοποίηση του ACI δεν είναι άμεση, καθώς απαιτεί διαβούλευση 3-6 μηνών, διαπραγμάτευση με την τρίτη χώρα, και μόνο εάν αυτή αποτύχει μπορούν να επιβληθούν τα μέτρα. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι η ΕΕ δεν μπορεί να απαντήσει «αυτόματα» την 1η Φεβρουαρίου, εάν οι δασμοί επιβληθούν.

Το πακέτο 93 δισ. ευρώ θα είναι έτοιμο σε 18 ημέρες

Πιο άμεσο όπλο στο οπλοστάσιο της ΕΕ είναι το «πακέτο αντισταθμιστικών μέτρων αξίας 93 δισ. ευρώ» σε αμερικανικά αγροτικά και βιομηχανικά προϊόντα, που είχε «παγώσει» τον Ιούλιο 2025 μετά την προσωρινή εμπορική συμφωνία ΕΕ-ΗΠΑ. Όπως ανέφερε ο εκπρόσωπος της Κομισιόν «η αναστολή των μέτρων λήγει αυτομάτως στις 6 Φεβρουαρίου, εκτός αν η Επιτροπή, σε διαβούλευση με τα κράτη-μέλη, αποφασίσει να την παρατείνει».

Αυτό σημαίνει ότι, εάν η ΕΕ επιλέξει να μην επεκτείνει το «πάγωμα», τα μέτρα θα τεθούν αυτομάτως σε ισχύ στις 7 Φεβρουαρίου – μόλις μία εβδομάδα μετά την πιθανή επιβολή των δασμών Τραμπ. Καμία απόφαση δεν έχει ληφθεί ακόμη, αλλά το χρονοδιάγραμμα δείχνει ότι η Ευρώπη έχει έτοιμα τα εργαλεία της πολύ γρήγορα.

Μπορεί ο Τραμπ να στοχεύσει μεμονωμένες χώρες της ΕΕ;

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία του briefing ήταν η τεχνική ανάλυση για το κατά πόσο οι ΗΠΑ μπορούν νομικά και πρακτικά να επιβάλουν δασμούς σε συγκεκριμένες χώρες της ΕΕ, και όχι σε ολόκληρο το μπλοκ. 

Ο Γκιλ εξήγησε ότι η ΕΕ λειτουργεί ως ενιαία αγορά και τελωνειακή ένωση, με ελεύθερη κυκλοφορία εμπορευμάτων χωρίς εσωτερικά τελωνειακά διατυπώσεις.

«Σύμφωνα με τους κανόνες της ΕΕ, υπάρχει μόνο ευρωπαϊκή προέλευση για προϊόντα που κατασκευάζονται στην ΕΕ», δήλωσε. Επιπλέον, πολλά προϊόντα κατασκευάζονται μέσω διασυνοριακών αλυσίδων εφοδιασμού που εμπλέκουν πολλά κράτη-μέλη, και τα εμπορεύματα μεταφέρονται εντός της ΕΕ χωρίς τελωνειακή καταγραφή.

Κατά συνέπεια, νομικά είναι εφικτό αλλά τεχνικά πολύ δύσκολο —αν και όχι αδύνατο— να αποδοθεί ένα προϊόν αποκλειστικά σε μία χώρα της ΕΕ. Αυτό θα προσέθετε «επιπλέον στρώματα γραφειοκρατικής πολυπλοκότητας που θα εμπόδιζαν την ομαλή λειτουργία του διατλαντικού εμπορίου, ιδιαίτερα για τους αμερικανούς εισαγωγείς», προειδοποίησε ο Γκιλ.

Πολιτική συνοχή έναντι οικονομικής πίεσης

Παρά τη δημόσια επίδειξη ενότητας, υπάρχουν σημάδια ότι η ΕΕ δεν έχει  εσωτερικά ομόφωνη θέση για το πώς θα αντιμετωπίσει την κρίση. Η Γαλλία και η Γερμανία φέρεται να πιέζουν για πιο επιθετική χρήση του ACI, ενώ άλλες χώρες – συμπεριλαμβανομένων μικρότερων οικονομιών με ισχυρούς δεσμούς με τις ΗΠΑ – προτιμούν τη διπλωματική διέξοδο.

Οι γερμανικές βιομηχανικές ενώσεις, όπως η VDMA (μηχανολογικός κλάδος) και η VDA (αυτοκινητοβιομηχανία), έχουν ήδη προειδοποιήσει για τις «σημαντικές επιπτώσεις» από τους δασμούς, καλώντας την ΕΕ να αντισταθεί σε αυτό που χαρακτήρισαν «εκβιασμό». Η VDA τόνισε ότι «οι ΗΠΑ πρέπει να σεβαστούν το δικαίωμα της Γροιλανδίας στην αυτοδιάθεση», ενώ το Γερμανικό Επιμελητήριο ζήτησε «ενωμένη ευρωπαϊκή στάση».

Διπλωματικά κανάλια: Davos και το φάντασμα του Ιουλίου 2025

Οι επαφές συνεχίζονται σε όλα τα επίπεδα, μεταξύ ΕΕ και ΗΠΑ, αλλά δεν υπάρχει προγραμματισμένη συνάντηση μεταξύ φον ντερ Λάιεν και Τραμπ. Και οι δύο θα βρίσκονται στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός αυτή την εβδομάδα, γεγονός που αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας μη προκαθορισμένης συνάντησης.

Πολλοί δημοσιογράφοι πίεσαν τον Γκιλ να εξηγήσει γιατί η ΕΕ επιμένει στον διάλογο, δεδομένου ότι η προσωρινή εμπορική συμφωνία του Ιουλίου 2025 μεταξύ φον ντερ Λάιεν και Τραμπ – που υποτίθεται ότι θα «σταθεροποιούσε» τις διατλαντικές σχέσεις – δεν απέτρεψε αυτήν την κρίση. Ο Όλαφ Γκιλ υπερασπίστηκε την προσέγγιση, λέγοντας ότι «πρέπει να είμαστε προσεκτικοί στον τρόπο που διαχωρίζουμε μία απειλή από την επιχειρησιακή πραγματικότητα», και ότι «η σκληρά κερδισμένη σταθερότητα που παρείχε η συμφωνία ΕΕ-ΗΠΑ πρέπει να διατηρηθεί».

Η ρητορική της «υπεύθυνης ηγεσίας»

«Η πιο υπεύθυνη μορφή ηγεσίας είναι η αυτοσυγκράτηση» (responsible leadership is restraint), δήλωσε ο εκπρόσωπος της Κομισιόν ανατνακλώντας μια ευρύτερη στρατηγική της Κομισιόν να τοποθετήσει την ΕΕ ως τον «ώριμο παίκτη» στη διεθνή σκηνή, σε αντίθεση με την αντιδραστική —και μερικές φορές ανεξέλεγκτη— πολιτική του Λευκού Οίκου.

Αναφερόμενος, μάλιστα στη «μεγαλύτερη εμπορική συμφωνία στην ιστορία της ΕΕ» με τη Νότια Αμερική (Mercosur), που καλύπτει 700 εκατομμύρια πολίτες, και την πρόοδο προς μια συμφωνία με την Ινδία, που θα καλύπτει 2 δισεκατομμύρια ανθρώπους, άφησε ως υπονοούμενο μήνυμα ότι η ΕΕ διαφοροποιεί τους εμπορικούς της εταίρους και δεν εξαρτάται πλέον αποκλειστικά από τις ΗΠΑ.

Τι αναμένουμε τις επόμενες ημέρες;

Η κρίσιμη ερώτηση παραμένει. Τι θα κάνει η ΕΕ εάν οι δασμοί επιβληθούν πράγματι την 1η Φεβρουαρίου; Το έκτακτο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο θα είναι καθοριστικό για τη χάραξη της κοινής στρατηγικής. Η ΕΕ έχει τρεις βασικές επιλογές. Είτε συνέχιση της διπλωματικής δέσμευσης και αναστολή των αντιμέτρων, ελπίζοντας ότι ο Τραμπ θα υποχωρήσει ή θα διαπραγματευτεί, είτε άμεση ενεργοποίηση των μέτρων των 93 δισ. ευρώ από τις 7 Φεβρουαρίου, ως «συμμετρική απάντηση», είτε έναρξη της διαδικασίας του ACI, με γνώμονα την μακροπρόθεσμη αποτροπή —αλλά με κίνδυνο περαιτέρω κλιμάκωσης.

Η Κομισιόν αφήνει και τα τρία ενδεχόμενα ανοικτά.

Όλες οι Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο,  στο ertnews.gr

Διάβασε όλες τις ειδήσεις μας στο Google
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησε μας στο Twitter
Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο Youtube
Γίνε μέλος στο κανάλι μας στο Viber

Προσοχή! Επιτρέπεται η αναδημοσίευση των πληροφοριών του παραπάνω άρθρου (όχι αυτολεξεί) ή μέρους αυτών μόνο αν:
– Αναφέρεται ως πηγή το ertnews.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά.
– Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή
– Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος

Σχετικά άρθρα:

Ελαιοκομική κρίση στη Μεσσηνία- Μειωμένες αποδόσεις και πίεση στους συνεταιρισμούς – Κόμμα με το οποίο θα κατέβει στις εκλογές ανακοίνωσε η Μαρία Καρυστιανού – «Δεν είναι ξεκάθαρο αν θα ηγηθώ του κινήματος» Μερτς: Η Ευρώπη πρέπει να αυξήσει το τίμημα του πολέμου για τη Ρωσία στην Ουκρανία Τουρκία: Ανάπτυξη μαχητικών σε Εσθονία και Ρουμανία – Στο επίκεντρο ΝΑΤΟ, Ιράν και κυρώσεις CAATSA