Η Κομισιόν κρούει τον κώδωνα του κινδύνου της εγκατάλειψης για το ελληνικό ελαιόλαδο την επόμενη δεκαετία

Δημοσίευσαν οι Υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής τις προβλέψεις τους για την εξέλιξη των αγροτικών προϊόντων -μεταξύ αυτών του ελαιολάδου και των επιτραπέζιων ελιών- για την επόμενη δεκαετία 2025 – 2035.

Η πρώτη και βασική διαπίστωση του αναγνώστη είναι η επιβεβαίωση ότι η Κοινή Αγροτική Πολιτική που ξέραμε έχει τελειώσει, «έχει πεθάνει», και μάλιστα δια στόματος της Κομισιόν, του οργάνου, που στο παρελθόν τουλάχιστον αποτελούσε τον θεματοφύλακά της. Τώρα οι προτεραιότητες έχουν αλλάξει, στρατηγική που προφανώς εκπηγάζει άνωθεν. Πράγματι, στις προβλέψεις της επόμενης δεκαετίας πουθενά δεν είναι ορατός ο παράγων «αγροτική πολιτική». Λες και ακολουθούμε τον αυτόματο πιλότο κάποιων ανυπέρβλητων δυνάμεων.

Η δεύτερη διαπίστωση, ειδικά για το ελληνικό ελαιόλαδο, είναι ότι η Κομισιόν υιοθετεί «ένα χρονικό προαναγγελθέντος θανάτου» αν και -κατά τη γνώμη μου- για λάθος λόγους. Έτσι τελικά φτάνει να ακούγεται σαν wishful thinking, σαν ευσεβής πόθος των μελετητών της Κομισιόν, ασχέτως των όποιων τυχόν καλών τεχνοκρατικών τους γνώσεων και προθέσεων.

(τα εξώφυλλα των τευχών 67 και 68 εκπέμπουν SOS)

Ότι η ελληνική ελαιοκαλλιέργεια εγκαταλείπεται, και μάλιστα ειδικά για την παραγωγή ελαιολάδου -μια και η επιτραπέζια χαράσσει τη δική  της πορεία- δεν είναι κάτι κρυφό, ούτε νέο. Τουλάχιστον ο υπογράφων έχω επανειλημμένα, σε κάθε ευκαιρία, μέσω άρθρων στο «Ελιά & Ελαιόλαδο», – με πιο πρόσφατο το «Έχει το ελαιόλαδο ένα οικονομικά βιώσιμο μέλλον;», τεύχος 111°-, στο olivenews.gr, στα συνέδρια που οργανώσαμε, σε βιβλία, σε δημόσιες τοποθετήσεις και ομιλίες μου έχω επισημάνει τον κίνδυνο της εγκατάλειψης όπως άλλα «εθνικά προϊόντα», σταφίδα, καπνά, τεύτλα και ζάχαρη, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι και αρκετά από τα υπόλοιπα (κτηνοτροφία, αλιεία, μελισσοκομία, βαμβάκι κ.λπ.) είναι ασφαλή και αναπτυσσόμενα.

Το ζήτημα όμως είναι το γιατί και το τι κάνουμε για να αναστρέψουμε αυτή την πορεία.

Ας έρθουμε λοιπόν στη μιας σελίδας ανάλυση της Κομισιόν, η οποία μπορούμε να φανταστούμε πως πίσω της έχει και πολλές άλλες σελίδες στοιχείων και αναλύσεων.

Σχεδ. 1 Παραγωγή ελαιολάδου και % μεταβολές εκτάσεων ελαιώνων.

Για την Ιβηρική χερσόνησο προβλέπεται υποκατάσταση των παραδοσιακών μη αρδευόμενων ελαιώνων από υπερεντατικούς, οι οποίοι θα εξασφαλίσουν μία κερδοφορία οδηγώντας σε ανάπτυξη έως το 2035 κατά 1,8% στην Ισπανία και 0,2% στην Πορτογαλία.

Η πρόβλεψη της Κομισιόν σηκώνει πολλή συζήτηση. Πράγματι η Ισπανία και ιδίως η Πορτογαλία αναπτύσσονται -βλέπε π.χ. το παραπάνω άρθρο στο Ελιά & Ελαιόλαδο- όμως το συμπέρασμα για τους υπερεντατικούς θα πρέπει να εξετασθεί μέσα από το πρίσμα όχι μόνο των μεταβολών που συνεπάγεται για τις διαρθρώσεις και το ιδιοκτησιακό καθεστώς, αλλά και της διαθεσιμότητας υδάτινων πόρων για την άρδευσή τους. Ενδιαφέρουσα πάντως συζήτηση και καθόλου τεχνοκρατικά ουδέτερη …

Για την Ελλάδα προβλέπεται μείωση των εκτάσεων και των αποδόσεων με αποτέλεσμα η παραγωγή το 2035 να έχει πέσει κάτω από τους 180.000 τόνους

Για την Ιταλία η Κομισιόν είναι ιδιαίτερα απαισιόδοξη προβλέποντας μια σειρά από δεινά (κλιματική αλλαγή, ακραία καιρικά φαινόμενα, λειψυδρία, ασθένειες, xylella f.), με αποτέλεσμα την ετήσια μείωση των ελαιώνων κατά 3%.

Για την Ελλάδα οι προβλέψεις είναι ακόμη πιο απαισιόδοξες, επικαλούμενες μείωση των εκτάσεων και των αποδόσεων με αποτέλεσμα η παραγωγή το 2035 να έχει πέσει κάτω και από τους 180.000 τόνους. Τα αίτια δεν προσδιορίζονται.

Σχεδ. 2 Κατά κεφαλήν κατανάλωση (σε κιλά)

Οι προβλέψεις συνεχίζουν να είναι απαισιόδοξες. Η Κομισιόν αιτιολογεί τη μείωση της κατανάλωσης σε Ισπανία, Ελλάδα και Ιταλία επικαλούμενη την προ διετίας άνοδο των τιμών και υποχώρηση της κατανάλωσης. Δεν εξηγεί όμως γιατί τώρα που οι τιμές (παραγωγού και καταναλωτή) έχουν υποχωρήσει, δεν θα επανέλθει η κατανάλωση αλλά θα συνεχίσει να υποχωρεί. Η δημογραφική πίεση σε Ελλάδα και Ιταλία είναι ένα επιχείρημα, όμως αρκεί; Και η Ισπανία που έχει θετικό πρόσημο στο ρυθμό αύξησης του πληθυσμού γιατί να μειωθεί η κατανάλωση;

Σύμφωνα με την Κομισιόν το ελαιόλαδο έχει τη φήμη πως είναι η πιο υγιεινή λιπαρή ουσία. Δεν είναι πράγματι υγιεινό, απλώς έχει τη φήμη… 

Αξιοσημείωτη η αναγνώριση της Κομισιόν πως το ελαιόλαδο έχει τη φήμη πως είναι η πιο υγιεινή λιπαρή ουσία. Προσέξτε «Βρυξελλιώτικη διπλωματική ορολογία». Δεν είναι πράγματι υγιεινό, απλώς έχει τη φήμη… «Πάρτον στον γάμο σου να σου πει και του χρόνου», που λέει κι η παροιμία. Κι άντε μετά να περιμένεις κονδύλια για έρευνα, επιδημιολογικές μελέτες για τα οφέλη του ελαιόλαδου και κονδύλια προώθησης. Θα έρθουν και τα ΜΟΑΗ να κολλήσουν τη ρετσινιά πως το ελαιόλαδο μπορεί να είναι και καρκινογόνο, καραδοκούν και οι ετικέτες του Nutri Score στις αλυσίδες σούπερ μάρκετ, να πως θα έχουμε ένα ακόμη wishful thinking να επιβεβαιώνεται στις στατιστικές σε 10 χρόνια.

Για να είμαστε αντικειμενικοί ας αναγνωρίσουμε τουλάχιστον πως η Κομισιόν προβλέπει αύξηση της κατά κεφαλήν κατανάλωσης στις μη ελαιοπαραγωγικές χώρες της ΕΕ στα 1,2 κιλά ετησίως. Να και κάτι ευχάριστο, αν οι προϋπολογισμοί της Γερμανίας και λοιπών κεντρικο-βορειο-ανατολικών χωρών αφήσουν στα νοικοκυριά διαθέσιμο εισόδημα πέραν της αύξησης των στρατιωτικών δαπανών.

Σχεδ. 3 Εξέλιξη διεθνούς εμπορίου (σε χιλ. τόνους)

Ισπανία και Πορτογαλία συνεχίζουν τη δυναμική ανάπτυξης με τις εξαγωγές τους να αυξάνονται κατά 5,1% και 0,9% αντιστοίχως. Αντιθέτως η Ιταλία όπως και η Ελλάδα θα δουν τις εξαγωγές τους να μειώνονται, απόρροια της μείωσης της παραγωγής τους.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ 

Για την Κομισιόν το συμπέρασμα που προκύπτει είναι ότι το ελαιόλαδο θα πρέπει να ακολουθήσει μια στρατηγική διαφοροποίησης του παραγόμενου προϊόντος και καλού μάρκετινγκ. Μάλλον κοινοτυπίες, που ισχύουν για όλα τα προϊόντα, όλες τις εποχές.

Η έκθεση της Κομισιόν, χωρίς να γνωρίζουμε τα πρωτογενή στοιχεία που βασίστηκε χωρίζει το ευρωπαϊκό ελαιόλαδο με μία κάθετη γραμμή κάπου στο πλάτος της Κορσικής. Δυτικά της, στην Ιβηρική χερσόνησο, Ισπανία κυρίως και Πορτογαλία δευτερευόντως, βλέπει να έχουν μπροστά τους μια δεκαετία ανάπτυξης. Κάτι που συμβαίνει εδώ και 40 χρόνια τουλάχιστον. Η πρόβλεψη βασίζεται σε μάλλον λάθος και σίγουρα αμφισβητούμενους λόγους, δηλ. την υποκατάσταση των παραδοσιακών από υπερεντατικούς υπέρπυκνης φύτευσης ελαιώνες.

Ανατολικά της Κορσικής οι προβλέψεις της Κομισιόν είναι καθ΄ολοκληρία απαισιόδοξες, για παραγωγή, κατανάλωση, εξαγωγές. Για την Ιταλία δεν θέλω να σχολιάσω. Αποτελεί ένα μοντέλο με σημεία αδύνατα αλλά και ισχυρά, τα οποία οι ίδιοι οι Ισπανοί εκτιμούν ιδιαίτερα και προσπαθούν να μιμηθούν

(βλέπε τα πολύ ενδιαφέροντα:  Ισπανική αυτοκριτική σπάει κόκκαλα, ύμνος στο ιταλικό ελαιόλαδο. Πώς εξηγείται η μεταξύ τους διαφορά τιμών; Α΄ Μέρος

και Η ισπανική αυτοκριτική συνεχίζεται με ύμνους στην Ιταλία. Πώς εξηγείται η μεταξύ τους διαφορά τιμών; Β΄ Μέρος και η θέση της Ελλάδας).

Για την Ελλάδα ισχύει το σχόλιο που έκανα παραπάνω. Θα συμφωνήσω και θα υπερθεματίσω για τον κίνδυνο εγκατάλειψης, τη μείωση της παραγωγής κάτω και από τους 180.000 τόνους, όχι όμως για τους λόγους που υποννοεί -χωρίς να τους αναφέρει- η Κομισιόν. Όπως έχω επισημάνει άπειρες φορές το μεγάλο πρόβλημα του ελληνικού ελαιολάδου είναι το έλλειμμα στρατηγικής, ελαϊκής πολιτικής, αξιόπιστων δημόσιων και ιδιωτικών φορέων, αξιοποίησης του πακτωλού των ευρωπαϊκών κονδυλίων.

Λυπάμαι, αλλά έχω την εντύπωση πως η έκθεση της Κομισιόν συντάχθηκε από τεχνοκράτες που διαβάζουν μόνο αριθμούς, δεν γνωρίζουν το προϊόν, το ελαιόλαδο, και το χειρότερο, δεν έχουν καμία βούληση και κατεύθυνση άσκησης Κοινής (Ευρωπαϊκής) Αγροτικής (Ελαϊκής) Πολιτικής.

Κάποτε η αρμόδια υπηρεσία της Κομισιόν είχει πάντοτε τουλάχιστον ένα, κάποτε και δύο Έλληνες, η Ιταλική παρουσία ήταν ακόμη πιο έντονη, ενώ υπήρξε και εποχή με επικεφαλής Βέλγο, ο οποίος γνώριζε, αγαπούσε και υπερασπιζόταν το ελληνικό ελαιόλαδο καλύτερα από κάποιους Έλληνες σε θέσεις λήψης αποφάσεων. Όλα αυτά ανήκουν στο παρελθόν χωρίς να έχουν δημιουργηθεί ούτε οι ελληνικοί συλλογικοί αντιπροσωπευτικοί θεσμοί, όπως υπάρχουν σε όλες τις άλλες ελαιοπαραγωγικές χώρες, από την Καλιφόρνια μέχρι το Πακιστάν.

Ας διαβάσουμε την έκθεση της Κομισιόν σαν ένα 112.

Σχετικά άρθρα:

Agro World News: Former Danish Agriculture Minister speaks exclusively to Agrocapital about the future of European farming Προετοιμάζεται για συλλαλητήριο στη ΔΕΘ η Πανελλαδική Επιτροπή των Μπλόκων Κίνδυνος προσβολών από μύγα Μεσογείου για εσπεριδοειδή με ώριμους καρπούς – Fresher Έκτακτη συνέλευση Eurobank για έγκριση συγχώνευσης