Διάβρωση του εδάφους σε ελαιώνες της Ανδαλουσίας

Το πρόβλημα της διάβρωσης από χαράδρες αποτελεί σοβαρή απειλή για τα ποτάμια της Μεσογείου. Οι χαράδρες (ή ravines), στενές και απότομες κοιλάδες που σχηματίζονται λόγω της διάβρωσης των υδάτων, διασχίζουν τους ελαιώνες στην Ανδαλουσία, δημιουργώντας τοπία που θυμίζουν το  Grand Canyon.  Ωστόσο, το ο Πανεπιστήμιο της Κόρδοβα (UCO) προειδοποιεί ότι το χώμα που παρασύρεται από ισχυρές βροχές και καταιγίδες όπως οι πρόσφατες που έπληξαν την περιοχή, καταλήγει στους ταμιευτήρες, μειώνοντας τη χωρητικότητά τους.

Η διάβρωση από χαράδρες προκαλεί, εκτός από τις άμεσες ζημιές και δυσκολίες στην αγροτική παραγωγή (σε γεωργικά μηχανήματα ή θέματα επεμβάσεων στα χωράφια), και περιβαλλοντικά προβλήματα, καθώς οι χαράδρες λειτουργούν ως φυσικές οδοί απορρόφησης νερού, μειώνοντας την ικανότητα του εδάφους να συγκρατήσει τα όμβρια ύδατα. Αυτό έχει αρνητικές συνέπειες, όχι μόνο για τις καλλιέργειες, αλλά και για τη διαχείριση των υδάτων σε περιοχές που πλήττονται από πλημμύρες. Οι χαράδρες, όμως, αποτελούν και ζωτικά οικοσυστήματα που προσφέρουν καταφύγιο για διάφορα είδη αυξάνοντας έτσι τη βιοποικιλότητα.

Με δεδομένο αυτό το πρόβλημα, η χαρτογράφηση των κρίσιμων σημείων για την εμφάνιση των χαραδρών και η κατανόηση της δραστηριότητας των υπαρχουσών χαράδρων είναι καθοριστική για τη λήψη μέτρων πρόληψης ή μείωσης των ζημιών στην πριφέρεια της Ανδαλουσίας. Ωστόσο, τα ακριβή χωρικά δεδομένα για τη θέση των χαραδρών σε περιφερειακή κλίμακα είναι περιορισμένα. Γι’ αυτό, η Ομάδα Αγροτικής Υδρολογίας και Υδραυλικής του Πανεπιστημίου της Κόρδοβα παρουσιάζει έναν νέο χάρτη για τις χαράδρες στους ελαιώνες της Ανδαλουσίας, χρησιμοποιώντας ένα νέο μοντέλο που επιτρέπει καλύτερη πρόβλεψη της εμφάνισης και κατανόησης της δραστηριότητας των χαραδρών.

Η ερευνήτρια Paula González, συγγραφέας της μελέτης μαζί με τους Adolfo Peña και Tom Vanwalleghem, δήλωσε: «Ξεπεράσαμε τους περιορισμούς δημιουργώντας ένα περιφερειακό μοντέλο που ενσωματώνει περισσότερες παραμέτρους που σχετίζονται με αυτές τις διεργασίες, όπως η περιεκτικότητα σε άργιλο, η κλίση και οι βροχοπτώσεις.» Η μελέτη δεν εντοπίζει μόνο τις περιοχές όπου αρχίζει η διάβρωση από χαράδρες, αλλά και την δραστηριότητά τους, ταξινομώντας τις σε τρεις κατηγορίες: σταθερές, πρόσφατα σχηματισμένες και ενεργές.

Ένα καινοτόμο στοιχείο της μελέτης είναι η χρονική της διάσταση. Δεν βασίζεται μόνο σε δεδομένα που συλλέχθηκαν σε μια συγκεκριμένη ημερομηνία, αλλά αναλύει και ορθοφωτογραφίες από την περίοδο 2008-2019 σε τέσσερις περιοχές 25 τετραγωνικών χιλιομέτρων εντός της λεκάνης απορροής του ποταμού Guadalquivir. «Αυτό μας επιτρέπει να αναλύσουμε αν η κορυφή της χαράδρας κινείται και να προσδιορίσουμε τον τύπο δραστηριότητας που υπάρχει», εξήγησαν.

Εξέλιξη μιας αντιπροσωπευτικής ενεργής “κεφαλής” χαράδρας κατά τη διάρκεια των ετών της μελέτης. Αυτή η “κεφαλή” χαράδρας υπάρχει ήδη στην πρώτη εικόνα ,ωστόσο υποχωρεί έντονα μεταξύ 2008–2010. Συνεχίζει να αναπτύσσεται κατά την περίοδο 2010–2013 και 2013–2019, αν και με λιγότερο γρήγορους ρυθμούς.

Το μοντέλο βασίζεται στον δείκτη GHI (Gully Initiation Index), ο οποίος αναπτύχθηκε από το Πανεπιστήμιο της Λέουβεν (Βέλγιο) το 2025 και χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά στους ελαιώνες της Ανδαλουσίας, αποδεικνύοντας υψηλή προγνωστική ικανότητα. Ο δείκτης αυτός συνδυάζει κλίση, περιοχή απορροής, βροχοπτώσεις, τύπο εδάφους και περιεκτικότητα σε άργιλο, για να προβλέψει τον σχηματισμό χαραδρών, και η ακρίβειά του αγγίζει το 0,93, ξεπερνώντας το προηγούμενο μοντέλο που χρησιμοποιούνταν.

Πηγή: infaoliva,  

φωτό : OLIMERCA

Σχετικά άρθρα:

Οι κατάλληλοι ψεκασμοί αποτελούν το «κλειδί» κατά των μετασυλλεκτικών σήψεων του ακτινιδίου – Fresher Νέα εποχή στη Syngenta με αιχμή τα βιο-προστατευτικά, εμπλουτίζεται το portfolio Πέμπτη ή Παρασκευή τρίτη δόση αγροτικού πετρελαίου με 32.000 νέους δικαιούχους Χρυσό βραβείο καινοτομίας για το DRINK EAT ΟΛΥΜΠΟΣ