ΓΡΑΜΜΕΣ: Οι αγρότες

Το editorial του  113ο τεύχους του περιοδικού «Ελιά & Ελαιόλαδο» που μόλις κυκλοφόρησε, γράφτηκε στις 14/12/2025:

~~~—~~~

Βλέπω στο πρωτοσέλιδο μιας εφημερίδας (ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 13/12/2025) δίπλα δίπλα δύο ειδήσεις. Η μία για το μεγάλο εθνικό πρόβλημα του δημογραφικού, και ειδικότερα ότι ερημώνουν τα χωριά. Η δεύτερη αφορά τις αγροτικές κινητοποιήσεις. Μήπως συνδέονται μεταξύ τους, μήπως αποτελούν δύο όψεις μιας ενιαίας πραγματικότητας, και ποια είναι αυτή; Η προκαταβολική απάντηση είναι ένα μεγάλο ΝΑΙ κι ας ακούγεται έτσι δογματικό και αυθαίρετο.

Πατρίδα χωρίς αγρότες δεν μπορεί να υπάρξει

Η πρώτη, λοιπόν, αλήθεια είναι ότι «Πατρίδα χωρίς αγρότες δεν μπορεί να υπάρξει». Κι άλλοι κλάδοι συνεισφέρουν η βιομηχανία, η ναυτιλία, το εμπόριο- αριθμητικά στο ΑΕΠ και πολλοί άλλοι, ακόμη και οι συμπαθητικές κοπελιές που περιποιούνται τα νύχια των κυριών. Όμως, αγρότες σημαίνει διατροφική ασφάλεια, ζωή στην ύπαιθρο εκτός του αθηναϊκού δεινόσαυρου, καθημερινή προστασία του περιβάλλοντος (δάση, θάλασσες), στήριξη του δημογραφικού, έμψυχη ενίσχυση της εθνικής άμυνας, ιδίως στις ευαίσθητες παραμεθόριες περιοχές (Θράκη, Αιγαίο, Δωδεκάνησα).

Αγρότες σημαίνει διατροφική ασφάλεια, ζωή στην ύπαιθρο εκτός του αθηναϊκού δεινόσαυρου, καθημερινή προστασία του περιβάλλοντος, στήριξη του δημογραφικού, έμψυχη ενίσχυση της εθνικής άμυνας, ιδίως στις ευαίσθητες παραμεθόριες περιοχές

Οι φετινές κινητοποιήσεις είναι πρωτοφανείς από άποψη συμμετοχής των ίδιων των αγροτών, υπέρβασης των κομματικών διαχωρισμών και απήχησής τους στην υπόλοιπη κοινωνία, εξουδετερώνοντας -μέχρι στιγμής- τα κοινωνικά ανακλαστικά και τους αυτοματισμούς όσων ταλαιπωρούνται ή όσων φρίττουν από την εικόνα των κλεισμένων δρόμων. Αυτό το αναγνωρίζουν ακόμη και κυβερνητικοί βουλευτές που ζουν την ύπαιθρο από κοντά, αλλά κάνουν το σφάλμα να πιστεύουν πως το πρόβλημα είναι «επικοινωνιακό». Λάθος, είναι υπαρξιακό. Αν αυτό γίνει κατανοητό, τότε ίσως υπάρξει κάποιος πραγματικός διάλογος μεταξύ Μαξίμου και μπλόκων.

Τους αγρότες, παραδοσιακά, η καθεστηκυία τάξη τους αντιμετωπίζει σαν την αυτοκράτειρα Αντουανέτα, με το περίφημο «αφού δεν έχουν ψωμί, γιατί δεν τρώνε παντεσπάνι;»

Τους αγρότες, παραδοσιακά, η καθεστηκυία τάξη τους αντιμετωπίζει σαν την αυτοκράτειρα Αντουανέτα, με το περίφημο «αφού δεν έχουν ψωμί, γιατί δεν τρώνε παντεσπάνι;» Δεν λείπουν και οι δημοσιολογούντες, ότι οι αγρότες βγαίνουν στα μπλόκα για να καλοπεράσουν με τσίπουρα και ψητά λουκάνικα. Το επιδόρπιο είναι η τακτική του «καρότου και του μαστίγιου».

Το μαστίγιο μπορεί να είναι ευφάνταστοι τρόποι, όπως το ξεφούσκωμα των λάστιχων, ο εκφοβισμός, φέτος επιστρατεύτηκε η εισαγγελική απειλή περί «εγκληματικής οργάνωσης» (οι αγρότες, εγκληματίες!…), ή και τα ΜΑΤ, όμως οι αγρότες δεν είναι ανοργάνωτο πλήθος στην Πλατεία Συντάγματος να διαλύεται με το πρώτο δακρυγόνο.

Οι επιδοτήσεις αναλογούν στο 30% περίπου και η πολιτεία οφείλει να τις καταβάλλει όπως το ΑΤΜ της Τράπεζας, όπως ο εργοδότης το Δώρο Χριστουγέννων. Διαφορετικά πάει φυλακή, δεν υπάρχουν δικαιολογίες.

Το «καρότο» μπορεί να είναι οι επιδοτήσεις που έχουν καθυστερήσει ή και κάποιες έξτρα παροχές. Ήδη, στο λάδι, ως εκτόνωση αναβλήθηκε το Ψηφιακό Δελτίο Αποστολής και ξεμπλόκαραν τα προγράμματα των ΟΕΦ. Και λοιπόν, τι άλλαξε για το ελληνικό ελαιόλαδο; Οι επιδοτήσεις αναλογούν στο 30% περίπου και η πολιτεία οφείλει να τις καταβάλλει όπως το ΑΤΜ της Τράπεζας, όπως ο εργοδότης το Δώρο Χριστουγέννων. Διαφορετικά πάει φυλακή, δεν υπάρχουν δικαιολογίες. Τα λεφτά δεν είναι δικά της, έρχονται από τις Βρυξέλλες. (Μαζί με την Εισαγγελία που επιβλέπει τη σωστή διανομή τους, κι ας δυσανασχετούν κάποιοι).

Άρα όχι μόνο αυτό το στοιχειώδες 30% των επιδοτήσεων πρέπει να ρέει ομαλά χωρίς ιστορίες ΟΠΕΚΕΠΕ αλλά και το υπόλοιπο 70% του βιώσιμου εισοδήματος, ο πυρήνας ύπαρξης ενός βιώσιμου εισοδήματος.

Για το ιερατείο των Βρυξελλών η ΚΑΠ αποτελεί περιττό βάρος, απομεινάρι του παρελθόντος.

Τώρα το ενδιαφέρον μονοπωλεί η πολεμική βιομηχανία ώστε η Ευρώπη να αμυνθεί απέναντι στη ρωσική απειλή.

Καθόλου τυχαία φέτος οι ελληνικές κινητοποιήσεις συμπίπτουν με πολύ «αγριότερες» στη Γαλλία και τις προγραμματισμένες στις Βρυξέλλες. Για το ιερατείο των Βρυξελλών η ΚΑΠ αποτελεί περιττό βάρος, απομεινάρι του παρελθόντος. Τώρα το ενδιαφέρον μονοπωλεί η πολεμική βιομηχανία ώστε η Ευρώπη να αμυνθεί απέναντι στη ρωσική απειλή. Ίσως για τις χώρες της Βαλτικής και τη Φινλανδία το σενάριο να στέκει, αλλά ότι η Ρωσία απειλεί την Ελλάδα, μεταξύ των άλλων, μάλλον χλωμό ακούγεται. Τα ιστορικά δεδομένα με δύο παγκόσμιους πολέμους άλλα λένε.

Οι κινητοποιήσεις και τα μπλόκα λειτουργούν σαν το ξυπνητήρι μιας πολιτείας που τις υπόλοιπες 350 ημέρες υπνώττει, σαν το κλάμα του μωρού που πονάει, που προσπαθεί να επικοινωνήσει με τους γονείς του.

Οι κινητοποιήσεις και τα μπλόκα λειτουργούν σαν το ξυπνητήρι μιας πολιτείας που τις υπόλοιπες 350 ημέρες υπνώττει, σαν το κλάμα του μωρού που πονάει, που προσπαθεί να επικοινωνήσει με τους γονείς του. Τις υπόλοιπες ημέρες του χρόνου οι αγρότες είναι αόρατοι, σπανίως απασχολούν την κοινή γνώμη, εμμέσως, σαν εξωτικό προϊόν ντελικατέσεν, αποξενωμένο από τον παραγωγό του. Τελικά, τους αγρότες τους χρειαζόμαστε, και γιατί;

Ο καθένας κατά τα βιώματα και την ιδεολογία που έχει μπολιαστεί δίνει την απάντησή του. Το γεγονός είναι ότι στην Ελλάδα των 225 δισ. ευρώ ΑΕΠ μόνο το 3,5% προέρχεται από τον πρωτογενή τομέα, το 15,5% τον δευτερογενή (βιομηχανία κ.λπ.) και το 70% από τις υπηρεσίες (τουρισμός το 13%, εμπόριο, κ.λπ.).

Μια στοιχειώδης ελαϊκή πολιτική θα προσέθετε τουλάχιστον 1 δισ. στο ΑΕΠ. Γιατί συναντά την περιφρόνηση; Γιατί η ασκούμενη πολιτική φυτεύει ανεμογεννήτριες σε λόφους και βουνοκορφές, γιατί σπέρνει φωτοβολταϊκά στα χώματα που η ελιά εγκαταλείπεται;

Παρακολουθούμε τη διαρκή και διαχρονική απαξίωση και υποβάθμιση του αγροτικού κόσμου. Το υπουργείο Γεωργίας βρίσκεται προτελευταίο στην κλίμακα ιεράρχησης του υπουργικού συμβουλίου. Μια επίσκεψη στο κτίριο της Αχαρνών 2, να μην πούμε για τη Μενάνδρου 22, αρκεί για να σας κυριεύσει ο θυμός και η ντροπή, οι υπουργοί επιλέγονται από τους πρωθυπουργούς με κριτήρια «εξωφυλαρούχα» (για όσους έπαιζαν μπάλα κάποτε) και είναι αναλώσιμοι στο ενάμισι έτος. Οι χώρες που θέλουν να έχουν σοβαρή αγροτική πολιτική δημιουργούν και επιλέγουν έναν Λούις Πλάνας, ο οποίος συμπλήρωσε μία
εξαετία υπουργός Γεωργίας της Ισπανίας και συνεχίζει.

Μια ολοκληρωμένη αγροτική πολιτική απαιτεί πολύ περισσότερα από την αλλαγή της εταιρείας που διαχειρίζεται το ΟΣΔΕ ή τον ΟΠΕΚΕΠΕ.

Πρόκειται για τις αξίες που έχουν επικρατήσει διαπερνώντας κάθε πτυχή, πολιτικό σύστημα, παιδεία, μέσα ενημέρωσης, αφήνοντας στον αγροτικό κόσμο μια στενή λωρίδα φολκλόρ, που την επισκέπτονται όταν φτάνει η δοκιμασία των εκλογών και το κυνήγι των ψήφων, ή στις διακοπές.

Ακόμη και με κριτήριο τα ψυχρά οικονομικά ο πρωτογενής τομέας θα άξιζε καλύτερης μεταχείρισης. Παρά τη διαρκή συρρίκνωση (6,9% του ΑΕΠ το 1995), συνεχίζουν να απασχολούνται 400.000 άνθρωποι, ενώ τροφοδοτεί τη βιομηχανία τροφίμων, τον πιο σημαντικό κλάδο της μεταποίησης (25% της ΑΠ και 37% των εργαζομένων). Μια στοιχειώδης ελαϊκή πολιτική θα προσέθετε τουλάχιστον 1 δισ. στο ΑΕΠ, και μάλιστα εύκολα. Γιατί συναντά την περιφρόνηση; Γιατί η εν τοις πράγμασι ασκούμενη πολιτική φυτεύει ανεμογεννήτριες σε λόφους και βουνοκορφές, γιατί σπέρνει φωτοβολταϊκά στα χώματα που η ελιά εγκαταλείπεται;

Ας εκστομίσουμε, λοιπόν, τη δεύτερη μεγάλη αλήθεια. Δεν πρόκειται για οικονομικά μεγέθη, για το χρήμα. Πρόκειται για κάτι πολύ βαθύτερο: τις αξίες που έχουν επικρατήσει διαπερνώντας κάθε πτυχή, πολιτικό σύστημα, παιδεία, μέσα ενημέρωσης, αφήνοντας στον αγροτικό κόσμο μια στενή λωρίδα φολκλόρ, που την επισκέπτονται όταν φτάνει η δοκιμασία των εκλογών και το κυνήγι των ψήφων, ή στις διακοπές.

Κι επειδή βρισκόμαστε σε εποχή αναδιάταξης του πολιτικού σκηνικού, προσωπικά με αφήνουν παγερά αδιάφορο όλες αυτές οι άνευ περιεχομένου ασήμαντες συζητήσεις πολιτικής γεωγραφίας για το πόσο αριστερο – κεντρο – δεξιά θα στρίψει το τιμόνι του σκάφους. Θέλω να ακούσω:

• πώς το 3,3% της ελληνικής γεωργίας θα γίνει 5%,
• πώς θα αναστραφεί η δημογραφική κατάρρευση,
• πώς θα ξαναζωντανέψουν τα χωριά και η ύπαιθρος.

Διαβάζουμε για μεγέθυνση του ΑΕΠ κατά χ%, όμως ποιος κλάδος θα δώσει τη μεγάλη ώθηση; Ο μαζικός τουρισμός των all inclusive πεντάστερων, το real estate, η τεχνητή νοημοσύνη;
Ποια θα είναι η συμμετοχή της «πραγματικής υπεραξίας» από τη γεωργία και τη βιομηχανία; Ευπρόσδεκτοι οι ψηφιακοί μετανάστες, οι ηλικιωμένοι Βορειο-ευρωπαίοι συνταξιούχοι, αλλά ποιοι μπορούν να ξαναζωντανέψουν τα χωριά και την ύπαιθρο εκτός από τους αγρότες μαζί με μικρής κλίμακας τοπικές βιομηχανίες τροφίμων;

Για να μείνει κάποιος στα πατρικά του, ή πολύ περισσότερο να αποφασίσει να πάει να εγκατασταθεί μακριά από τις αστικές ανέσεις, χρειάζεται τα στοιχειώδη: σχολεία, συγκοινωνίες, νοσοκομεία, ταχυδρομεία, τραπεζικά υποκαταστήματα, ασφάλεια, τοπική αυτοδιοίκηση. Αλλιώς παρατάει τον καθαρό αέρα του χωριού του για το καυσαέριο του ντελιβερά στην Αθήνα.

Όλα τα παραπάνω για να γίνουν χρειάζονται και τις ανάλογες ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ, δεν ξέρω αν θα έχουν «δεξιό» ή «αριστερό» πρόσημο. Αποτελεσματικές να είναι. Γιατί, για να μείνει κάποιος στα πατρικά του, ή πολύ περισσότερο να αποφασίσει να πάει να εγκατασταθεί μακριά από τις αστικές ανέσεις, χρειάζεται τα στοιχειώδη: σχολεία, συγκοινωνίες, νοσοκομεία, ταχυδρομεία, τραπεζικά υποκαταστήματα, ασφάλεια, τοπική αυτοδιοίκηση. Ζωή με ρίζες και καρπούς, όχι φολκλόρ του Σαββατοκύριακου. Αλλιώς παρατάει τον καθαρό αέρα του χωριού του για το καυσαέριο του ντελιβερά στην Αθήνα. Αυτή είναι η τρίτη, πικρή,αλήθεια.

Για τα υπόλοιπα, το άρθρο στη σελ 60 περιγράφει ένα αισιόδοξο κύτταρο στους Γόννους του Δήμου Τεμπών.

(το editorial του  113ο τεύχους του περιοδικού «Ελιά & Ελαιόλαδο» που μόλις κυκλοφόρησε)

Σχετικά άρθρα:

Aμετάβλητα επιτόκια περιμένει η αγορά, τα μηνύματα ΕΚΤ Αγροτικές Ειδήσεις: Τιμές ελαιολάδου: Οι βροχές σώζουν τις ελιές, αλλά οι τιμές πνίγουν τους παραγωγούς Εναρκτήρια συνάντηση για το έργο μεταρρύθμισης ελέγχων τροφίμων Αγροτικές Ειδήσεις: Tuta absoluta: Πώς ο βιολογικός έλεγχος εντάσσεται στη θεσμική διαχείριση μιας διασυνοριακής φυτοϋγειονομικής απειλής