Πασχαλινό τραπέζι και καρδιά: τι πρέπει να ξέρετε πριν κάτσετε να φάτε

Γράφει ο Δημήτριος Βραχάτης, MD, MSc, PhD, FESC Επεμβατικός Καρδιολόγος – Αρρυθμιολόγος, εκλεγείς Επίκουρος Καθηγητής Βιοϊατρικής Τεχνολογίας, Ιατρική Σχολή, Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Κάθε χρόνο, τις ημέρες γύρω από το Πάσχα, αρκετοί θα χρειαστούν επειγόντως ιατρική συμβουλή για κάποιο απρόσκλητο, ενοχλητικό σύμπτωμα. Δεν είναι σύμπτωση. Είναι η συνέπεια ενός συνδυασμού που η ελληνική γιορτινή παράδοση επιβάλλει σχεδόν με μαθηματική ακρίβεια: μεγάλα γεύματα, αλμυρά γεύματα, αλκοόλ, γλυκά, αγρύπνιες, συναισθηματική φόρτιση και — συχνά — παράληψη της καθημερινής φαρμακευτικής αγωγής.

Σύμφωνα με επιστημονικά δεδομένα ο κίνδυνος εμφράγματος αυξάνεται κατά 70% μέσα στις δύο ώρες μετά από ένα πολύ βαρύ γεύμα. Γνωρίζουμε επίσης ότι τα καρδιακά επεισόδια αυξάνονται σημαντικά τις ημέρες των μεγάλων εορτών — και ο λόγος δεν είναι μόνο το φαγητό.

Γιατί οι γιορτές «πιέζουν» την καρδιά

Η καρδιά δεν λαμβάνει άδεια τις γιορτές. Αντίθετα, εργάζεται σκληρότερα. Ας δούμε τι ακριβώς συμβαίνει όταν καθόμαστε σε ένα τυπικό πασχαλινό τραπέζι.

Όταν τρώμε πολύ, το σώμα στέλνει αυξημένη ποσότητα αίματος στο πεπτικό σύστημα για να βοηθήσει την επεξεργασία του γεύματος (μία διαδικασία που ονομάζεται πέψη). Η καρδιά, λοιπόν, χρειάζεται να αντλήσει περισσότερο. Η αθηροσκλήρωση είναι πολύ συχνά αθόρυβη και μπορεί να μην έχει διαγνωστεί. Σε αυτούς τους ανθρώπους αυτή η επιπλέον «απαίτηση» μπορεί να ενεργοποιήσει ένα καρδιακό επεισόδιο. Σε περιπτώσεις που ήδη υπάρχει υπέρταση ή αρρυθμία, η κατάσταση επιδεινώνεται περαιτέρω από το αλκοόλ.

Το αλκοόλ από μόνο του είναι ένας σημαντικός παράγοντας κινδύνου. Ακόμα και μέτριες ποσότητες μπορεί να προκαλέσουν παροδικές αρρυθμίες — ένα φαινόμενο που στην καρδιολογία ονομάζεται «holiday heart syndrome». Χαρακτηρίζεται από αίσθημα παλμών, ταχυκαρδία ή ακόμα και παροξυσμική κολπική μαρμαρυγή — μια αρρυθμία που τριπλασιάζει τον κίνδυνο εγκεφαλικού.

Το παραδοσιακό γιορτινό τραπέζι και η πίεσή σας

Δεν χρειάζεται να στερηθείτε το πασχαλινό τραπέζι. Χρειάζεται να καταλαβαίνετε τι τρώτε και σε ποιες ποσότητες.

Το αρνί στη σούβλα είναι σχετικά καλή επιλογή — είναι λιγότερο λιπαρό από άλλα κρέατα. Το πρόβλημα συνήθως δεν είναι το κρέας, αλλά η ποσότητα. Τα κοκορέτσια, τα συκωτάκια και τα εντόσθια είναι πλούσια σε κορεσμένα λιπαρά και χοληστερόλη — και για κάποιον με αυξημένα λιπίδια ή ιστορικό καρδιοπάθειας, μπορεί να είναι προβληματικά ακόμα και σε μικρές ποσότητες. Το αίσθημα κορεσμού, νωχελικότητας και αδυναμίας που νιώθουμε την επόμενη μέρα μπορεί να είναι κάτι παραπάνω από «βαρυστομαχιά».

Μια πρακτική συμβουλή: αν παίρνετε αντιυπερτασικά ή αντιπηκτικά, μην τα παραλείψετε. Πολλοί ασθενείς «ξεχνούν» τα φάρμακά τους στη γιορτινή φόρα — και αυτό μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες. Ειδικά αν παίρνετε αντιπηκτικά για κολπική μαρμαρυγή, ή αντιαιμοπεταλιακά στα πλαίσια εμφύτευση ενός stent η διακοπή έστω και για μία μέρα αυξάνει τον κίνδυνο.

Ποια συμπτώματα ΔΕΝ πρέπει να αγνοήσετε

Ένα από τα πιο κοινά λάθη που βλέπω στο ιατρείο μου είναι ο ασθενής που «υπέμεινε» τα συμπτώματα για ώρες επειδή «δεν ήθελε να χαλάσει το τραπέζι». Η καθυστέρηση στη θεραπεία του εμφράγματος μετριέται σε μυοκαρδιακά κύτταρα (δηλαδή σε απώλεια καρδιάς) — και κάθε λεπτό μετράει.

Τα συμπτώματα που απαιτούν άμεση αντίδραση είναι: πίεση ή σφίξιμο στο στήθος (ακόμα και αν είναι ήπιο), πόνος που ακτινοβολεί στην αριστερή ωμοπλάτη, το σαγόνι ή το αριστερό χέρι, δύσπνοια χωρίς εμφανή αιτία, αίσθημα παλμών που δεν σταματά, ζάλη ή αίσθηση λιποθυμίας και ξαφνική εφίδρωση σε συνδυασμό με αίσθημα κακουχίας.

Αν νιώσετε κάτι από τα παραπάνω, μην το αποδώσετε αμέσως στο «ότι φάγατε πολύ». Καλέστε αμέσως το 166. Είναι πάντα προτιμότερο να πάτε στο νοσοκομείο και να επιστρέψετε σπίτι λίγες ώρες αργότερα — παρά να αφήσετε πολύτιμο χρόνο να χαθεί.

Ο έλεγχος που ίσως έχετε αναβάλει

Το Πάσχα είναι μια ευκαιρία για νέα αρχή — και αυτό ισχύει και για την υγεία μας. Πολλοί από εμάς γνωρίζουμε ότι «πρέπει να κάνουμε κάποιες εξετάσεις» αλλά το αναβάλλουμε επ’ αόριστον. Στατιστικά, ένας στους τέσσερις Έλληνες με υπέρταση δεν το γνωρίζει — επειδή απλά δεν έχει μετρήσει ποτέ σωστά την πίεσή του. Το 40% των ατόμων που παθαίνουν έμφραγμα δεν είχε κανένα προηγούμενο (γνωστό) καρδιολογικό ιστορικό.

Ένας βασικός καρδιολογικός έλεγχος — που περιλαμβάνει κλινική εξέταση, ηλεκτροκαρδιογράφημα, μέτρηση πίεσης και βασικές εξετάσεις αίματος — είναι αρκετός για να αποκαλύψει παράγοντες κινδύνου που ίσως αγνοείτε. Είναι μια επένδυση λίγων λεπτών που μπορεί να αλλάξει πολλά.

Βλέπουμε ανθρώπους που έφτασαν «στο παρά πέντε» — και που με στοιχειώδεις προληπτικές ενέργειες θα μπορούσαν να είχαν αποφύγει πολλά. Αν έχετε ιστορικό καρδιακής νόσου, υπέρτασης, διαβήτη ή απλά αν δεν έχετε κάνει ποτέ καρδιολογικό έλεγχο, αυτές οι γιορτές είναι μια καλή αφορμή να βάλετε ένα ραντεβού στην ατζέντα σας — αμέσως μετά το Πάσχα.

Χρόνια πολλά, με υγεία — και με μια καρδιά που θα σας συνοδεύει για πολλές ακόμα Αναστάσεις.

Σχετικά άρθρα:

Στην τελική ευθεία η εγκατάσταση των ισραηλινών SPIKE σε κανονιοφόρους και Mark V Μαρία Καρλάκη: «Στον τοκετό έζησα στο παρά τσάκ…» – Οι δύσκολες στιγμές εγκυμοσύνης και προσωπικής ζωής Παραμόρφωση του Βλαισσού γνωστού ως κότσι Άνοδος για βούτυρο και σκόνη γάλακτος στην Ε.Ε. – Οι πανάκριβες ζωοτροφές επηρεάζουν την παραγωγή