Η ελαιοπαραγωγή ανακάμπτει με ελληνικό μερίδιο 10,6% στην ΕΕ

Η φυτική παραγωγή εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις καιρικές συνθήκες σε όλη τη διάρκεια της καλλιεργητικής περιόδου και της συγκομιδής, αλλά και από παράγοντες όπως η γονιμότητα του εδάφους, η επάρκεια θρεπτικών στοιχείων και η παρουσία παρασίτων, οι οποίοι επηρεάζουν τόσο τις αποδόσεις όσο και την ποιότητα των προϊόντων. Το 2024, τα ακραία καιρικά φαινόμενα δημιούργησαν σοβαρά προβλήματα  στους αγρότες της Ευρωπαϊκής Ένωσης: παρατεταμένη ξηρασία καταγράφηκε στην Κεντρική και Νοτιοανατολική Ευρώπη, ενώ οι δυτικές και βόρειες περιοχές, καθώς και μεγάλο τμήμα της Ιβηρικής Χερσονήσου, επλήγησαν από έντονες καλοκαιρινές βροχοπτώσεις.

Σύμφωνα με την έκθεση της Eurostat για το 2025, η ΕΕ αποτελεί τον μεγαλύτερο παραγωγό ελαιολάδου παγκοσμίως, καλύπτοντας περίπου τα δύο τρίτα της συνολικής παγκόσμιας παραγωγής. Το μεγαλύτερο ποσοστό αυτής της παραγωγής προέρχεται από τη νότια Ευρώπη, τη βόρεια Αφρική και την Εγγύς Ανατολή, καθώς το 95% των ελαιόδεντρων παγκοσμίως καλλιεργούνται στη Μεσόγειο.

Η ελαιοκαλλιέργεια χαρακτηρίζεται συχνά από έναν διετή κύκλο παραγωγής, όπου ένα έτος υψηλής απόδοσης ακολουθείται από ένα έτος μειωμένης παραγωγής. Οι καιρικές συνθήκες μπορούν να εντείνουν αυτές τις εναλλαγές, ενώ οι κύκλοι παραγωγής ενδέχεται να διαφέρουν από χώρα σε χώρα.

Κατά τον προγραμματισμό των ετήσιων καλλιεργειών, οι γεωργοί λαμβάνουν υπόψη γεωπονικούς παράγοντες, όπως η αμειψισπορά και η κατάσταση του εδάφους, τη διαθεσιμότητα εργατικού δυναμικού και εξοπλισμού, το κόστος των εισροών (όπως σπόροι και λιπάσματα), τις προσδοκώμενες τιμές της αγοράς, καθώς και τα κίνητρα ή τους περιορισμούς που θέτει η αγροτική πολιτική. Οι αποφάσεις αυτές επηρεάζουν καθοριστικά τη φυτική παραγωγή από έτος σε έτος.

Αυτή η διαδικασία λήψης αποφάσεων είναι λιγότερο σημαντική για τους αγρότες που έχουν μόνιμες καλλιέργειες, όπως ελιές, μήλα και αμπέλια. Παρ’ όλα αυτά, η παραγωγή τους παρουσιάζει διακυμάνσεις, όχι μόνο εξαιτίας των καιρικών συνθηκών ή των ασθενειών, αλλά και λόγω του εναλλακτικού κύκλου καρποφορίας που ακολουθούν ορισμένα δέντρα, συμπεριλαμβανομένων των ελιών και ορισμένων καρπών. Αυτό σημαίνει ότι μια χρονιά μπορεί να δώσουν υψηλή παραγωγή και την επόμενη μειωμένη ή ακόμη και μηδενική.

Την περίοδο 2009–2024, η ετήσια φυτική παραγωγή εμφάνισε έντονες διακυμάνσεις, με αρκετές καλλιέργειες να παρουσιάζουν συνολική πτώση της παραγωγής. Αντίθετα, η παραγωγή της ελιάς αυξήθηκε κατά 13,6% στο ίδιο διάστημα, με ιδιαίτερα σημαντική άνοδο 36,5% μεταξύ 2023 και 2024.

Ειδικότερα, η συγκομιδή ελιών για ελαιοπαραγωγή στην ΕΕ συνέχισε να ανακάμπτει το 2024, φτάνοντας τους 13,8 εκατομμύρια τόνους, δηλαδή 3,7 εκατομμύρια τόνους περισσότερους σε σχέση με το 2023. Η αύξηση αυτή οφείλεται κυρίως στη θεαματική άνοδο της παραγωγής στην Ισπανία, όπου οι 7,8 εκατομμύρια τόνοι του 2024 αντιστοιχούν σε αύξηση 67,1% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, σηματοδοτώντας ανάκαμψη μετά τις χαμηλές αποδόσεις του 2022 και του 2023. Αντίθετα, στην Ιταλία η παραγωγή μειώθηκε κατά 4,4%, διαμορφούμενη στους 2,2 εκατομμύρια τόνους το 2024.

Το παρακάτω σχεδιάγραμμα απεικονίζει την κατανομή της παραγωγής ελιών για ελαιόλαδο μεταξύ των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης το 2024 σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, η οποία ανέρχεται συνολικά σε 12,7 εκατομμύρια τόνους, και δείχνει ότι η παραγωγή είναι ιδιαίτερα συγκεντρωμένη σε λίγες χώρες της Μεσογείου. Η Ισπανία κατέχει δεσπόζουσα θέση, παράγοντας το 60,9% του συνόλου, γεγονός που την καθιστά τον βασικότερο παραγωγό ελαιολάδου στην ΕΕ. Ακολουθεί η Ιταλία με 17,4%, ενώ η Ελλάδα βρίσκεται στην τρίτη θέση με 10,6%, ένα εξαιρετικά μικρό ποσοστό (τονίζουμε ότι πρόκειται για παραγωγή ελαιολάδου και όχι για επιτραπέζια χρήση). Η Πορτογαλία συμμετέχει επίσης δυναμικά με 10,3% της παραγωγής, ποσοστό παρόμοιο με εκείνο της Ελλάδας. Οι υπόλοιπες χώρες της ΕΕ έχουν πολύ περιορισμένη συμβολή, μόλις 0,8%, γεγονός που υπογραμμίζει την έντονη γεωγραφική συγκέντρωση της ελαιοπαραγωγής στην ευρωπαϊκή Μεσόγειο.

Σχετικά άρθρα:

Αγροτικές Ειδήσεις: Η Ελλάδα στην πρώτη γραμμή για την προστασία των θαλάσσιων θηλαστικών Αγροτικές Πληρωμές: Συντάξεις Οκτωβρίου 2025: Οι ημερομηνίες πληρωμών Αγροτικές Ειδήσεις: Τραμπ: Ανακοίνωσε μείωση των δασμών στην Κίνα Αγροτικές Ειδήσεις: Έως το τέλος του έτους η Προδημοσίευση για τα νέα «Σχέδια Βελτίωσης»