Αγροτικές Ειδήσεις: Η αργή απομάκρυνση από το κόκκινο κρέας και το ενεργειακό σοκ που δοκιμάζει την ευρωπαϊκή κτηνοτροφία

Στις προθήκες των ευρωπαϊκών σούπερ μάρκετ, το κρέας εξακολουθεί να καταλαμβάνει περίοπτη θέση. Όμως πίσω από τη φαινομενική αφθονία διαμορφώνεται μια πιο σύνθετη και ανησυχητική ιστορία. Οι διατροφικές επιλογές αλλάζουν, οι τιμές ενέργειας πιέζουν αμείλικτα την παραγωγή και η ίδια η έννοια της κτηνοτροφίας επαναπροσδιορίζεται μέσα σε ένα περιβάλλον γεωπολιτικής αστάθειας και βιομηχανικής ανασύνταξης.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που προκύπτουν από την ανάλυση των διαγραμμάτων, η κατανάλωση κόκκινου κρέατος στις δυτικές χώρες έχει μεταβληθεί ουσιαστικά τα τελευταία χρόνια. Ο ρόλος του δεν είναι πια δεδομένος και επηρεάζεται από οικονομικούς περιορισμούς, περιβαλλοντικές ανησυχίες, ηθικές συζητήσεις και υγειονομικές καμπάνιες. Σε όρους κιλών ανά κάτοικο, το χοιρινό παραμένει το κυρίαρχο κρέας στην Ευρώπη, όμως η συνολική εικόνα αποκαλύπτει πιο λεπτές μετατοπίσεις.

Κατανάλωση στην Ευρώπη

Το χοιρινό παραμένει το «βάρος» της αγοράς

Κυρίαρχο

Σταθερό προβάδισμα

Σε κιλά ανά κάτοικο, το χοιρινό είναι το πιο καταναλισκόμενο κρέας στην Ευρώπη, με εικόνα περισσότερο «στασιμότητας» παρά επέκτασης.

Κόκκινο κρέας

Το βοδινό υποχωρεί επίμονα από τη δεκαετία του 1990

Πτωτικό

Μακρά κάθοδος

Η τάση στην ΕΕ είναι καθοδική και διαχρονική: όχι «σοκ», αλλά παρατεταμένη μετατόπιση της κατανάλωσης.

Ειδικές αγορές

Το πρόβειο κινείται χαμηλά και τείνει να υποχωρεί

Ήπια πτώση

Χαμηλός όγκος

Το πρόβειο παραμένει μικρότερο τμήμα του «καλαθιού» κρέατος, με τάση που δείχνει υποχώρηση σε βάθος χρόνου.

Κόστος παραγωγής

Η ακριβή ενέργεια «σφίγγει» την κτηνοτροφία από παντού

Πίεση κόστους

Διπλός κλοιός

Ρεύμα, καύσιμα και ψύξη ανεβάζουν το κόστος σε εκτροφή–μεταποίηση–μεταφορά, ενώ η δυνατότητα να περάσει όλο το βάρος στην τιμή λιανικής είναι περιορισμένη.

Η πτωτική τάση στην κατανάλωση βοδινού είναι εμφανής όχι μόνο στην Ευρωπαϊκή Ένωση αλλά και σε άλλες ανεπτυγμένες οικονομίες. Τα διαγράμματα του FAO δείχνουν ότι από τη δεκαετία του 1990 μέχρι σήμερα η κατά κεφαλήν κατανάλωση βοδινού στην ΕΕ έχει ακολουθήσει σταθερά καθοδική πορεία. Η μετατόπιση αυτή δεν είναι απότομη, ούτε θεαματική. Είναι όμως επίμονη. Και στις αγορές, η επιμονή έχει μεγαλύτερη σημασία από τον θόρυβο.

Το χοιρινό διατηρεί τη θέση του ως το πλέον καταναλισκόμενο κρέας στην Ευρώπη, με σχετικά σταθερές επιδόσεις σε σύγκριση με το βοδινό ή το πρόβειο. Ωστόσο ακόμη και εδώ, οι καμπύλες δεν υποδηλώνουν δυναμική επέκτασης αλλά μάλλον στασιμότητα. Το πρόβειο κρέας, ήδη περιορισμένο σε όγκο, ακολουθεί επίσης ήπια πτωτική τάση. Η εικόνα που αναδύεται δεν είναι μιας αγοράς σε κατάρρευση, αλλά μιας αγοράς που συρρικνώνεται αργά, σχεδόν αθόρυβα.

Πίσω από τους αριθμούς κρύβεται μια βαθύτερη μεταβολή. Η ευρωπαϊκή κτηνοτροφία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την ενέργεια. Η εκτροφή ζώων, η παραγωγή ζωοτροφών, η ψύξη, η μεταποίηση και η μεταφορά απαιτούν σταθερή και προσιτή ενεργειακή τροφοδοσία. Όταν το κόστος της ενέργειας εκτοξεύεται, η πίεση μεταφέρεται σε κάθε κρίκο της αλυσίδας.

Σε πολλές περιοχές της Ευρώπης, οι κτηνοτρόφοι βρέθηκαν αντιμέτωποι με έναν διπλό κλοιό: αυξημένο κόστος παραγωγής και περιορισμένη δυνατότητα μετακύλισης των αυξήσεων στους καταναλωτές. Η άνοδος των τιμών ρεύματος και καυσίμων λειτουργεί ως καταλύτης εξόδου από την αγορά, ιδιαίτερα σε έναν τομέα με ήδη χαμηλά περιθώρια κέρδους. Μικρές και μεσαίες εκμεταλλεύσεις, ιδίως σε ορεινές και μειονεκτικές περιοχές, δυσκολεύονται να επιβιώσουν.

Η συζήτηση για τη μείωση της κατανάλωσης κόκκινου κρέατος συχνά εστιάζει στην κλιματική διάσταση. Όμως η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη. Η μείωση δεν οφείλεται μόνο σε αλλαγή διατροφικής συνείδησης, αλλά και στη συρρίκνωση της παραγωγικής βάσης. Όταν το ενεργειακό κόστος «σκοτώνει» την ανταγωνιστικότητα, η προσφορά περιορίζεται, οι τιμές παραμένουν υψηλές και η κατανάλωση υποχωρεί περαιτέρω. Δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος.

Πώς αλλάζει το ευρωπαϊκό πιάτο

Μετακίνησε τον ρυθμιστή για να δεις πώς αλλάζει η ισορροπία στο πιάτο.

Υψηλή

Το ζήτημα αποκτά ευρύτερη σημασία σε ένα περιβάλλον όπου η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει στρατηγική αυτονομία σε κρίσιμους τομείς. Η κτηνοτροφία αποτελεί κρίσιμο πυλώνα της αγροτικής οικονομίας, της περιφερειακής συνοχής και της βιομηχανικής πολιτικής. Η απώλεια παραγωγικής ικανότητας δεν αναπληρώνεται εύκολα, ιδίως όταν η παγκόσμια αγορά τροφίμων γίνεται ολοένα πιο ασταθής.

Οι καμπύλες στα διαγράμματα του FAO αφηγούνται μια ιστορία αργής αλλά σταθερής μετατόπισης και δεν πρόκειται για ξαφνική κατάρρευση, αλλά για μια μεταβολή που εξελίσσεται σχεδόν ανεπαίσθητα, χρόνο με τον χρόνο. Ακριβώς αυτή η σταδιακή φθορά καθιστά την κρίση λιγότερο ορατή και άρα πιο επικίνδυνη.

Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα ερώτημα που υπερβαίνει τη διατροφή. Μπορεί να διατηρήσει μια βιώσιμη, ανταγωνιστική και ενεργειακά ανθεκτική κτηνοτροφία σε ένα περιβάλλον ακριβής ενέργειας και αυστηρότερων περιβαλλοντικών στόχων; Ή θα αποδεχθεί μια σταδιακή εξάρτηση από εισαγωγές;

Η απάντηση δεν θα κριθεί μόνο στα τραπέζια των καταναλωτών. Θα κριθεί στα ενεργειακά τιμολόγια, στις επενδύσεις σε τεχνολογία και στη βούληση για μια συνεκτική βιομηχανική πολιτική. Οι αριθμοί μπορεί να δείχνουν απλώς κιλά ανά κάτοικο. Στην πραγματικότητα, αποτυπώνουν το βάρος μιας ολόκληρης στρατηγικής επιλογής για το μέλλον της ευρωπαϊκής αγροδιατροφής.

Ακολουθήστε το Agrocapital.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι τις ειδήσεις

Σχετικά άρθρα:

Ο ψηφιακός μετασχηματισμός του ελαιοκομικού κλάδου στο επίκεντρο ημερίδας του ΠΑΣΕΛ στην Τρίπολη Αγροτικές Ειδήσεις: Η παγκόσμια αγορά αλεύρου βύνης σίτου αναμένεται να φθάσει τα 69,17 δισεκατομμύρια δολάρια έως το 2033 Πριμ 1.000 ευρώ στην ελιά και 3.900 ευρώ το στρέμμα στα ακτινίδια για φυτεύσεις «Καλλιεργεί αξία» στο ελληνικό ρύζι η ΕΔΟΡΕΛ στις 5 Μαρτίου